Kwalifikacje w Zawodzie - Testy zawodowe online | Egzaminy Zawodowe

KWALIFIKACJA BUD18 - CZERWIEC 2014



PYTANIE NR 25.
Miara bieżąca na linii pomiarowej, przy pomiarze szczegółów metodą ortogonalną, nazywamy
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
W metodzie ortogonalnej odkłada się dwie miary: wzdłuż linii pomiarowej oraz prostopadle do niej.
Miara bieżąca mierzona na linii pomiarowej to odcięta.
Miara prostopadła (domiar) to rzędna, więc nie pasuje do opisu w pytaniu.

Pełne wyjaśnienie:

W pomiarze szczegółów metodą ortogonalną (domiarów prostokątnych) położenie punktu szczegółu w terenie opisuje się najczęściej dwiema miarami względem przyjętej linii pomiarowej (np. taśmy/ciągu, krawędzi, linii bazowej szkicu):

  • Miara wzdłuż linii pomiarowej – jest to odległość mierzona po tej linii od punktu początkowego (lub kolejnych stanowisk) do rzutu prostopadłego punktu szczegółu na linię. Tę miarę nazywa się odciętą. W praktyce jest to "bieżący" odczyt wzdłuż linii, dlatego w pytaniu pojawia się sformułowanie "miara bieżąca na linii pomiarowej".
  • Miara prostopadła do linii – to domiar odkładany pod kątem prostym od linii do punktu szczegółu. Ta miara to rzędna.

Dlatego poprawna jest odpowiedź "odciętą": dokładnie odpowiada definicji miary mierzonej wzdłuż linii pomiarowej.

Pozostałe propozycje są niepoprawne z następujących powodów:

  • "rzędną" wybiera się często odruchowo, ale rzędna dotyczy domiaru prostopadłego do linii, a nie miary bieżącej na samej linii.
  • "czołówką" i "podpórką" nie są standardowymi nazwami tych dwóch podstawowych miar w metodzie ortogonalnej; nie opisują jednoznacznie odległości wzdłuż linii pomiarowej.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli w treści jest "na linii", myśl o odciętej; jeśli "prostopadle do linii / domiar", myśl o rzędnej.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Co to jest odcięta w metodzie ortogonalnej w geodezji?
Odcięta to miara odkładana wzdłuż linii pomiarowej do miejsca, w którym z punktu szczegółu poprowadzono rzut prostopadły na tę linię. W praktyce jest to odległość mierzona po linii bazowej (np. taśmie) i zapisywana na szkicu jako miara "na linii".
Co to jest rzędna przy pomiarze szczegółów metodą ortogonalną?
Rzędna to domiar prostopadły do linii pomiarowej: odległość od linii do punktu szczegółu, mierzona pod kątem prostym. Na szkicu polowym jest to druga miara opisująca położenie punktu, ale nie jest to miara bieżąca mierzona po linii.
Jak rozpoznać w zadaniu, czy chodzi o odciętą czy o rzędną?
Kluczowe są słowa w treści: jeśli jest "na linii pomiarowej" lub "wzdłuż linii" – chodzi o odciętą. Jeśli jest "prostopadle", "domiar" albo "od linii do punktu" – chodzi o rzędną. Zawsze powiąż termin z kierunkiem mierzenia.
Dlaczego miara bieżąca na linii pomiarowej to odcięta?
"Miara bieżąca" oznacza odcinek odmierzany kolejno po linii pomiarowej, zwykle od punktu początkowego lub odcinkami między punktami pośrednimi. W metodzie ortogonalnej ta właśnie miara jest nazywana odciętą, bo opisuje położenie punktu wzdłuż linii bazowej.
Czy w metodzie ortogonalnej zawsze mierzy się dwie miary dla punktu?
Najczęściej tak: jedną wzdłuż linii (odcięta) i drugą prostopadle do linii (rzędna). Wyjątki mogą wynikać z uproszczeń szkicu (np. punkt leży na linii, wtedy rzędna wynosi 0), ale zasada metody opiera się na parze odcięta–rzędna.
Jakie błędy najczęściej robi się przy zapisie odciętej i rzędnej na szkicu?
Typowe pomyłki to: zamiana nazw (odcięta ↔ rzędna), pominięcie informacji o kierunku domiaru (lewo/prawo), zapis w złym miejscu szkicu oraz brak wskazania punktu początkowego odciętych. Pomaga konsekwentny schemat: odcięte na linii, rzędne przy domiarach prostopadłych.
Kiedy w praktyce stosuje się metodę ortogonalną w geodezji?
Stosuje się ją często przy pomiarach sytuacyjnych, gdy wygodnie jest przyjąć prostą linię bazową i domierzać szczegóły prostopadle, np. krawędzie jezdni, naroża obiektów, ogrodzenia. Metoda jest czytelna na szkicu i szybka, o ile teren umożliwia wyznaczanie prostopadłych.
Jakie narzędzia terenowe pomagają wyznaczyć prostopadłość w metodzie ortogonalnej?
W zależności od technologii mogą to być przyrządy do wyznaczania kąta prostego lub rozwiązania instrumentacyjne. Niezależnie od narzędzia zasada jest ta sama: odcięta mierzona po linii, a następnie domiar prostopadły jako rzędna. Na egzaminie kluczowe jest rozumienie kierunków miar.
Czy "odcięta" i "rzędna" to pojęcia z geometrii analitycznej czy z geodezji?
Pojęcia mają korzenie geometryczne (odpowiedniki osi i współrzędnych), ale w geodezji są używane praktycznie do opisu pomiaru metodą ortogonalną. W zadaniach egzaminacyjnych nie chodzi o układ współrzędnych na wykresie, tylko o miarę wzdłuż linii i domiar prostopadły w terenie.
Jak szybko zapamiętać różnicę między odciętą a rzędną na egzamin?
Skuteczna mnemotechnika: odcięta jest "odmierzona po linii" (wzdłuż), a rzędna "rządzi" domiarem w bok (prostopadle). Przed wyborem odpowiedzi zawsze sprawdź w treści, czy mowa o mierzeniu na linii czy od linii.
info

Statystycznie 53% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Według specjalistów z branży: "W metodzie ortogonalnej odkłada się dwie miary: wzdłuż linii pomiarowej oraz prostopadle do niej."

Źródła:

  • Słownik języka polskiego PWN: hasło "odcięta" (znaczenie matematyczne/geometryczne), https://sjp.pwn.pl/szukaj/odci%C4%99ta.html (dostęp: 2026-02-28)
  • Słownik języka polskiego PWN: hasło "rzędna" (znaczenie matematyczne/geometryczne), https://sjp.pwn.pl/szukaj/rz%C4%99dna.html (dostęp: 2026-02-28)

Materiały:

  • Podręczniki z geodezji sytuacyjnej omawiające metodę ortogonalną
  • Zbiory zadań i przykładowe szkice polowe z domiarami prostokątnymi
  • Słowniki terminów geodezyjnych oraz powtórka pojęć: odcięta, rzędna
Zobacz też:

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego