KWALIFIKACJA MEC3 + MEC5 + MEC8 + MEC9 - CZERWIEC 2011

PYTANIE NR 30.
Minimalna wartość pola przekroju pręta rozciąganego siłą F=60 kN wykonanego z materiału dla którego kr=120 MPa wynosi
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Warunek wytrzymałości na rozciąganie: A = F/σ. Dla F = 60 kN = 60 000 N oraz kr = 120 MPa = 120 N/mm2 otrzymujemy A = 60 000/120 = 500 mm2. Ponieważ 1 cm2 = 100 mm2, to A = 500/100 = 5 cm2.

Pełne wyjaśnienie:

W pręcie rozciąganym osiowo podstawowym sprawdzeniem jest spełnienie warunku, aby naprężenie normalne nie przekroczyło wartości dopuszczalnej (tu oznaczonej jako kr).

Definicja naprężenia w rozciąganiu ma postać:

σ = F / A, gdzie: F – siła rozciągająca, A – pole przekroju poprzecznego pręta.

Szukamy minimalnego przekroju, więc przekształcamy wzór:

A = F / σ.

Krok 1: zamiana jednostek siły.
60 kN = 60 · 1000 N = 60 000 N.

Krok 2: interpretacja MPa.
1 MPa = 1 N/mm2, więc 120 MPa = 120 N/mm2. Taki zapis jest wygodny, bo wtedy pole wyjdzie w mm2.

Krok 3: obliczenie pola.
A = 60 000 N / (120 N/mm2) = 500 mm2.

Krok 4: zamiana mm2 na cm2.
1 cm = 10 mm, więc 1 cm2 = 100 mm2.
A = 500 mm2 / 100 = 5 cm2.

Dlatego odpowiedź "5 cm2" jest poprawna.

Pozostałe propozycje odpowiadają typowym błędom rachunkowym:

  • "2 cm2" zwykle wynika z pominięcia części przeliczeń lub użycia zbyt dużego naprężenia.
  • "20 cm2" bywa skutkiem potraktowania 120 MPa jak 120 N/m2 (błędna skala) albo pomylenia mm2 z cm2.
  • "50 cm2" często pojawia się, gdy ktoś gubi czynnik 10 przy zamianie cm2↔mm2 lub błędnie przelicza kN.

Wskazówka egzaminacyjna: po obliczeniu zawsze zrób szybki "check" rzędu wielkości. Dla 60 kN i 120 MPa wynik w setkach mm2 jest realistyczny, a nie w pojedynczych mm2 czy tysiącach cm2.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Stosuje się warunek naprężeń: σ = F/A, więc A = F/σ. Podstawiasz siłę w N i dopuszczalne naprężenie w tych samych jednostkach (np. MPa = N/mm²), a na końcu przeliczasz pole na cm² lub mm².
MPa to N/m² przeskalowane o 106. Ponieważ 1 m² = 106 mm², to w praktyce 1 MPa = 1 N/mm². To ułatwia zadania, bo przy F w N pole wychodzi bezpośrednio w mm².
To powierzchnia przekroju poprzecznego elementu (np. koła, prostokąta), która "niesie" obciążenie osiowe. Im większe pole przekroju, tym mniejsze naprężenie dla tej samej siły, czyli większy zapas wytrzymałości.
Wystarczy pamiętać, że 1 kN = 1000 N. Zatem 60 kN = 60 × 1000 N = 60 000 N. Ten krok jest kluczowy, bo pomyłka o 1000 zmienia wynik pola przekroju o trzy rzędy wielkości.
Ponieważ 1 cm = 10 mm, to po podniesieniu do kwadratu otrzymujesz 1 cm² = 100 mm². Czyli żeby przejść z mm² na cm², dzielisz przez 100; a z cm² na mm², mnożysz przez 100.
Gdy użyjesz σ w MPa jako N/mm², jednostki automatycznie "wymuszą" pole w mm² (N podzielone przez N/mm² daje mm²). Dopiero na końcu wykonuje się wygodne przeliczenie na cm², jeśli takie są odpowiedzi.
Minimalny przekrój mówi o najmniejszym polu A spełniającym warunek naprężeń. Jeśli pręt jest okrągły, z pola można dopiero wyliczyć średnicę. Dla innego kształtu (np. płaskownik) minimalne A nie daje jednej jedynej pary wymiarów.
Najczęstsze są błędy jednostek: pomylenie kN z N, potraktowanie MPa w złej skali lub pomylenie mm² z cm². Pomaga zapisanie jednostek przy każdym kroku i szybka kontrola, czy wynik ma sens (rzędy wielkości).
To podstawa doboru elementów w maszynach i montażu: cięgien, ściągów, śrub, uchwytów transportowych. Dzięki temu wiadomo, czy element nie będzie pracował ponad dopuszczalne naprężenia i czy nie dojdzie do zerwania w eksploatacji.
Jeśli w treści jest pręt rozciągany (lub ściskany) i podana jest siła oraz dopuszczalne naprężenie/wytrzymałość obliczeniowa, a pytają o przekrój, to typowo stosuje się zależność między naprężeniem, siłą i polem: σ = F/A.
info

Statystycznie 65% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Eksperci podkreślają: "Warunek wytrzymałości na rozciąganie: A = F/σ."

Źródła:

  • Wikipedia (PL): Paskal – definicja jednostki ciśnienia/naprężenia i zależności z N/m², https://pl.wikipedia.org/wiki/Paskal - dostęp 2026-02-28
  • Wikipedia (PL): Niuton – definicja jednostki siły i przeliczenia pochodne, https://pl.wikipedia.org/wiki/Niuton - dostęp 2026-02-28
  • Wikipedia (PL): Naprężenie (mechanika) – zależność σ=F/A i interpretacja wielkości, https://pl.wikipedia.org/wiki/Napr%C4%99%C5%BCenie_(mechanika) - dostęp 2026-02-28

Materiały:

  • Podręcznik do wytrzymałości materiałów (dział: rozciąganie osiowe i naprężenia normalne)
  • Zbiór zadań z wytrzymałości materiałów: obliczenia przekroju z warunku naprężeń dopuszczalnych
  • Tablice jednostek i przeliczników (kN↔N, MPa↔N/mm², mm²↔cm²)

Aktualizacja pytania: 03.04.2026



Aktualizacja pytania: 03.04.2026
📡 Brak połączenia internetowego