KWALIFIKACJA MEC3 + MEC5 + MEC8 + MEC9 - CZERWIEC 2013

PYTANIE NR 17.
Młot Charpy'ego stosowany jest do badania
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Młot Charpy’ego służy do wykonania próby udarności, czyli oceny energii pochłoniętej podczas złamania próbki (zwykle z karbem) przy obciążeniu dynamicznym.
Nie jest to przyrząd do pomiaru twardości ani typowej wytrzymałości statycznej materiału.

Pełne wyjaśnienie:

Młot Charpy’ego jest elementem stanowiska do próby udarności metodą Charpy’ego. W badaniu uderza się wahadłem w znormalizowaną próbkę (najczęściej z karbem), a wynikiem jest informacja o energii pochłoniętej przy złamaniu. Ta energia jest miarą odporności materiału na pękanie w warunkach obciążenia dynamicznego, czyli jego udarności.

Dlatego odpowiedź "udarności materiału" jest właściwa: to dokładnie parametr, do którego przeznaczona jest ta metoda badawcza.

Pozostałe odpowiedzi są typowymi "pułapkami" pojęciowymi:

  • "twardości materiału" – twardość mierzy się innymi metodami i przyrządami (wgłębnik, odcisk, skala), a nie wahadłem łamiącym próbkę. Uderzenie młotem w próbie Charpy’ego nie służy ocenie odporności na odkształcenie plastyczne przy wciskaniu wgłębnika.
  • "tłoczności materiału" – tłoczność dotyczy podatności blach na procesy tłoczenia i zwykle ocenia się ją próbami technologicznymi/formowaniem, a nie próbą łamania udarowego próbki z karbem.
  • "wytrzymałości materiału" – wytrzymałość (np. na rozciąganie) wiąże się z obciążeniem statycznym lub quasi-statycznym i określa się ją na maszynie wytrzymałościowej. Próba Charpy’ego nie daje wprost wartości wytrzymałości, tylko informację o zachowaniu przy szybkim obciążeniu i skłonności do kruchego pękania.

Na egzaminie warto zapamiętać skojarzenie: Charpy = udarność = energia łamania próbki. Jeśli w treści pojawia się wahadło, uderzenie i próbka z karbem, chodzi o odporność na pękanie w warunkach dynamicznych, a nie o twardość czy parametry z próby rozciągania.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Próba Charpy’ego to badanie udarności, w którym wahadło (młot) uderza w próbkę z karbem i ją łamie. Wynik opisuje energię pochłoniętą podczas pęknięcia, czyli odporność materiału na obciążenia dynamiczne.
Młot Charpy’ego bada udarność materiału, czyli zdolność do pochłaniania energii uderzenia bez kruchego pęknięcia. W praktyce ocenia się energię potrzebną do złamania próbki w warunkach szybkiego obciążenia.
Karb ma wymusić inicjację pęknięcia w kontrolowanym miejscu i zwiększyć porównywalność wyników. Dzięki temu badanie lepiej ujawnia skłonność materiału do kruchego pękania i wrażliwość na koncentrację naprężeń.
Udarność dotyczy zachowania przy obciążeniu dynamicznym (uderzenie, szybkie pękanie) i opisuje energię złamania. Wytrzymałość na rozciąganie dotyczy obciążenia statycznego i określa maksymalne naprężenia, jakie materiał zniesie w próbie rozciągania.
Nie. Twardość mierzy się metodami wgłębieniowymi (np. odcisk wgłębnika) i odpowiednimi twardościomierzami. Młot Charpy’ego jest przeznaczony do próby udarności, czyli oceny energii pochłanianej przy złamaniu próbki.
Stosuje się je przy doborze i kontroli materiałów na elementy narażone na uderzenia lub pracę w niskich temperaturach, gdzie rośnie ryzyko kruchego pękania. To częste badanie w kontroli jakości stali i stopów.
Najczęściej myli się udarność z twardością albo z ogólną "wytrzymałością". Pomaga zapamiętanie, że Charpy to wahadło i energia łamania próbki z karbem, a twardość to odcisk wgłębnika, nie łamanie próbki.
Wynik energii informuje, ile energii materiał pochłonął, zanim doszło do złamania próbki. Zwykle wyższa energia oznacza większą odporność na kruche pękanie w warunkach uderzenia, czyli lepszą udarność.
Tak. W trakcie badania próbka zostaje złamana przez uderzenie wahadła, więc nie może być dalej użyta. Dlatego próba Charpy’ego jest zaliczana do badań niszczących właściwości mechanicznych materiałów.
Warto umieć dopasować metodę do mierzonej cechy: Charpy = udarność, rozciąganie = wytrzymałość, twardościomierz = twardość. Ucz się po słowach-kluczach (wahadło, karb, odcisk, próba rozciągania) i ćwicz testy.
info

Około 72% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnio łatwe

Źródła:

  • PN-EN ISO 148-1: "Metale — Próba udarności metodą Charpy’ego — Część 1: Metoda badania" (norma opisująca badanie udarności Charpy’ego)
  • ASTM E23: "Standard Test Methods for Notched Bar Impact Testing of Metallic Materials" (metoda badania udarności z użyciem młota wahadłowego)

Materiały:

  • Norma dotycząca próby udarności metodą Charpy’ego (opis procedury, próbki i sposobu oceny)
  • Podręcznik z materiałoznawstwa (własności mechaniczne i metody badań)
  • Zadania i arkusze z rozpoznawania metod badań materiałów dla kwalifikacji mechanicznych

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego