KWALIFIKACJA MOT2 + MOT5 + MOT6 - CZERWIEC 2015

PYTANIE NR 5.
Moduł Younga charakteryzuje odporność materiału na odkształcenia. W jakich jednostkach jest określany?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Moduł Younga ma wymiar naprężenia, bo opisuje zależność między naprężeniem a odkształceniem (E = σ/ε). Odkształcenie jest bezwymiarowe, więc jednostką E jest taka sama jak naprężenia, czyli paskal (Pa) i jego wielokrotności, np. MPa. Pozostałe jednostki dotyczą siły (kN, daN) lub momentu (Nm).

Pełne wyjaśnienie:

Moduł Younga (oznaczany zwykle literą E) opisuje sztywność sprężystą materiału w zakresie odkształceń sprężystych. Wynika on z prawa Hooke’a dla rozciągania/ściskania: E = σ/ε, gdzie:

  • σ to naprężenie (siła przypadająca na pole przekroju),
  • ε to odkształcenie względne (zmiana długości podzielona przez długość początkową).

Kluczowy wniosek jednostkowy: odkształcenie ε jest bezwymiarowe, więc jednostka modułu Younga jest taka sama jak jednostka naprężenia σ. Naprężenie jest wielkością typu ciśnienie, a w układzie SI wyraża się je w paskalach (Pa), czyli N/m². W praktyce inżynierskiej często używa się wielokrotności (np. MPa, GPa), dlatego odpowiedź "MPa" jest jednostkowo poprawna.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne?

  • "daN" i "kN" są jednostkami siły. Sama siła nie uwzględnia pola przekroju, więc nie opisuje naprężenia ani modułu sprężystości.
  • "Nm" to jednostka momentu siły (torque). Moment ma inne znaczenie fizyczne niż naprężenie/ciśnienie i nie może być jednostką modułu Younga.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w pytaniu pojawia się "odporność na odkształcenie/sztywność materiału", najpierw sprawdź, czy dana wielkość łączy naprężenie i odkształcenie. Jeśli w definicji występuje stosunek do odkształcenia (bezwymiarowego), jednostką będzie zawsze coś z rodziny Pa (Pa, MPa, GPa).

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Moduł Younga to parametr sprężystości, który opisuje, jak bardzo materiał "stawia opór" odkształceniu sprężystemu. Im większy moduł Younga, tym większa sztywność: przy tym samym obciążeniu materiał ulegnie mniejszemu wydłużeniu lub skróceniu.
W układzie SI moduł Younga wyraża się w paskalach (Pa), czyli N/m². W praktyce, ze względu na duże wartości, często spotkasz wielokrotności: MPa lub GPa. To nadal ta sama "rodzina" jednostek co naprężenie.
Moduł Younga wynika ze wzoru E = σ/ε. Odkształcenie ε jest bezwymiarowe, więc jednostka E jest taka jak jednostka naprężenia σ. A naprężenie to siła podzielona przez pole (N/m²), czyli jednostka ciśnienia (Pa), nie sama siła (N).
Tak, MPa jest poprawną jednostką, bo to wielokrotność paskala (Pa). Jeśli w odpowiedziach masz MPa, a pozostałe opcje to np. kN, daN czy Nm, wybór MPa jest zgodny z definicją modułu Younga jako wielkości o wymiarze naprężenia.
kN (lub N, daN) to jednostka siły, czyli "ile ciągnie/pcha". MPa to jednostka naprężenia, czyli "jak duże obciążenie przypada na pole przekroju". Gdy w treści jest pole przekroju, naprężenie lub "na jednostkę powierzchni", szukaj MPa/Pa.
Zapis Pa = N/m² mówi, że paskal to siła jednego niutona rozłożona na 1 metr kwadratowy. Ponieważ moduł Younga opisuje związek naprężenia i odkształcenia, a naprężenie ma jednostkę N/m², to moduł Younga również podaje się w Pa (i jego wielokrotnościach).
Nm (niutonometr) jest jednostką momentu siły, czyli wielkości opisującej "skręcanie" lub "dźwignię". Moduł Younga dotyczy zależności naprężenie–odkształcenie przy rozciąganiu/ściskaniu i ma jednostkę jak ciśnienie (Pa), a nie jak moment.
Przy ocenie sztywności elementów konstrukcyjnych i mocowań (wsporniki, uchwyty, elementy nośne), analizie ugięć oraz doborze materiału pod kątem podatności na odkształcenia. To pomaga zrozumieć, dlaczego jedne części łatwiej się "uginają", a inne pozostają sztywne.
Częsty błąd to wybór jednostki siły (kN/daN), bo kojarzy się z obciążeniem próby. Inny błąd to pomylenie z momentem (Nm) przez skojarzenia z kluczem dynamometrycznym. Pomaga sprawdzić definicję: E = naprężenie/odkształcenie.
Spójrz, które odpowiedzi są "od ciśnienia/naprężenia". MPa (jak Pa) należy do jednostek N/m², a więc pasuje do modułu Younga. Jednostki typu kN/daN mówią o sile, a Nm o momencie. Taki szybki filtr pozwala uniknąć pomyłki.
info

Około 60% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Według specjalistów z branży: "Moduł Younga ma wymiar naprężenia, bo opisuje zależność między naprężeniem a odkształceniem (E = σ/ε)."

Źródła:

  • Wikipedia (PL), "Moduł Younga" – opis wielkości i jednostki (Pa), https://pl.wikipedia.org/wiki/Modu%C5%82_Younga - dostęp 2026-02-27
  • Encyclopaedia Britannica, "Young’s modulus" – definicja i wymiar jako stress/strain, https://www.britannica.com/science/Youngs-modulus - dostęp 2026-02-27
  • HyperPhysics (Georgia State University), "Young's Modulus" – relacja stress/strain i jednostki jak dla stress, http://hyperphysics.phy-astr.gsu.edu/hbase/permot3.html - dostęp 2026-02-27

Materiały:

  • Podręcznik do wytrzymałości materiałów (działy: naprężenie, odkształcenie, prawo Hooke’a, moduł Younga)
  • Tablice jednostek SI i wielokrotności (Pa, MPa, GPa) wraz z przykładami
  • Materiały szkolne z fizyki/techniki: zależności sprężyste i interpretacja wykresu naprężenie–odkształcenie

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego