KWALIFIKACJA MED11 - STYCZEŃ 2023

PYTANIE NR 20.
Modyfikacja pozytywu gipsowego w miejscach do obciążenia polega na zdejmowaniu jego powierzchni za pomocą
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Modyfikacja pozytywu gipsowego przez "zdejmowanie powierzchni" oznacza kontrolowane ścieranie materiału.
Do takiej obróbki stosuje się tarnik (raspę), który pozwala równomiernie usuwać cienkie warstwy gipsu. Dłuto, wycinak i przecinak służą głównie do nacinania lub odłupywania, co łatwiej uszkadza model.

Pełne wyjaśnienie:

W pytaniu kluczowe jest sformułowanie "zdejmowanie jego powierzchni". W pracowni ortopedycznej, podczas modyfikacji pozytywu gipsowego (modelu dodatniego), zdejmowanie powierzchni w określonych miejscach wykonuje się najczęściej metodą ścierania, aby uzyskać stopniową, kontrolowaną zmianę kształtu i nie doprowadzić do pęknięć lub ubytków o ostrych krawędziach.

Dlatego poprawne jest narzędzie "tarnik". Tarnik (raspa) usuwa gips przez tarcie, pozwala na płynne przejścia i precyzyjne "zebranie" materiału na większej powierzchni. To szczególnie istotne przy modelowaniu stref nacisku/odciążenia, gdzie liczy się gładkość i przewidywalny efekt.

Pozostałe propozycje nie pasują do opisu czynności:

  • "dłuto" jest przeznaczone do kucia i odłupywania. Może szybko zdejmować większe fragmenty, ale trudniej nim uzyskać równą, delikatną redukcję powierzchni; zwiększa ryzyko niekontrolowanego ukruszenia modelu.
  • "wycinak" kojarzy się z wycinaniem/nacinaniem materiału. Taki sposób obróbki tworzy bruzdy i ostre krawędzie, a nie równomierne "zdejmowanie powierzchni" na dużym obszarze.
  • "przecinak" służy do rozdzielania, odcinania lub kucia (zależnie od typu), typowo nie jest narzędziem do precyzyjnego, gładkiego ścierania gipsu.

Wskazówka egzaminacyjna: jeżeli w treści pojawia się czasownik typu "ścierać", "szlifować", "zdejmować powierzchnię", zwykle chodzi o narzędzia ścierne (tarnik, papier ścierny, pilnik). Jeśli jest "naciąć", "odciąć", "wykuć", wtedy rozważa się narzędzia tnące lub udarowe.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Pozytyw gipsowy to dodatni model uzyskany z odlewu, odwzorowujący kształt kończyny lub kikuta. Służy jako baza do projektowania i wykonania ortezy lub elementów protezy oraz do wprowadzania korekt (np. odciążeń) przed laminowaniem czy termoformowaniem.
Do kontrolowanego zdejmowania (ścierania) powierzchni gipsu stosuje się tarnik, czyli raspę. Umożliwia usuwanie cienkich warstw i uzyskanie płynnych przejść. Narzędzia udarowe częściej powodują ukruszenia i trudniej nimi o precyzję na większej powierzchni.
Tarnik działa przez ścieranie, więc pozwala stopniowo modelować kształt i wygładzać powierzchnię. Dłuto działa przez kucie i odłupywanie, co łatwo prowadzi do niekontrolowanych ubytków, ostrych krawędzi i pęknięć modelu gipsowego, szczególnie przy delikatnych korektach.
To celowe kształtowanie modelu w strefach, które w wyrobie będą przenosiły nacisk lub wymagają korekcji kontaktu z ciałem. W praktyce obejmuje to ścieranie lub dodawanie materiału, aby rozłożyć naciski, uzyskać komfort i ograniczyć ryzyko otarć w gotowym zaopatrzeniu.
Ścieranie usuwa gips warstwowo i równomiernie, dając gładką powierzchnię (typowo tarnik/pilnik/papier ścierny). Wycinanie lub kucie powoduje rowki, nacięcia albo odłupywanie fragmentów (np. dłuto, przecinak), co jest mniej precyzyjne przy modelowaniu powierzchni kontaktu.
Zwykle nie jest to narzędzie pierwszego wyboru do "zdejmowania powierzchni". Wycinak daje nacięcia i miejscowe ubytki, a odciążenia i korekty powierzchni częściej wymagają płynnych przejść uzyskiwanych przez ścieranie tarnikiem, aby uniknąć ostrych krawędzi i punktowych nacisków.
Typowe błędy to zbyt agresywne usuwanie gipsu, tworzenie progów i ostrych krawędzi, brak kontroli symetrii oraz mylenie narzędzi (kucie zamiast ścierania). Skutkiem mogą być punktowe uciski, otarcia i konieczność powtarzania modelu lub korekt w gotowym wyrobie.
Kieruj się czasownikiem w poleceniu: "zdejmij/zeszlifuj/wygładź" sugeruje narzędzia ścierne (tarnik, papier ścierny), a "odetnij/natnij/wykuj" sugeruje narzędzia tnące lub udarowe. Dobierz rozwiązanie, które daje kontrolę i gładką powierzchnię kontaktu.
Narzędzia udarowe mogą być używane do zgrubnego usuwania większych fragmentów, rozdzielania lub korygowania elementów pomocniczych, ale nie są optymalne do precyzyjnego "zdejmowania powierzchni" na strefach kontaktu. Do końcowego kształtowania zwykle wraca się do ścierania.
Ucz się przez skojarzenie: narzędzie–mechanizm–efekt. Zapisz, które narzędzia ścierają (tarnik), które tną, a które kują, oraz jaki ślad zostawiają na gipsie. Na egzaminie czytaj uważnie, czy chodzi o zgrubne usunięcie materiału, czy o precyzyjne wygładzenie.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 63% zdających egzamin. średnie

Eksperci podkreślają: "Dłuto, wycinak i przecinak służą głównie do nacinania lub odłupywania, co łatwiej uszkadza model."

Materiały:

  • Instrukcje BHP i organizacji pracy w pracowni ortopedycznej dotyczące obróbki gipsu (wewnętrzne materiały szkoły/pracowni)
  • Podręczniki lub skrypty z modelarstwa gipsowego w ortotyce i protetyce (Szczegółowe informacje wymagają materiałów specjalistycznych)
  • Materiały dydaktyczne producentów mas gipsowych i narzędzi (karty techniczne, instrukcje użycia)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego