KWALIFIKACJA ROL4 + ROL10 - CZERWIEC 2013

Pytanie dotyczy przyczyny, dla której żyto może być uprawiane po innych zbożach oraz po sobie. W zbożach kluczową barierą w uproszczonych płodozmianach jest zwykle narastanie presji patogenów, zwłaszcza tych powodujących choroby podstawy źdźbła (m.in. zgorzele i łamliwość).

Odpowiedź "jest ono odporne na choroby podstawy źdźbła" jest trafna, ponieważ żyto – zgodnie z podanym kontekstem – wykazuje wysoką tolerancję/odporność na tę grupę chorób i najsłabiej reaguje na zły przedplon w porównaniu z innymi zbożami. To zmniejsza ryzyko gwałtownego spadku zdrowotności i plonowania przy siewie po zbożach lub w uprawie po sobie.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne?

• "poprawia strukturę gleby" – to może być prawdą w odniesieniu do niektórych roślin w płodozmianie, ale nie jest głównym mechanizmem, który pozwala na uprawę zbóż po sobie. W uproszczeniach zbożowych problemem numer jeden jest fitosanitarność, nie sama struktura.
• "otrzymuje się wysokie plony" – uprawa żyta po zbożach jest możliwa, ale nie musi oznaczać wysokich plonów; w kontekście podano wręcz, że przy uprawie po sobie mogą wystąpić spadki plonu. To nie uzasadnia "możliwości" w sensie przyczyny tolerancji.
• "wzbogaca w próchnicę" – wzrost próchnicy wiąże się częściej z udziałem międzyplonów, nawozów organicznych i odpowiedniego doboru gatunków. Nie tłumaczy to specyficznie, czemu żyto znosi następstwo zbożowe lepiej niż np. pszenica.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli w pytaniu pojawia się "po zbożach/po sobie", często chodzi o reakcję na zły przedplon i o czynniki fitosanitarne (choroby, szkodniki), a dopiero wtórnie o cechy gleby.