KWALIFIKACJA MEC5 - STYCZEŃ 2018

PYTANIE NR 6.
Na diagramie przedstawiono wykres łamania wióra dla płytki CCGT 060202-1L, która służy do obróbki
Ilustracja przedstawia wykres łamania wióra dla płytki CCGT 060202-1L, używanej do obróbki wykańczającej aluminium.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Płytka typu CCGT ma zwykle ostrą geometrię i dodatni kąt natarcia, typowe dla obróbki stopów aluminium, szczególnie w wykańczaniu (niska chropowatość, małe siły skrawania). Do żeliwa oraz zgrubnego toczenia stali częściej dobiera się inne geometrie i gatunki płytek.

Pełne wyjaśnienie:

Oznaczenie płytki tokarskiej niesie informację o jej geometrii i przeznaczeniu. W praktyce warsztatowej płytki z oznaczeniem typu CCGT są kojarzone z bardzo ostrą krawędzią skrawającą (często z dodatnią geometrią), co sprzyja obróbce materiałów "lepkich" i miękkich, takich jak aluminium i jego stopy. W wykańczaniu zależy nam na dobrej jakości powierzchni, stabilnym skrawaniu oraz ograniczeniu narostu na ostrzu, dlatego taka geometria jest typowym wyborem.

W pytaniu dodatkowo pojawia się "wykres łamania wióra". Dla aluminium kontrola wióra bywa trudniejsza (wiór potrafi być długi i ciągliwy), więc dobór geometrii płytki/łamacza jest ważny z punktu widzenia bezpieczeństwa i płynności pracy. Zestawienie tych dwóch elementów (CCGT + łamanie wióra) prowadzi do wniosku, że chodzi o toczenie aluminium w warunkach wykańczających.

  • "wykańczającej aluminium." – pasuje do ostrej geometrii i typowego zastosowania CCGT.
  • "wykańczającej żeliwa." – żeliwo jest kruche i często daje wiór krótki; dobór płytek bywa inny (inne geometrie i gatunki), a "ostrość" CCGT nie jest tu standardowym skojarzeniem.
  • "zgrubnej stali nierdzewnej." – stal nierdzewna zwykle wymaga stabilnej geometrii pod większe obciążenia i odporności na zużycie; zgrubnie dąży się do większej wytrzymałości krawędzi niż do maksymalnej ostrości.
  • "zgrubnej stali." – analogicznie, obróbka zgrubna wymaga geometrii bardziej "mocnej", a nie typowo wykańczającej dla aluminium.

Wskazówka egzaminacyjna: w zadaniach o płytkach skrawających warto kojarzyć materiał obrabiany z typowym zachowaniem wióra (ciągliwy vs kruchy) oraz z tym, czy operacja jest zgrubna czy wykańczająca (wytrzymałość krawędzi vs ostrość i jakość powierzchni).

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
To zapis systemu oznaczeń płytek wymiennych, który opisuje m.in. kształt, kąty, tolerancję i typ wykonania. W praktyce CCGT kojarzy się z ostrą, dodatnią geometrią sprzyjającą lekkiej obróbce i dobrym warunkom wykańczania, często dla aluminium.
Aluminium jest materiałem ciągliwym i łatwo tworzy narost na ostrzu. Ostra, dodatnia geometria zmniejsza siły skrawania, poprawia jakość powierzchni i pomaga ograniczyć problemy z "klejeniem się" wióra. To typowe wymagania przy toczeniu wykańczającym.
Łamanie (kontrola) wióra to takie prowadzenie procesu skrawania i dobór geometrii, aby wiór nie był długi i niebezpieczny. Krótszy wiór ułatwia odprowadzanie, ogranicza ryzyko zaplątania oraz poprawia automatyzację. W aluminium bywa to szczególnie istotne.
Obróbka zgrubna usuwa dużo materiału i wymaga dużej wytrzymałości krawędzi, zwykle przy większych posuwach i głębokościach skrawania. Obróbka wykańczająca ma zapewnić wymiar i małą chropowatość, więc dobiera się ostrzejszą geometrię oraz łagodniejsze parametry.
Żeliwo jest kruche i często tworzy wiór krótki, a jego obróbka generuje inny charakter zużycia narzędzia. W praktyce częściej stosuje się geometrie i gatunki zoptymalizowane pod ścieranie i stabilność krawędzi, a nie pod maksymalną ostrość jak w aluminium.
Często tak, bo stal nierdzewna ma tendencję do umacniania się zgniotowego i może generować wysoką temperaturę w strefie skrawania. Wymaga to odpowiedniej geometrii, parametrów i chłodzenia. Dlatego dobór płytki do zgrubnej obróbki nierdzewki bywa bardziej wymagający.
Typowe pomyłki to wybór płytki "uniwersalnej" bez uwzględnienia, czy operacja jest zgrubna czy wykańczająca, ignorowanie zachowania wióra oraz mylenie oznaczeń (np. podobne litery). Warto łączyć: materiał + rodzaj operacji + oczekiwana kontrola wióra.
Pokazuje obszary parametrów (np. posuwu i głębokości skrawania), w których dana geometria płytki daje wiór krótki lub długi. Operator może dobrać nastawy tak, aby wiór był bezpieczny i łatwy do odprowadzania, bez pogorszenia jakości lub przeciążenia narzędzia.
Gdy trzeba uzyskać dokładny wymiar, małą chropowatość i dobrą estetykę powierzchni, np. na elementach współpracujących, częściach obudów czy detalach widocznych. Wtedy dobiera się ostrą geometrię, mniejszą głębokość i parametry sprzyjające stabilnej pracy.
Szukaj wskazówek: nazwa materiału (aluminium), skojarzenia z ostrą/dodatnią geometrią, nacisk na jakość powierzchni i problemy z długim wiórem. Dla stali częściej pojawiają się wymagania "zgrubne", większe obciążenia i inne geometrie nastawione na wytrzymałość krawędzi.
info

Około 41% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Eksperci podkreślają: "Płytka typu CCGT ma zwykle ostrą geometrię i dodatni kąt natarcia, typowe dla obróbki stopów aluminium, szczególnie w wykańczaniu (niska chropowatość, małe siły skrawania)."

Źródła:

  • Sandvik Coromant – insert designation (ISO turning inserts): https://www.sandvik.coromant.com/en-gb/knowledge/insert-designation (dostęp: 2026-03-01)
  • ISCAR – Turning Insert Nomenclature / Designation (system oznaczeń płytek): https://www.iscar.com/eCatalog/ (sekcje dot. oznaczeń płytek; dostęp: 2026-03-01)

Materiały:

  • Katalogi producentów narzędzi skrawających (działy: oznaczenia płytek, geometrie do aluminium)
  • Podstawy technologii maszyn / obróbki skrawaniem (podręcznik szkolny dla mechaników)
  • Materiały szkoleniowe z doboru narzędzi tokarskich i grup materiałowych ISO

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego