KWALIFIKACJA CHM3 - CZERWIEC 2020 (test 2)

PYTANIE NR 5.
Na ilustracji przedstawiono
Ilustracja przedstawia wirówkę laboratoryjną, która jest urządzeniem używanym w laboratoriach do oddzielania substancji o
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Wirówka laboratoryjna służy do rozdzielania składników próbki dzięki działaniu siły odśrodkowej; zwykle rozpoznaje się ją po zamykanej komorze z rotorem i gniazdami na probówki. Wytrząsarka miesza próbki ruchem oscylacyjnym, łaźnia olejowa ogrzewa, a suszarka usuwa wilgoć z materiału.

Pełne wyjaśnienie:

Poprawna odpowiedź to "wirówkę laboratoryjną", ponieważ wirówka jest urządzeniem przeznaczonym do rozdzielania składników mieszaniny w polu siły odśrodkowej. W praktyce analitycznej wykorzystuje się ją m.in. do szybkiego oddzielania osadu od cieczy nadosadowej, klarowania zawiesin oraz przygotowania roztworów do dalszych oznaczeń (np. gdy metoda wymaga próbki bez cząstek stałych).

Jak odróżnia się wirówkę od innych urządzeń z odpowiedzi?

  • "wytrząsarkę" wybiera się błędnie, gdy ktoś utożsamia każde "poruszanie próbką" z wirowaniem. Wytrząsarka wykonuje ruchy kołyskowe/posuwiste/okrężne, aby mieszać lub zwiększyć kontakt faz (np. w ekstrakcji), ale nie generuje typowego rozdziału przez sedymentację odśrodkową w rotoru.
  • "łaźnię olejową" myli się z wirówką, gdy ocenia się sprzęt tylko po obudowie i kształcie. Łaźnia olejowa jest źródłem kontrolowanego ogrzewania (stabilna temperatura medium), a jej cechą funkcjonalną jest zbiornik z olejem i miejsce na naczynia, nie rotor na probówki.
  • "suszarkę" wskazuje się błędnie, gdy student kojarzy zamykaną komorę z każdym urządzeniem "z drzwiczkami". Suszarka laboratoryjna służy do usuwania wilgoci i prowadzenia suszenia w kontrolowanej temperaturze; typowo ma półki i przestrzeń grzewczą, a nie elementy do wyważonego wirowania próbek.

Wskazówka egzaminacyjna: przy rozpoznawaniu aparatury najpierw określ jej funkcję (mieszanie / ogrzewanie / suszenie / separacja), a dopiero potem szukaj elementów roboczych typowych dla tej funkcji (np. rotor i gniazda na probówki dla wirówki). To ogranicza pomyłki wynikające z podobieństwa obudów różnych urządzeń.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Wirówka laboratoryjna to urządzenie, które rozdziela składniki mieszaniny dzięki sile odśrodkowej. Stosuje się ją m.in. do oddzielania osadu od cieczy nadosadowej, klarowania zawiesin oraz przygotowania próbek do dalszych oznaczeń, gdy potrzebny jest przejrzysty roztwór.
Szukaj cech funkcjonalnych: zamykanej komory (pokrywy), rotora oraz miejsc na probówki (gniazda/adaptery). Często widać też panel sterowania czasem i prędkością. To odróżnia wirówkę od urządzeń do ogrzewania, suszenia czy mieszania.
Wytrząsarka miesza próbki ruchem oscylacyjnym lub orbitalnym, zwiększając kontakt składników (np. w ekstrakcji). Wirówka natomiast separuje składniki przez działanie siły odśrodkowej w rotoru. Efekt procesu i zastosowanie w przygotowaniu próbek są więc inne.
Ciecz nadosadowa (supernatant) to warstwa cieczy znajdująca się nad osadem po zakończonym wirowaniu. Zwykle jest bardziej klarowna i bywa pobierana do dalszej analizy. Osad to z kolei frakcja cząstek, które opadły na dno probówki.
Najczęstsze błędy to niewyważenie probówek (różna masa), zły dobór rotora/adapterów, niedomknięcie pokrywy oraz użycie uszkodzonych naczyń. Skutkiem mogą być wibracje, uszkodzenie sprzętu, a czasem ryzyko rozlania lub powstania aerozoli.
Probówki należy dobierać parami naprzeciwko siebie w rotoru, tak aby miały możliwie identyczną masę (łącznie z zawartością i korkiem). Gdy próbka jest jedna, przygotuj probówkę "balansową" z cieczą o podobnej gęstości i tej samej objętości.
Wirowanie wybiera się, gdy filtracja jest zbyt wolna, gdy osad jest drobny i łatwo zatyka sączek, albo gdy zależy na szybkim sklarowaniu niewielkich objętości w probówkach. Filtracja bywa lepsza przy większych objętościach i łatwo filtrujących osadach.
Obudowa bywa podobna (kompaktowe urządzenie na blacie), ale funkcja jest inna. Łaźnia olejowa ma zbiornik z medium grzewczym i służy do utrzymywania temperatury naczyń, natomiast wirówka ma rotor i elementy do bezpiecznego wirowania probówek.
Najważniejsze są: prędkość (lub odpowiadająca jej siła odśrodkowa), czas wirowania oraz dobór rotora. W praktyce zwraca się też uwagę na temperaturę (jeśli wirówka chłodzi), typ probówek i maksymalne dopuszczalne obciążenie dla danego rotora.
Ucz się rozpoznawania aparatury przez funkcję i cechy charakterystyczne (np. rotor w wirówce, półki w suszarce, zbiornik medium w łaźni). Pomagają zdjęcia z pracowni, instrukcje obsługi oraz krótkie notatki: "do czego służy", "jak wygląda", "typowe zastosowanie w przygotowaniu próbki".
info

Około 58% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Według specjalistów z branży: "Wirówka laboratoryjna służy do rozdzielania składników próbki dzięki działaniu siły odśrodkowej; zwykle rozpoznaje się ją po zamykanej komorze z rotorem i gniazdami na probówki."

Źródła:

  • WHO, Laboratory Biosafety Manual (4th edition) – rozdziały dot. pracy z wirówkami i ryzyk aerozoli: https://www.who.int/publications/i/item/9789240011311 - dostęp 2026-02-27
  • Eppendorf Knowledge Base – Centrifugation basics (zasady wirowania i definicje): https://handling-solutions.eppendorf.com/centrifugation/ - dostęp 2026-02-27
  • Thermo Fisher Scientific – Learning Center: Centrifuges (podstawy i zastosowania wirówek): https://www.thermofisher.com/pl/pl/home/life-science/lab-equipment/centrifuges.html - dostęp 2026-02-27

Materiały:

  • Instrukcje obsługi (DTR) typowych wirówek laboratoryjnych stosowanych w pracowniach szkolnych
  • Podstawy analizy chemicznej – rozdziały o przygotowaniu próbek i separacji
  • Materiały BHP dotyczące pracy z wirówkami (wyważanie, dobór rotora, kontrola uszkodzeń)

Aktualizacja pytania: 03.04.2026



Aktualizacja pytania: 03.04.2026
📡 Brak połączenia internetowego