KWALIFIKACJA ROL3 - CZERWIEC 2024

PYTANIE NR 5.
Na ilustracji przedstawiono larwy szkodnika roślin uprawnych. Jaki to szkodnik?
Na ilustracji przedstawiono larwy szkodnika roślin uprawnych. Jaki to
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Larwy stonki ziemniaczanej są krępe, silnie wypukłe, pomarańczowo‑ceglaste, z wyraźną czarną głową i rzędami czarnych plamek po bokach segmentów. To typowy wygląd larw żerujących na liściach psiankowatych. Pędraki chrabąszcza są białe i glebowe, a gąsienice bielinka są zielonkawe.

Pełne wyjaśnienie:

Poprawna jest odpowiedź "Stonka ziemniaczana.", ponieważ larwy tego gatunku mają bardzo charakterystyczny zestaw cech widocznych na ilustracji: są krępe, łukowato wygięte i silnie wypukłe, mają intensywne ubarwienie pomarańczowe do ceglastoczerwonego, wyraźnie odciętą czarną, chitynizowaną głowę oraz rzędy czarnych kropek/plamek po bokach segmentów. Dodatkowo w przedniej części ciała widać odnóża kroczne (typowe dla larw chrząszczy), a same larwy żerują na tkance liści.

Odpowiedź "Chrabąszcz majowy." nie pasuje, bo larwy chrabąszcza (pędraki) są zwykle białe lub kremowe, wyraźnie C‑kształtne i żyją głównie w glebie, gdzie podgryzają korzenie; nie mają pomarańczowego ubarwienia z rzędami czarnych plamek na bokach.

Odpowiedź "Bielinek kapustnik." jest błędna, ponieważ larwy motyli to gąsienice: smuklejsze, zwykle zielonkawe/żółtozielone, z inną budową ciała (odmienny układ odnóży) i innym wyglądem powierzchni; nie są wypukłe, "pękate" i ceglastoczerwone jak larwy stonki.

Odpowiedź "Słodyszek rzepakowy." także nie pasuje: jego larwy są z reguły drobne, białawe i kojarzone z żerowaniem w kwiatach/pąkach rzepaku, a nie jako duże, jaskrawo ubarwione larwy intensywnie ogryzające liście.

Wskazówka egzaminacyjna: przy rozpoznawaniu larw zawsze sprawdź (1) barwę i kształt ciała, (2) kolor głowy, (3) obecność i układ plamek, (4) miejsce żerowania (liść vs gleba). To zwykle pozwala uniknąć pomyłek między pędrakami, gąsienicami i larwami chrząszczy.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Stonka ziemniaczana to chrząszcz, którego larwy i osobniki dorosłe intensywnie zjadają liście roślin psiankowatych (np. ziemniaka). Najgroźniejsze są larwy, bo szybko powodują defoliację, osłabiają rośliny i mogą znacząco obniżyć plon, gdy zostaną wykryte zbyt późno.
Szukaj larw krępych i wypukłych, zwykle pomarańczowych do ceglastoczerwonych, z wyraźnie czarną głową. Typowe są też czarne kropki/plamki ułożone w rzędach po bokach segmentów. Najczęściej siedzą na liściach i wyjadają tkankę, zostawiając "okienka".
Larwa stonki jest barwna (pomarańczowo‑ceglasta), żeruje na liściach i ma czarne plamki po bokach. Pędrak chrabąszcza jest jasny (biało‑kremowy), zwykle wyraźnie C‑kształtny i przebywa w glebie, gdzie uszkadza korzenie. Różni je też typowe miejsce występowania.
Gąsienice bielinka są larwami motyli, zwykle zielonkawe/żółtozielone i mają inną sylwetkę niż larwy chrząszczy. Nie są tak wypukłe i "pękate", nie mają czarnej, twardej głowy w takim kontraście barwnym oraz nie prezentują charakterystycznych rzędów czarnych kropek typowych dla larw stonki.
Larwy pojawiają się po złożeniu jaj i wylęgu, zwykle w okresie intensywnego wzrostu części nadziemnych ziemniaka. Dokładny termin zależy od pogody i regionu, dlatego kluczowa jest regularna lustracja: im wcześniej zauważysz młode larwy, tym łatwiej ograniczyć szkody.
Najczęściej na liściach, zwłaszcza na spodniej stronie i w górnych partiach roślin, gdzie pojawiają się też złoża jaj. Warto oglądać rośliny systematycznie, bo larwy mogą skupiać się w koloniach i szybko powodować ubytki blaszki liściowej. Obserwuj też ślady żerowania.
Nie. Larwy przechodzą kilka stadiów rozwojowych, więc młode osobniki są mniejsze, a barwa może być mniej intensywna. Wspólne, pomocne cechy to krępa budowa, czarna głowa oraz czarne plamki po bokach. Dlatego na egzaminie zwracaj uwagę na zestaw cech, nie tylko na rozmiar.
Najczęściej rośliny z rodziny psiankowatych, zwłaszcza ziemniak, a także inne uprawy i rośliny spokrewnione. W praktyce ogrodniczej ważne jest, by kojarzyć stonkę przede wszystkim z ziemniakiem, bo tam obserwuje się największe ryzyko szybkiej defoliacji i strat plonu.
Częsty błąd to mylenie larw o podobnej "ogólnej" nazwie z zupełnie inną grupą (pędraki z larwami liściożernymi). Inny błąd to sugerowanie się tylko jednym elementem (np. kolorem) zamiast całego zestawu cech i miejsca żerowania. Pomaga krótkie porównanie: liść vs gleba.
Ucz się na zdjęciach/atlasach i zawsze notuj 3–4 cechy diagnostyczne: barwę, kształt, głowę/odnóża oraz miejsce występowania. Ćwicz porównania par (np. larwa stonki vs pędrak). Na egzaminie najpierw opisz w myślach cechy widoczne na ilustracji, dopiero potem wybieraj odpowiedź.
info

Statystycznie 58% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Według specjalistów z branży: "Larwy stonki ziemniaczanej są krępe, silnie wypukłe, pomarańczowo‑ceglaste, z wyraźną czarną głową i rzędami czarnych plamek po bokach segmentów."

Źródła:

  • EPPO Global Database: Leptinotarsa decemlineata (species factsheet), https://gd.eppo.int/taxon/LPTNDE (dostęp: 2026-03-02)
  • CABI Invasive Species Compendium: Leptinotarsa decemlineata (Colorado potato beetle) datasheet, https://www.cabi.org/isc/datasheet/30337 (dostęp: 2026-03-02)
  • Wikipedia (PL): "Stonka ziemniaczana" – opis gatunku i larw, https://pl.wikipedia.org/wiki/Stonka_ziemniaczana (dostęp: 2026-03-02)

Materiały:

  • Atlasy i klucze do rozpoznawania szkodników roślin uprawnych (część: ziemniak/psiankowate)
  • Materiały dydaktyczne z entomologii stosowanej dla ogrodnictwa (morfologia larw)
  • Karty rozpoznawania agrofagów ziemniaka w integrowanej ochronie roślin

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego