KWALIFIKACJA CHM3 - STYCZEŃ 2021

PYTANIE NR 32.
Na ilustracji przedstawiono przykładowe schematy terenowego pobierania próbek
Ilustracja przedstawia dwa schematy terenowego pobierania próbek gleby.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Schematy terenowego pobierania próbek przedstawiane na ilustracjach zwykle pokazują rozmieszczenie punktów poboru na obszarze (np. siatka lub transekt), co jest typowe dla pobierania próbek gleby. Dla gazów lub wód częściej kluczowe są układy przepływowe i aparatura, a nie rozkład punktów na powierzchni.

Pełne wyjaśnienie:

W terenie sposób pobierania próbek zależy od rodzaju badanego ośrodka (medium). Dla gleby bardzo często planuje się pobór jako zestaw punktów rozłożonych na powierzchni badanego obszaru, aby uzyskać próbkę możliwie reprezentatywną. Dlatego na schematach poboru gleby spotyka się układy takie jak: punkty w siatce, punkty wzdłuż linii (transekt), układ zygzakowaty lub pobór z wydzielonych sektorów.

Dlaczego "gleby" jest poprawne?
Jeżeli ilustracja pokazuje przede wszystkim geometrię rozmieszczenia punktów poboru na terenie (a nie np. ciąg technologiczny, przewody, przepływ, pobór do pojemnika z przepływomierzem), to odpowiada to typowemu podejściu stosowanemu przy próbkowaniu gleby: liczy się lokalizacja, liczba i rozkład miejsc poboru oraz ewentualne łączenie próbek w próbkę zbiorczą.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe?

  • Gazów – pobór gazów w praktyce częściej kojarzy się z doborem miejsca w strefie oddechowej/źródle emisji oraz z użyciem pochłaniaczy, worków lub układów z kontrolą przepływu i czasu. Sam "plan punktów na powierzchni" zwykle nie jest kluczową cechą rozstrzygającą.
  • Ścieków – w ściekach istotne bywa próbkowanie w funkcji czasu/przepływu (próbki chwilowe lub złożone) oraz punkt poboru w instalacji/kanale. Schematy typowe dla ścieków częściej odnoszą się do miejsca w układzie technologicznym niż do siatki punktów w terenie.
  • Wody pitnej – pobór wody pitnej najczęściej dotyczy punktów czerpalnych i procedur minimalizujących zanieczyszczenie próbki (np. przepłukanie, dezynfekcja wylewki), a nie schematu "pokrycia" powierzchni terenu.

Wskazówka egzaminacyjna: najpierw rozpoznaj, czy ilustracja pokazuje rozmieszczenie punktów na obszarze (typowe dla gleby), czy raczej układ poboru z przepływem/instalacją (częstsze dla gazów i wód).

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
To pobór materiału glebowego bezpośrednio w terenie według ustalonego schematu (np. punkty w siatce, transekt), aby próbka reprezentowała badany obszar. Kluczowe jest dobranie liczby i rozmieszczenia miejsc poboru oraz ograniczenie zanieczyszczeń podczas pobierania.
Najczęściej widać plan rozmieszczenia punktów na powierzchni terenu (siatka, zygzak, transekt, sektory). Taki układ wskazuje, że ważna jest zmienność przestrzenna na obszarze, co jest typowe dla próbkowania gleby.
Gleba bywa silnie niejednorodna nawet na małej powierzchni. Jeśli pobór jest przypadkowy lub zbyt skąpy, wynik analizy może nie odzwierciedlać rzeczywistego zanieczyszczenia. Schemat poboru pomaga ograniczyć błąd wynikający z nierównomiernego rozkładu składników.
W praktyce spotyka się m.in. pobór punktowy, pobór w siatce, pobór wzdłuż transektu (linii), układ zygzakowaty oraz pobór warstwowy (z określonych głębokości). Dobór zależy od celu badania i charakteru badanego obszaru.
W glebie kluczowa jest lokalizacja i rozkład punktów poboru na obszarze oraz głębokość. W ściekach częściej decyduje miejsce w instalacji/kanale oraz czas i przepływ (próbki chwilowe lub złożone). To inne źródła zmienności i inne ryzyka błędu.
Tak, zwykle. Pobór gazów bywa przedstawiany jako układ z aparaturą, przepływem i czasem poboru (np. przez pochłaniacz), a nie jako plan punktów na powierzchni. Schemat "mapowy" z punktami częściej kojarzy się z glebą.
Typowe błędy to: zbyt mała liczba punktów, pobór tylko z "wygodnych" miejsc, mieszanie warstw glebowych, użycie zanieczyszczonych narzędzi oraz brak opisu lokalizacji i głębokości. Każdy z nich może znacząco zniekształcić wynik analizy.
Liczbę punktów dobiera się do wielkości i niejednorodności obszaru oraz celu badania (np. wykrycie ognisk zanieczyszczeń vs średnia dla obszaru). Zasada praktyczna: im większa zmienność i większy teren, tym więcej punktów trzeba ująć w schemacie.
Stosuje się ją, gdy celem jest uśredniona informacja o obszarze, a nie identyfikacja pojedynczych punktów krytycznych. Łączenie porcji z wielu miejsc może zmniejszyć wpływ lokalnych odchyleń, ale utrudnia wykrycie "hot-spotów" zanieczyszczeń.
Ćwicz rozpoznawanie, co przedstawia rysunek: rozkład punktów w terenie czy układ poboru z instalacji/przepływu. Utrwal różnice między glebą, wodą, ściekami i gazami oraz typowe cele poboru. Pomaga też analiza przykładowych zadań z ilustracjami.
info

Statystycznie 53% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Eksperci podkreślają: "Schematy terenowego pobierania próbek przedstawiane na ilustracjach zwykle pokazują rozmieszczenie punktów poboru na obszarze (np. siatka lub transekt), co jest typowe dla pobierania próbek gleby."

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z metodyk pobierania próbek środowiskowych dla technika analityka
  • Instrukcje laboratoryjne/zakładowe dotyczące pobierania próbek gleby (procedury SOP)
  • Podręczniki z analityki środowiskowej opisujące reprezentatywność i schematy próbkowania

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego