Kategoria kosztu wytworzenia służy do ustalenia, ile kosztowało rzeczywiste wytworzenie danego produktu (np. partii wyrobu, przetworu rolnego, paszy). Z tego powodu obejmuje ona:
- koszty bezpośrednie – takie, które można jednoznacznie przypisać do produktu (np. zużyte materiały, robocizna bezpośrednia, usługi bezpośrednio dotyczące wytworzenia);
- uzasadnioną część kosztów pośrednich – czyli te koszty, których nie da się przypisać wprost do jednej sztuki/partii, ale dotyczą procesu produkcji i mogą być rozliczone kluczem (np. koszty utrzymania wydziału produkcyjnego, energia na potrzeby produkcji, amortyzacja maszyn produkcyjnych – o ile są związane z wytwarzaniem).
Odpowiedź "bezpośrednich i uzasadniona część pośrednich." jest poprawna, bo oddaje sens: koszt wytworzenia to koszty produkcyjne przypisane do produktu, a nie wszystkie koszty działalności.
Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe?
- "bezpośrednich, zarządu i sprzedaży." – koszty zarządu i sprzedaży dotyczą funkcjonowania firmy oraz procesu zbytu, a nie samego wytworzenia produktu.
- "bezpośrednich, wydziałowych i zarządu." – koszty wydziałowe mogą być częścią kosztów pośrednich produkcji, ale dodanie kosztów zarządu rozszerza zakres poza koszt wytworzenia.
- "zarządzania i sprzedaży." – pomija koszty bezpośrednie produkcji i wskazuje wyłącznie koszty okresu.
W praktyce egzaminacyjnej warto zapamiętać zasadę: do kosztu wytworzenia wchodzą koszty produkcji, a koszty sprzedaży i zarządu zwykle obciążają wynik okresu. To pomaga szybko odsiać odpowiedzi zawierające "zarząd" lub "sprzedaż".
