KWALIFIKACJA ELM2 - STYCZEŃ 2021

PYTANIE NR 9.
Na którym rysunku przedstawiono narzędzie do formowania wyprowadzeń elementów elektronicznych?
Ilustracja przedstawia cztery narzędzia, które mogą być używane w kontekście zawodowym, szczególnie w dziedzinie elektroniki.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Narzędzie do formowania wyprowadzeń w montażu THT to formierka (giętarka), czyli prosty przyrząd z rowkiem i schodkowymi nacięciami pozwalającymi szybko zagiąć nóżki elementu na właściwy rozstaw. Na ilustracji taki przyrząd odpowiada "Rysunek 1". Pozostałe obiekty to obcinaki, zaciskarka i uchwyt.

Pełne wyjaśnienie:

W montażu przewlekanym THT elementy (np. rezystory, diody, kondensatory) mają metalowe wyprowadzenia, które muszą przejść przez otwory w płytce PCB. Żeby element łatwo osadzić i nie naprężać jego korpusu, wyprowadzenia należy przed montażem sformować, czyli zagiąć i ustawić w odpowiednim rozstawie.

Do tego służy formierka (giętarka) do wyprowadzeń: prosty przyrząd z rowkiem prowadzącym oraz schodkowymi nacięciami/ząbkami, które pomagają uzyskać powtarzalne zagięcie (zwykle pod kątem prostym) i stały rozstaw nóżek. Takie narzędzie rozpoznaje się po tym, że nie ma ostrzy tnących ani matryc do zaciskania – jest "miarką/kształtownikiem" do gięcia.

Odpowiedź "Rysunek 1" jest właściwa, ponieważ przedstawia właśnie taki podłużny przyrząd z rowkiem i stopniowanymi nacięciami, typowy dla ręcznego formowania wyprowadzeń elementów THT.

Pozostałe odpowiedzi są niepoprawne, bo dotyczą innych zastosowań:

  • "Rysunek 2" to szczypce boczne (obcinaki) – służą do cięcia przewodów i końcówek, a nie do precyzyjnego ustawiania rozstawu wyprowadzeń.
  • "Rysunek 3" to zaciskarka/praska – używa się jej do zaciskania końcówek (np. tulejek) lub złączy, nie do gięcia nóżek elementów elektronicznych.
  • "Rysunek 4" wygląda na uchwyt/stojak montażowy – pomaga stabilnie trzymać element (np. płytkę), ale nie realizuje funkcji formowania wyprowadzeń.

W praktyce egzaminacyjnej warto zapamiętać: jeśli w pytaniu pada "formowanie wyprowadzeń", szukaj przyrządu z rowkami i stopniowaniem rozstawu, a nie narzędzia tnącego lub zaciskającego.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Formierka (giętarka) to prosty przyrząd używany w montażu THT do szybkiego i powtarzalnego zaginania wyprowadzeń elementów (np. rezystorów, diod). Ma rowek prowadzący i stopniowane nacięcia, dzięki którym łatwo uzyskać właściwy rozstaw nóżek pod otwory w PCB.
Bo otwory w płytce PCB mają określony rozstaw, a wyprowadzenia elementu muszą do niego pasować. Wstępne formowanie ułatwia włożenie elementu, zmniejsza naprężenia mechaniczne i ryzyko pęknięcia korpusu, a także poprawia estetykę i powtarzalność montażu.
Najczęściej wygląda jak podłużny przyrząd z tworzywa lub metalu z centralnym rowkiem oraz schodkowymi nacięciami/ząbkami na krawędzi. Nie ma ostrzy tnących ani wymiennych matryc. Jego funkcją jest ustawienie rozstawu i zagięcie nóżek, a nie cięcie czy zaciskanie.
Szczypce boczne są przede wszystkim do cięcia. Da się nimi zagiąć wyprowadzenia, ale łatwo uzyskać nierówny rozstaw, zarysować lub nadmiernie naprężyć drut, a nawet uszkodzić element. Do powtarzalnego montażu THT lepsza jest formierka, bo narzuca stały rozstaw i kąt zagięcia.
Najczęściej formuje się elementy przewlekane z dwoma wyprowadzeniami, takie jak rezystory, diody, małe kondensatory czy dławiki osiowe. Przyrząd pomaga zagiąć nóżki tak, aby pasowały do otworów w PCB. W praktyce warsztatowej przyspiesza to montaż seryjny i zmniejsza liczbę poprawek.
Najczęściej myli się formierkę z obcinakami (bo oba są "narzędziami do wyprowadzeń") albo z zaciskarką (bo wygląda bardziej profesjonalnie i ma mechanizm). Warto analizować funkcję: formierka ma rowki i stopniowanie rozstawu, a obcinaki mają ostrza, zaś zaciskarka ma matryce i zapadkę.
Nie, zaciskarka służy do wykonywania połączeń przez zaciskanie (np. tulejek, końcówek, złączy), a nie do ustawiania rozstawu wyprowadzeń elementu THT. Próba użycia jej do gięcia jest niepraktyczna i może uszkodzić element lub narzędzie. Do gięcia stosuje się formierkę albo dedykowane szczypce do gięcia.
Najbardziej przydaje się przy ręcznym montażu przewlekanym, gdy przygotowujesz wiele podobnych elementów do osadzenia w PCB. Dzięki stałym nacięciom i prowadzeniu uzyskujesz powtarzalny rozstaw i szybciej wkładasz elementy w płytkę. To ogranicza poprawki i skraca czas lutowania.
Kluczowe są: stabilne prowadzenie elementu w rowku, wyraźne stopniowanie rozstawu oraz możliwość uzyskania równego zagięcia pod podobnym kątem dla wielu sztuk. To daje prostopadłe, równe wyprowadzenia, mniejsze naprężenia i lepszy wygląd montażu. Ułatwia też kontrolę wizualną po lutowaniu.
Ucz się funkcji narzędzi, nie tylko ich nazw. Porównuj: co tnie (obcinaki), co zaciska (zaciskarka), co trzyma (uchwyt), a co ustawia i zgina rozstaw (formierka). Dobrą metodą jest stworzenie własnej "ściągi obrazkowej" narzędzi ze stanowiska montażowego i dopisanie zastosowań.
info

Około 67% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Według specjalistów z branży: "Narzędzie do formowania wyprowadzeń w montażu THT to formierka (giętarka), czyli prosty przyrząd z rowkiem i schodkowymi nacięciami pozwalającymi szybko zagiąć nóżki elementu na właściwy rozstaw."

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty do technologii montażu elektronicznego (THT/PCB) używane w szkołach branżowych
  • Karty katalogowe i instrukcje stanowiskowe dotyczące montażu przewlekanego i lutowania ręcznego
  • Materiały dydaktyczne producentów narzędzi (opisy formierek/giętarek do wyprowadzeń)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego