KWALIFIKACJA MEC5 - STYCZEŃ 2025

PYTANIE NR 5.
Na którym rysunku przedstawiono pogłębianie walcowe?
Ilustracja przedstawia cztery rysunki techniczne związane z obróbką skrawaniem, które mogą być częścią egzaminu zawodowego
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Pogłębianie walcowe polega na wykonaniu w otworze walcowego stopnia o płaskim dnie (tzw. gniazda), zwykle pod łeb śruby lub podkładkę. Poprawny rysunek musi więc pokazywać wyraźne poszerzenie otworu o stałej średnicy i z płaską powierzchnią na dnie, a nie stożek ani samą fazę.

Pełne wyjaśnienie:

Pogłębianie walcowe to obróbka otworu, w której wykonuje się walcowe poszerzenie na określoną głębokość, zakończone płaskim dnem. W praktyce tworzy się w ten sposób gniazdo (stopień) pozwalające na osadzenie elementu z płaską powierzchnią przylegania, np. łba śruby z łbem walcowym, tulejki lub podkładki.

Rozpoznając pogłębianie walcowe na rysunku (zwłaszcza w przekroju), zwraca się uwagę na cechy geometryczne:

  • poszerzenie ma stałą średnicę na odcinku pogłębienia (zarys jest równoległy do osi),
  • na przejściu średnic widać wyraźny stopień,
  • dno pogłębienia jest płaskie (nie jest stożkowe),
  • to nie jest wyłącznie fazowanie, czyli małe ścięcie krawędzi.

Odpowiedź "Na rysunku B" jest poprawna, ponieważ ten rysunek przedstawia właśnie taki stopień: walcowe gniazdo o większej średnicy i z płaskim dnem.

Pozostałe odpowiedzi są błędne, ponieważ odpowiadają innym zabiegom lub innym kształtom:

  • Rysunek pokazujący stożkowe poszerzenie (zarys tworzy skos) odpowiada pogłębianiu stożkowemu, stosowanemu np. pod łby stożkowe.
  • Rysunek przedstawiający tylko niewielkie ścięcie krawędzi otworu to fazowanie, a nie pogłębianie walcowe.
  • Rysunek bez stopnia (jedna średnica) może przedstawiać samo wiercenie lub inną operację wykańczającą (np. rozwiercanie), ale bez charakterystycznego walcowego gniazda.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli na rysunku widzisz "półkę" (stopień) i linię dna prostopadłą do osi otworu, to jest to typowy sygnał pogłębiania walcowego. Jeżeli linie zbiegają się w stożek, to szukasz pogłębiania stożkowego.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Pogłębianie walcowe to wykonanie w otworze walcowego gniazda (stopnia) o większej średnicy na określoną głębokość, zwykle z płaskim dnem. Stosuje się je m.in. do osadzenia łba śruby, podkładki lub tulejki tak, aby element przylegał do płaskiej powierzchni.
Szukaj cech: stała średnica poszerzenia (zarys równoległy do osi), wyraźny stopień między średnicami oraz płaskie dno pogłębienia w przekroju. Jeśli poszerzenie jest stożkowe lub widać tylko małą fazę na krawędzi, to nie jest pogłębianie walcowe.
Pogłębianie walcowe daje gniazdo o stałej średnicy i zwykle płaskim dnie. Pogłębianie stożkowe tworzy stożek (skos) dopasowany np. pod łeb śruby stożkowej. Na rysunku walcowe ma "stopień", a stożkowe ma linie zbiegające się pod kątem.
Bo pozwala uzyskać płaską powierzchnię przylegania i właściwe zagłębienie elementu z łbem walcowym lub podkładką. Dzięki temu łeb nie wystaje ponad powierzchnię, a docisk rozkłada się równomiernie, co poprawia montaż i bezpieczeństwo połączenia.
Najczęściej używa się pogłębiacza walcowego (często z pilotem prowadzącym) albo narzędzia frezującego w operacjach CNC. Dobór zależy od średnicy gniazda, wymagań co do dna i dokładności oraz od tego, czy otwór ma już wykonane prowadzenie.
Fazowanie stosuje się, gdy celem jest tylko usunięcie ostrej krawędzi, ułatwienie montażu lub wprowadzenie śruby, bez potrzeby tworzenia gniazda na łeb. Jeśli potrzebujesz miejsca na łeb/podkładkę i płaskiej podpory, zwykle wymagane jest pogłębianie walcowe.
W praktyce dąży się do płaskiego dna, bo gniazdo ma stanowić oparcie dla elementu. Jednak kształt dna może zależeć od narzędzia i technologii. Na potrzeby rozpoznawania na rysunku egzaminacyjnym kluczowe jest odróżnienie stopnia walcowego od stożka oraz od samej fazy.
Najczęściej myli się pogłębianie walcowe ze stożkowym (bo oba "poszerzają" otwór) oraz z fazowaniem (bo faza też zmienia krawędź). Błąd wynika z patrzenia tylko na "większą średnicę", zamiast sprawdzić, czy poszerzenie jest walcowe i czy występuje płaskie dno/stopień.
Kontroluje się średnicę i głębokość gniazda oraz prostopadłość/płaskość dna względem osi (zależnie od wymagań). W praktyce używa się np. suwmiarek, głębokościomierzy, sprawdzianów lub pomiarów na maszynie współrzędnościowej, gdy wymagania są wysokie.
Ćwicz rozpoznawanie przekrojów: wiercenie, pogłębianie walcowe, pogłębianie stożkowe, fazowanie i rozwiercanie. Ucz się cech odróżniających (stopień, stożek, faza, gładkość/wykończenie) i kojarz je z zastosowaniem narzędzi. Pomaga praca na przykładach rysunków i detali.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 43% zdających egzamin. trudne

Według specjalistów z branży: "Pogłębianie walcowe polega na wykonaniu w otworze walcowego stopnia o płaskim dnie (tzw. gniazda), zwykle pod łeb śruby lub podkładkę."

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z technologii obróbki skrawaniem (dział: obróbka otworów)
  • Ćwiczenia z rozpoznawania zabiegów obróbkowych na rysunkach technicznych (przekroje otworów)
  • Instrukcje narzędziowe producentów pogłębiaczy (opis zastosowań i geometrii pogłębień)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego