KWALIFIKACJA ELM6 - STYCZEŃ 2025

PYTANIE NR 1.
Na którym rysunku przedstawiono schemat przekładni jednostopniowej walcowej?
Ilustracja przedstawia cztery schematy techniczne, z których każdy jest oznaczony jako "Rysunek" z numerem od 1 do 4.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Przekładnia jednostopniowa walcowa to układ jednej pary kół zębatych walcowych współpracujących na dwóch równoległych osiach. Na rysunku 1 pokazano właśnie pojedyncze zazębienie dwóch kół na równoległych wałach, czyli jeden stopień przekładni. Pozostałe rysunki nie spełniają jednocześnie tych cech.

Pełne wyjaśnienie:

Przekładnia jednostopniowa walcowa jest najprostszą przekładnią zębatą: składa się z jednej pary współpracujących kół zębatych walcowych. W praktyce oznacza to, że na schemacie powinno być widoczne:

  • jedno zazębienie (tylko jedna para kół w kontakcie),
  • dwa wały/osi,
  • osie równoległe (typowe dla przekładni walcowych),
  • koła o charakterze walcowym (najczęściej koła proste lub skośne), a nie układ zmieniający kierunek osi.

Odpowiedź "Na rysunku 1." jest poprawna, ponieważ w arkuszu egzaminacyjnym to właśnie ten rysunek przedstawia układ spełniający powyższe kryteria: pojedynczą parę kół zębatych na równoległych osiach, czyli przekładnię walcową jednostopniową.

Pozostałe odpowiedzi ("Na rysunku 2.", "Na rysunku 3.", "Na rysunku 4.") są niepoprawne, ponieważ odnoszą się do rysunków, które nie pokazują jednocześnie wszystkich cech wymaganych w definicji: mogą przedstawiać układ o innej geometrii osi (np. osie przecinające się lub skośne), inny rodzaj przeniesienia napędu lub przekładnię o więcej niż jednym stopniu (więcej niż jedno kolejne zazębienie).

Wskazówka egzaminacyjna: przy pytaniach "jednostopniowa" zawsze policz liczbę kolejnych zazębień (stopni). Przy pytaniach "walcowa" sprawdź ułożenie osi: dla walcowych typowo są równoległe.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
To przekładnia zębata z jednym stopniem, czyli z jedną parą kół zębatych w zazębieniu. "Walcowa" oznacza zwykle koła osadzone na równoległych wałach (osiach), bez zmiany kierunku osi obrotu.
Spójrz na liczbę kolejnych zazębień. Jeśli widać tylko jedną parę współpracujących kół (jedno miejsce kontaktu kół), to jest to przekładnia jednostopniowa. Dwie pary kół pracujące kolejno oznaczają przekładnię wielostopniową.
Najważniejsza cecha na schematach to osie równoległe kół/wałów. Przekładnie walcowe najczęściej nie zmieniają kierunku osi obrotu, a koła są przedstawiane jako koła zębate na dwóch równoległych wałach.
W klasycznej przekładni zębatej walcowej koła współpracują przy równoległych osiach, co wynika z geometrii kół walcowych. Gdy osie się przecinają (np. pod kątem), zwykle wchodzi w grę inny typ przekładni, np. stożkowa.
"Stopień" to pojedynczy etap przekazywania ruchu przez jedno zazębienie (jedną parę kół). Jeden stopień = jedno przełożenie wynikające z jednej pary kół. Wiele stopni = kilka kolejnych par kół, zwykle dla większego przełożenia.
Nie. Przekładnia walcowa może wykorzystywać koła o zębach prostych lub skośnych. W zadaniach egzaminacyjnych kluczowe jest zwykle rozpoznanie układu osi (równoległe) oraz liczby stopni, a nie konkretny kształt zębów.
Najczęstsze błędy to: liczenie kół zamiast zazębień (stopni), pomijanie ułożenia osi, oraz mylenie przekładni zębatych z innymi elementami napędu. Dobra metoda to checklist: osie? ile zazębień? czy zmienia kierunek osi?
Gdy potrzebna jest prosta zmiana prędkości i momentu bez dużego przełożenia oraz bez komplikowania konstrukcji. W mechatronice spotyka się ją w prostych napędach, modułach przeniesienia napędu i układach, gdzie liczy się łatwa obsługa serwisowa.
Ćwicz na wielu schematach: rozpoznawaj osie (równoległe/przecinające się), licz zazębienia (stopnie) i nazywaj typ przekładni. Pomaga też porównywanie par: walcowa vs stożkowa oraz jednostopniowa vs wielostopniowa, najlepiej na rysunkach.
Przekładnia zębata ma elementy przedstawiane jako koła zębate w zazębieniu (zwykle symbolicznie "zęby" lub charakterystyczne okręgi). Sprzęgło łączy wały bez przełożenia, a napęd pasowy pokazuje pas i koła pasowe, a nie zazębienie.
info

Około 64% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Według specjalistów z branży: "Przekładnia jednostopniowa walcowa to układ jednej pary kół zębatych walcowych współpracujących na dwóch równoległych osiach."

Źródła:

  • https://pl.wikipedia.org/wiki/Przek%C5%82adnia_z%C4%99bata (dostęp: 2026-02-27)
  • https://pl.wikipedia.org/wiki/Ko%C5%82o_z%C4%99bate (dostęp: 2026-02-27)
  • https://en.wikipedia.org/wiki/Gear_train (dostęp: 2026-02-27)

Materiały:

  • Podręczniki/kompendia z budowy maszyn: rozdziały o przekładniach zębatych
  • Materiały dydaktyczne z rysunku technicznego maszynowego (symbole, uproszczenia przekładni)
  • Karty katalogowe producentów przekładni (rysunki poglądowe typów przekładni)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego