W operacjach wykrawania/tłoczenia z cięciem blachy kluczowym parametrem narzędzia jest szczelina (luz) między matrycą i stemplem. Od tego luzu zależy, jak przebiega ścinanie i późniejsze pękanie materiału w strefie cięcia, a w konsekwencji: wygląd krawędzi, wielkość gratu i powtarzalność wymiaru.
Gdy szczelina jest zbyt duża, materiał ma więcej "miejsca" na odkształcenie, a rozdzielanie blachy odbywa się mniej korzystnie. Typowym skutkiem jest:
- zwiększony grat (bardziej wyraźny zadzior na krawędzi),
- bardziej nierówna/poszarpana strefa pękania,
- gorsza prostopadłość i większa zmienność jakości krawędzi,
- często także większe problemy przy dalszych operacjach (montaż, bezpieczeństwo krawędzi, pasowanie).
Dlatego poprawna jest odpowiedź "B", ponieważ odpowiada rysunkowi przedstawiającemu właśnie taką wadę: krawędź z charakterystycznie dużym gratem i niekorzystnym przebiegiem strefy pękania, typowym dla za dużego luzu.
Dlaczego pozostałe rysunki nie pasują? Rysunki inne niż prawidłowy nie przedstawiają dominującej cechy tej sytuacji, czyli wyraźnie zwiększonego gratu wynikającego z nadmiernego luzu. W praktyce inne obrazy wad mogą wskazywać na odmienne przyczyny, np. stępienie krawędzi tnących, niewspółosiowość narzędzia, zbyt mały luz (inny charakter strefy ścinania), nieprawidłowe prowadzenie materiału lub wady typowe dla operacji kształtujących (fałdowanie/zmarszczki) zamiast wad krawędzi po cięciu.
Wskazówka egzaminacyjna: zapamiętaj prostą regułę diagnostyczną: "za duży luz → większy grat i gorsza krawędź". Na rysunkach szukaj przede wszystkim wyraźnego zadzioru oraz poszarpanej strefy pękania, a dopiero potem innych detali.
