KWALIFIKACJA BUD19 - PAŹDZIERNIK 2016

PYTANIE NR 39.
Na którym wykresie kątów odcinka toru, składającego się z: prostej wlotowej, krzywej przejściowej, łuku kołowego, krzywej przejściowej, prostej wylotowej, wskazano odcinek łuku kołowego?
Ilustracja przedstawia cztery wykresy oznaczone literami A, B, C i D, które pokazują zależność kąta od kilometrażu.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Łuk kołowy ma stałą krzywiznę, więc na wykresie kątów (zmiany kierunku w funkcji długości) odpowiada mu odcinek, na którym kąt narasta liniowo z pikietażem (stałe tempo przyrostu kąta). Odcinki proste dają fragment o kącie stałym, a krzywe przejściowe – fragment o zmiennym nachyleniu.

Pełne wyjaśnienie:

W układzie: prosta wlotowa – krzywa przejściowa – łuk kołowy – krzywa przejściowa – prosta wylotowa każdy element ma charakterystyczny "ślad" na wykresie kątów (czyli na wykresie pokazującym, jak zmienia się kierunek/kat zwrotu wzdłuż drogi, np. w funkcji pikietażu).

Dlaczego "łuk kołowy" jest rozpoznawalny?
Łuk kołowy ma stały promień, a więc stałą krzywiznę. Stała krzywizna oznacza, że przyrost kąta kierunku na jednostkę długości jest stały. W efekcie na wykresie kątów odcinek odpowiadający łukowi kołowemu ma postać fragmentu o stałym nachyleniu, czyli najczęściej jest to odcinek liniowy (prosta linia na wykresie).

Jak odróżnić pozostałe elementy?

  • Prosta (styczna): kierunek się nie zmienia, więc kąt na wykresie pozostaje stały. Graficznie to fragment "poziomy" (brak przyrostu kąta), z wyjątkiem sytuacji, gdy wykres jest zdefiniowany inaczej – kluczowa cecha to brak zmiany kierunku.
  • Krzywa przejściowa: krzywizna narasta (lub maleje) stopniowo od 0 do wartości łuku (i odwrotnie). Oznacza to, że tempo przyrostu kąta nie jest stałe, tylko zmienia się. Na wykresie kątów daje to fragment krzywoliniowy (nachylenie rośnie lub maleje).

Wskazówka egzaminacyjna: szukaj fragmentu "pomiędzy" dwiema krzywymi przejściowymi, który jest najbardziej "regularny" i ma stałe nachylenie. To właśnie odpowiada łukowi kołowemu. Uważaj na częsty błąd: prosta nie ma nachylenia (kąt stały), natomiast łuk kołowy ma nachylenie stałe, ale niezerowe (kąt narasta równomiernie).

Odpowiedzi niebędące łukiem kołowym zwykle wskazują: fragment poziomy (prosta) albo fragment o zmiennym nachyleniu (krzywa przejściowa), ewentualnie układ, w którym brakuje symetrii KP–łuk–KP.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Łuk kołowy to odcinek trasy o stałym promieniu, czyli o stałej krzywiźnie. W praktyce oznacza to, że kierunek trasy zmienia się równomiernie wraz z długością, co ułatwia rozpoznanie tego fragmentu na wykresach kątów i w dokumentacji projektowej.
Taki wykres przedstawia, jak zmienia się kąt kierunku/zwrotu wzdłuż trasy (np. w funkcji pikietażu). Dzięki temu można odróżnić odcinki proste (brak zmiany kierunku) od odcinków krzywoliniowych oraz ocenić, czy zmiana kierunku jest płynna.
Łuk kołowy rozpoznasz po fragmencie, gdzie kąt narasta liniowo z długością, czyli wykres ma stałe nachylenie. To konsekwencja stałej krzywizny: przyrost kąta na metr (lub na jednostkę pikietażu) jest stały przez cały łuk.
Na odcinku prostym kierunek się nie zmienia, więc kąt pozostaje stały. Na wykresie kątów odpowiada temu fragment o zerowym przyroście kąta (najczęściej "poziomy"). To odróżnia prostą od łuku kołowego, gdzie kąt rośnie równomiernie.
Na krzywej przejściowej krzywizna nie jest stała, tylko stopniowo narasta lub maleje. Skutek jest taki, że tempo przyrostu kąta zmienia się wzdłuż długości, więc wykres kątów ma fragment o zmiennym nachyleniu (krzywą), a nie prostą o stałym nachyleniu.
To klasyczny układ geometryczny stosowany dla płynnej zmiany kierunku: prosta wlotowa, następnie krzywa przejściowa, potem łuk kołowy, dalej druga krzywa przejściowa i na końcu prosta wylotowa. Dwie KP zapewniają łagodne przejście krzywizny.
W wielu rozwiązaniach projektowych tak się go stosuje, bo krzywe przejściowe zapewniają ciągłość i komfort (płynne narastanie krzywizny). Jednak w zadaniach egzaminacyjnych kluczowe jest rozpoznanie cechy łuku: stała krzywizna, niezależnie od tego, czy w danym schemacie występują KP.
Najczęstszy błąd to mylenie "stałego kąta" z "stałym przyrostem kąta": prosta ma kąt stały, a łuk kołowy ma stałe tempo przyrostu (kąt rośnie liniowo). Drugi błąd to branie krzywej przejściowej za łuk, gdy nie sprawdzi się zmienności nachylenia.
W uproszczeniu: krzywizna decyduje o tym, jak szybko zmienia się kierunek. Gdy krzywizna jest stała (łuk kołowy), nachylenie wykresu kątów jest stałe. Gdy krzywizna się zmienia (krzywa przejściowa), nachylenie wykresu też się zmienia.
Ćwicz na przykładach: rozpoznawaj na wykresach i szkicach odcinki proste, krzywe przejściowe i łuki. Utrwal dwie reguły: prosta = brak zmiany kierunku, łuk kołowy = liniowy przyrost kąta. Pomaga też rozpisywanie schematu prosta–KP–łuk–KP–prosta.
info

Statystycznie 69% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Według specjalistów z branży: "Łuk kołowy ma stałą krzywiznę, więc na wykresie kątów (zmiany kierunku w funkcji długości) odpowiada mu odcinek, na którym kąt narasta liniowo z pikietażem (stałe tempo przyrostu kąta)."

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z geometrii tras komunikacyjnych (łuki kołowe i krzywe przejściowe)
  • Zadania z interpretacji wykresów: kąt kierunku/zwrotu vs pikietaż
  • Notatki z podstaw krzywizny: stała krzywizna (łuk) i zmienna krzywizna (krzywa przejściowa)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego