KWALIFIKACJA MED3 + MED14 - WRZESIEŃ 2015

PYTANIE NR 35.
Na oddziale neurologicznym przebywa 35-letnia pacjentka ze stwardnieniem rozsianym. Ze względu na niedowład kończyn dolnych przemieszcza się na wózku inwalidzkim. U chorej nie występuje drżenie kończyn górnych. W celu wypełnienia czasu wolnego i zachowania sprawności kończyn górnych należy zaplanować dla podopiecznej
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Wykonywanie prac ręcznych angażuje kończyny górne w sposób czynny: ćwiczy chwyt, precyzję i koordynację oraz pozwala podtrzymywać sprawność u osoby poruszającej się na wózku. Czytanie i oglądanie TV są aktywnościami głównie biernymi, a długie spacery są nieadekwatne przy niedowładzie kończyn dolnych.

Pełne wyjaśnienie:

Celem planowania czasu wolnego w opiece nad osobą chorą i niesamodzielną nie jest wyłącznie "zajęcie" pacjenta, ale przede wszystkim dobór takiej aktywności, która wspiera funkcjonowanie i jest możliwa do wykonania przy aktualnych ograniczeniach. U pacjentki ze stwardnieniem rozsianym występuje niedowład kończyn dolnych i porusza się ona na wózku, natomiast nie ma drżenia kończyn górnych. To oznacza, że można (i warto) zaplanować zadania wymagające kontrolowanej pracy rąk.

Odpowiedź "wykonywanie prac ręcznych" jest właściwa, ponieważ prace ręczne (np. proste czynności manualne, składanie, lepienie, wycinanie, robótki) są formą aktywizacji zbliżoną do terapii zajęciowej. Taka aktywność:

  • wymusza czynny ruch kończyn górnych,
  • trenuje chwyt, siłę, zakres ruchu i koordynację,
  • sprzyja utrzymaniu samodzielności w czynnościach wymagających sprawnych rąk (np. higiena, ubieranie, jedzenie),
  • może być łatwo stopniowana (czas, trudność, wielkość elementów), co jest ważne w SM, gdzie często występuje męczliwość.

Odpowiedź "czytanie czasopism i książek" może wspierać komfort psychiczny i orientację, ale nie realizuje kluczowego celu z pytania, czyli zachowania sprawności kończyn górnych; udział ruchowy rąk jest niewielki i zwykle nie ma charakteru treningowego.

Odpowiedź "długie spacery po okolicy" jest nieadekwatna i potencjalnie nierealistyczna przy niedowładzie kończyn dolnych i poruszaniu się na wózku; dodatkowo "długie" spacery zwiększają ryzyko przeciążenia i nie odnoszą się do usprawniania rąk.

Odpowiedź "oglądanie telewizji w pokoju" jest typową aktywnością bierną. Może wypełnić czas, ale nie utrzymuje sprawności kończyn górnych i nie wspiera celu usprawniania.

W praktyce opiekun medyczny powinien dobierać aktywności tak, aby były: bezpieczne, możliwe do wykonania, celowe i motywujące, a także dostosowane do zmęczenia i dnia pacjenta.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Terapia zajęciowa pomaga utrzymać możliwie najwyższy poziom funkcjonowania w codziennym życiu. W SM często wykorzystuje się zadania manualne, które ćwiczą chwyt i koordynację, a jednocześnie dają pacjentowi poczucie sprawczości. Ważne jest stopniowanie trudności i przerw ze względu na męczliwość.
Najlepsze są prace wymagające chwytu i precyzji, ale możliwe do wykonania w pozycji siedzącej: wycinanie, lepienie, składanie drobnych elementów, proste robótki lub układanki. Dobór zależy od siły, zakresu ruchu i tolerancji wysiłku. Liczy się regularność i bezpieczeństwo.
Oglądanie telewizji to aktywność głównie bierna: nie wymaga powtarzalnej pracy mięśni ani ćwiczenia precyzji. Może być formą odpoczynku, ale nie zastępuje aktywizacji ruchowej. Jeśli celem jest sprawność kończyn górnych, potrzebne są zadania angażujące dłonie i ramiona w sposób czynny.
Tak, czytanie może wspierać dobrostan psychiczny, koncentrację i orientację, ale zwykle ma mały wpływ na sprawność kończyn górnych. Jeśli celem jest utrzymanie funkcji rąk, lepiej łączyć czytanie z zadaniami manualnymi (np. notowanie, praca z materiałami) lub traktować je jako uzupełnienie odpoczynku.
Trzeba ocenić, czy aktywność nie wymaga samodzielnego chodzenia, czy pacjent ma stabilną pozycję na wózku i czy otoczenie jest dostępne (przestrzeń, hamulce, stolik). Istotne są też objawy zmęczenia, zawroty głowy, ból oraz ryzyko upadku przy przesiadaniu. W razie wątpliwości planuje się aktywność w pozycji siedzącej.
Spacery mogą być niezalecane, gdy pacjent ma istotny niedowład kończyn dolnych, zaburzenia równowagi, wysokie ryzyko upadku lub brak możliwości asekuracji. Przeciwwskazaniem bywa też nasilona męczliwość lub objawy, które pogarszają się po wysiłku. W takiej sytuacji wybiera się bezpieczniejsze formy aktywności dostosowane do możliwości.
Typowe błędy to wybór aktywności zbyt biernych (np. tylko telewizja), ignorowanie celu usprawniania, planowanie zadań wymagających chodzenia mimo niedowładu oraz brak przerw przy męczliwości. Błędem jest też niedostosowanie stanowiska (brak podparcia, niezabezpieczony wózek), co zmniejsza bezpieczeństwo i skuteczność aktywizacji.
Nie ma jednej stałej wartości czasu dla wszystkich. Bezpieczniej planować krótsze serie z przerwami i obserwować objawy zmęczenia oraz spadek precyzji ruchów. Jeśli pacjentka wyraźnie słabnie, narasta ból lub trudniej kontroluje ruch, należy skrócić zadanie i wrócić do niego później. Liczy się regularność, nie jednorazowy wysiłek.
Opiekun powinien sprawdzić możliwości pacjentki (zakres ruchu, chwyt, ból, zmęczenie), zapewnić ergonomiczne stanowisko (stolik, stabilna pozycja, zablokowane koła wózka) oraz dobrać materiały o odpowiedniej trudności. Ważne jest też uzgodnienie aktywności z pacjentką, aby była dla niej sensowna i motywująca.
Pomagają aktywności wymagające chwytu i manipulacji: prace ręczne, układanie i sortowanie przedmiotów, proste czynności kuchenne wykonywane w pozycji siedzącej, trening zapinania guzików lub wiązania. Kluczowe jest dopasowanie do poziomu trudności i ćwiczenie ruchów podobnych do tych, które występują w samoobsłudze.
info

Około 65% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Według specjalistów z branży: "Wykonywanie prac ręcznych angażuje kończyny górne w sposób czynny: ćwiczy chwyt, precyzję i koordynację oraz pozwala podtrzymywać sprawność u osoby poruszającej się na wózku."

Źródła:

  • NICE Guideline NG220: Multiple sclerosis in adults: management (sections on rehabilitation and managing symptoms), https://www.nice.org.uk/guidance/ng220 (accessed 2026-02-28)
  • MS Trust (UK): Exercise and physiotherapy in MS – information pages on activity and symptom management, https://mstrust.org.uk/a-z/exercise (accessed 2026-02-28)
  • World Health Organization: International Classification of Functioning, Disability and Health (ICF) – framework linking activity/participation and functioning, https://www.who.int/standards/classifications/international-classification-of-functioning-disability-and-health (accessed 2026-02-28)

Materiały:

  • Materiały edukacyjne o rehabilitacji w stwardnieniu rozsianym (sekcje: aktywność, zmęczenie, sprawność rąk)
  • Wytyczne kliniczne dotyczące postępowania w SM (część o rehabilitacji i wspieraniu funkcjonowania)
  • Podręczniki i skrypty z terapii zajęciowej oraz usprawniania w neurologii dla opiekunów medycznych

Aktualizacja pytania: 03.04.2026



Aktualizacja pytania: 03.04.2026
📡 Brak połączenia internetowego