KWALIFIKACJA CHM3 - STYCZEŃ 2021

PYTANIE NR 16.
Na opakowaniu którego odczynnika powinien znaleźć się piktogram przedstawiony na ilustracji?
Ilustracja przedstawia piktogram ostrzegawczy, który jest używany w kontekście chemicznym, szczególnie w odniesieniu do
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Wodorotlenek sodu jest substancją silnie żrącą: może powodować poważne oparzenia skóry i uszkodzenia oczu, dlatego jego opakowanie wymaga odpowiedniego piktogramu zagrożenia. Chlorek sodu, stearynian sodu i glukoza w typowych warunkach nie są klasyfikowane jako żrące, więc nie wymagają takiego oznaczenia.

Pełne wyjaśnienie:

Piktogramy na opakowaniach odczynników służą do szybkiego przekazania informacji o rodzaju zagrożenia (dla zdrowia, środowiska lub o zagrożeniach fizycznych). W laboratorium analitycznym jest to kluczowe, ponieważ jeszcze przed użyciem odczynnika pozwala dobrać właściwe środki ochrony indywidualnej i sposób postępowania.

Odpowiedź "Wodorotlenku sodu." jest właściwa, ponieważ wodorotlenek sodu (NaOH) to mocna zasada o działaniu żrącym. Roztwory NaOH mogą powodować ciężkie oparzenia skóry oraz poważne uszkodzenia oczu, a także być niebezpieczne przy połknięciu lub wdychaniu aerozolu. Z tego powodu na opakowaniu powinno znaleźć się oznakowanie ostrzegające o żrącości, zgodne z zasadami etykietowania substancji chemicznych.

Pozostałe odpowiedzi są niepoprawne, bo nie odpowiadają typowemu zagrożeniu "żrące":

  • "Chlorku sodu." Chlorek sodu (NaCl) jest solą kuchenną; w warunkach laboratoryjnych zwykle nie jest klasyfikowany jako substancja żrąca. Może wymagać zwykłych zasad higieny pracy, ale nie tego typu piktogramu.
  • "Stearynianu sodu." Stearynian sodu jest solą kwasu tłuszczowego, używaną m.in. jako składnik mydeł. Zwykle nie jest to odczynnik o właściwościach żrących jak NaOH, więc piktogram typowy dla żrącości nie jest tu właściwym wyborem.
  • "Glukozy." Glukoza jest cukrem; w standardowej praktyce laboratoryjnej nie jest traktowana jako substancja żrąca. Stosuje się przy niej ogólne zasady BHP, ale nie wymaga oznaczenia charakterystycznego dla żrących zasad.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy widzisz piktogram związany z uszkodzeniem tkanek (oparzenia, zniszczenie materiałów), szukaj w odpowiedziach mocnych kwasów lub zasad. W zestawie związków sodu najsilniej "chemicznie agresywny" jest zwykle właśnie wodorotlenek sodu.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Oznacza zagrożenie żrące: substancja może powodować oparzenia skóry i poważne uszkodzenia oczu oraz może działać korozyjnie na metale. W praktyce wymaga to ostrożnej pracy, stosowania rękawic i okularów oraz szybkiego reagowania w razie kontaktu.
Wodorotlenek sodu to mocna zasada o silnym działaniu niszczącym tkanki. Nawet krótkotrwały kontakt roztworu ze skórą lub oczami może prowadzić do poważnych obrażeń. Dlatego opakowanie musi informować o zagrożeniu, aby użytkownik dobrał właściwe środki ochrony i procedury.
W nazwach: "chlorek/siarczan/azotan …" zwykle wskazuje na sól, a "wodorotlenek …" wskazuje na zasadę (często żrącą). To prosta reguła językowa, która pomaga powiązać związek z typowym zagrożeniem i spodziewanym piktogramem.
W typowych warunkach laboratoryjnych chlorek sodu nie jest klasyfikowany jako substancja żrąca ani silnie toksyczna, więc zwykle nie wymaga piktogramu "żrące". Nadal jednak trzeba przestrzegać zasad BHP: unikać pylenia, kontaktu z oczami i prawidłowo opisywać pojemnik.
Zwykle nie jest oznaczana piktogramem "żrące", ponieważ nie ma właściwości powodujących oparzenia chemiczne jak mocne kwasy czy zasady. Może jednak podlegać ogólnym zasadom etykietowania (nazwa, czystość, data, osoba przygotowująca) zgodnie z procedurami laboratorium.
Najczęściej wymagane są okulary/gogle, rękawice odporne chemicznie i fartuch laboratoryjny. Przy ryzyku rozprysku stosuje się dodatkowo osłonę twarzy. Kluczowe jest też stanowisko z dostępem do bieżącej wody i znajomość procedur płukania w razie kontaktu.
Gdy masz do czynienia z nieznanym lub nowo przygotowanym roztworem, a etykieta zawiera piktogramy zagrożeń. Piktogram daje natychmiastową informację o ryzyku (np. żrące), co pomaga dobrać ochronę i sposób pracy nawet wtedy, gdy użytkownik nie kojarzy nazwy chemicznej.
Najczęstsze to: mylenie podobnych nazw (np. chlorek vs wodorotlenek), kierowanie się "znajomością" substancji zamiast jej właściwości, oraz ignorowanie, że wiele soli i związków organicznych nie jest żrących. Pomaga nawyk: najpierw rozpoznaj klasę (kwas/zasada/sól), potem zagrożenie.
Zwykle są to elementy ostrzegawcze, m.in. piktogramy oraz krótkie informacje o rodzaju zagrożenia i środkach ostrożności. W laboratorium szkolnym często dodatkowo umieszcza się nazwę, stężenie, datę przygotowania i dane osoby przygotowującej, aby zapewnić identyfikowalność.
Ucz się w parach: piktogram → typ zagrożenia → przykładowe substancje (np. mocne kwasy i zasady). Pracuj też z kartami charakterystyki (SDS), bo pokazują realne klasyfikacje. Dobrą metodą jest robienie fiszek z nazwami odczynników i przypisanym ryzykiem.
info

Około 67% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Eksperci podkreślają: "Wodorotlenek sodu jest substancją silnie żrącą: może powodować poważne oparzenia skóry i uszkodzenia oczu, dlatego jego opakowanie wymaga odpowiedniego piktogramu zagrożenia."

Źródła:

  • EUR-Lex: Rozporządzenie (WE) nr 1272/2008 (CLP) – tekst aktu prawnego: https://eur-lex.europa.eu/legal-content/PL/TXT/?uri=CELEX:32008R1272 (dostęp: 2026-03-02)
  • ECHA (European Chemicals Agency): CLP hazard pictograms – opis i znaczenie piktogramów: https://echa.europa.eu/pl/regulations/clp/clp-pictograms (dostęp: 2026-03-02)
  • PubChem (NIH): Sodium hydroxide (NaOH) – informacje o zagrożeniach i właściwościach: https://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/compound/Sodium-hydroxide (dostęp: 2026-03-02)

Materiały:

  • Materiały szkoleniowe BHP dla laboratoriów chemicznych (piktogramy i etykiety)
  • Karty charakterystyki (SDS) wybranych odczynników: NaOH, NaCl, stearynian sodu, glukoza
  • Strony informacyjne ECHA dotyczące oznakowania CLP i piktogramów

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego