KWALIFIKACJA MED9 - PAŹDZIERNIK 2016

PYTANIE NR 35.
Na opakowaniu produktu leczniczego zapisany jest termin ważności (EXP): 08.2017. Symbol cyfrowy oznacza, że termin ważności leku upływa z dniem
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Zapis terminu ważności jako miesiąc/rok (np. EXP: 08.2017) oznacza, że produkt można stosować do ostatniego dnia wskazanego miesiąca. Dlatego w tym przypadku ważność upływa 31 sierpnia 2017 r., a nie 1. ani 15. dnia miesiąca oraz nie w lipcu.

Pełne wyjaśnienie:

Na opakowaniach produktów leczniczych termin ważności bywa podawany w formacie miesiąc/rok, np. "EXP: 08.2017". Taki zapis nie wskazuje konkretnego dnia w miesiącu, więc przyjmuje się zasadę, że lek zachowuje deklarowaną jakość i bezpieczeństwo do końca podanego miesiąca. Oznacza to, że ważność upływa z dniem 31 sierpnia 2017 r. (czyli w ostatnim dniu sierpnia).

Dlaczego pozostałe propozycje są błędne?

  • Odpowiedź "1 sierpnia 2017 r." wynika z mylnej intuicji, że skoro podano miesiąc, to chodzi o jego początek. W oznaczeniach ważności tak się tego nie interpretuje.
  • Odpowiedź "15 sierpnia 2017 r." to typowy "strzał" w środek miesiąca bez podstawy w zapisie EXP; nie ma informacji, że chodzi o połowę miesiąca.
  • Odpowiedź "31 lipca 2017 r." przesuwa ważność na poprzedni miesiąc, co byłoby logiczne tylko wtedy, gdyby zapis brzmiał "07.2017".

W praktyce aptecznej poprawna interpretacja EXP jest istotna w kilku sytuacjach: podczas przyjmowania dostaw, kontroli terminów w magazynie, kompletowania zamówień oraz rozmowy z pacjentem (np. gdy pacjent pyta, czy lek "08.2017" może jeszcze zastosować w sierpniu). Jeżeli termin minął, produkt uznaje się za przeterminowany i nie powinien być wydawany do użycia.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy widzisz zapis MM.RRRR, automatycznie myśl "ostatni dzień tego miesiąca". Dopiero zapis z pełną datą (dzień/miesiąc/rok) ogranicza ważność do konkretnego dnia.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
EXP to oznaczenie terminu ważności produktu leczniczego. Informuje, do kiedy producent gwarantuje jakość, skuteczność i bezpieczeństwo leku przy prawidłowym przechowywaniu. Po upływie EXP leku nie powinno się stosować ani wydawać pacjentowi.
Zapis miesiąc/rok oznacza ważność do ostatniego dnia wskazanego miesiąca. Dla 08.2017 będzie to 31 sierpnia 2017 r. Taki zapis nie oznacza 1. dnia miesiąca ani dowolnego dnia w jego trakcie.
Gdy na opakowaniu nie ma dnia, trzeba przyjąć jednolitą, bezpieczną regułę interpretacji. W praktyce informacja "miesiąc/rok" jest rozumiana jako ważność do końca tego miesiąca, aby nie skracać sztucznie terminu bez podstawy w oznaczeniu.
Tak, taki lek można było stosować w sierpniu 2017 r. do końca miesiąca. Ostatnim dniem ważności jest 31 sierpnia 2017 r. Po tym dniu lek uznaje się za przeterminowany i nie powinien być używany.
Produktu po terminie ważności nie wolno wydawać pacjentowi. W praktyce aptecznej należy go wycofać z obrotu wewnętrznego (odseparować od sprzedaży), oznaczyć i przekazać do dalszego postępowania zgodnie z procedurą apteki.
Najczęściej myli się "08" z dniem miesiąca (zamiast miesiącem) albo przyjmuje się, że ważność kończy się 1. dnia miesiąca. Inną pomyłką jest przesunięcie na koniec poprzedniego miesiąca, mimo że zapis wskazuje miesiąc bieżący.
W praktyce terminy powinny być spójne, ale mogą zdarzyć się różne nadruki lub braki (np. na odciętym blistrze). Do wydania leku znaczenie ma komplet informacji identyfikujących produkt; w razie wątpliwości należy stosować procedury apteki i nie wydawać produktu bez pewności.
Termin ważności jest zwykle opisany jako EXP i ma postać daty (np. 08.2017 albo 31.08.2017). Numer serii bywa oznaczony jako LOT lub "nr serii" i jest ciągiem liter/cyfr bez typowego formatu daty. Na egzaminie szukaj skrótów EXP/LOT.
Zależy to od sposobu znakowania danego produktu przez wytwórcę i wymagań informacyjnych. Część leków ma pełną datę (dzień/miesiąc/rok), a część tylko miesiąc/rok. Jeśli nie ma dnia, przyjmuje się ważność do ostatniego dnia podanego miesiąca.
Często pojawiają się zadania o interpretację EXP, rozróżnienie EXP i LOT, ocenę czy lek można wydać pacjentowi, oraz konsekwencje przechowywania niezgodnego z zaleceniami. Warto ćwiczyć szybkie ustalenie "ostatniego dnia miesiąca" przy zapisie MM.RRRR.
info

Około 80% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnio łatwe

Według specjalistów z branży: "Zapis terminu ważności jako miesiąc/rok (np. EXP: 08.2017) oznacza, że produkt można stosować do ostatniego dnia wskazanego miesiąca."

Źródła:

  • European Medicines Agency (EMA) – QRD template (Package Leaflet): standard wording on expiry date ("The expiry date refers to the last day of that month") – document page: https://www.ema.europa.eu/en/human-regulatory-overview/marketing-authorisation/product-information/qrds-templates-human-medicinal-products (accessed 2026-03-01)
  • eMC (electronic Medicines Compendium) – przykład standardowego sformułowania w ulotkach: "The expiry date refers to the last day of that month" (wyszukiwalne w treściach PIL/SmPC): https://www.medicines.org.uk/emc/ (accessed 2026-03-01)

Materiały:

  • Instrukcje i procedury apteczne dotyczące kontroli dat ważności oraz gospodarki magazynowej
  • Szkolne materiały z towaroznawstwa i obrotu produktami leczniczymi (oznaczenia na opakowaniach)
  • Przykładowe ulotki dołączone do leków (sekcja o terminie ważności i sposobie jego rozumienia)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego