W chromatografii cienkowarstwowej (TLC) do identyfikacji składników mieszaniny wykorzystuje się m.in. współczynnik opóźnienia Rf. Definicja jest stała: Rf = (droga migracji substancji) / (droga migracji czoła fazy ruchomej). Dzięki temu Rf jest liczbą bezwymiarową i w typowych warunkach przyjmuje wartości od 0 do 1.
W zadaniu plama odpowiadająca badanej substancji przemieściła się o 8 cm, a czoło eluentu o 20 cm. Zatem:
Rf = 8 / 20 = 0,4.
Następnie wynik porównuje się z tabelą wartości referencyjnych dla danych warunków chromatografowania. Z tabeli wynika, że Rf = 0,4 odpowiada substancji salicyna. Kolejnym krokiem jest powiązanie substancji czynnej z właściwym surowcem roślinnym: salicyna jest charakterystycznym glikozydem fenolowym występującym w korze wierzby (Cortex Salicis). Dlatego poprawna jest odpowiedź: "Z kory wierzby."
Pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe, ponieważ odpowiadają innym związkom o innych wartościach Rf w podanych warunkach. "Z korzenia rzewienia." wiąże się z antrazwiązkami (np. reiną), które w tabeli mają inną wartość (0,3), więc nie pasują do obliczonego Rf=0,4. "Z ziela dziurawca." kojarzy się z flawonoidami (np. hiperozydem), a w tabeli hiperozyd ma wyraźnie większe Rf (0,65). "Z ziela nostrzyka." dotyczy kumaryny, której Rf jest jeszcze wyższe (0,8).
Wskazówka egzaminacyjna: zawsze sprawdź, czy nie odwróciłeś ułamka (20/8), bo wtedy wyszedłby wynik >1, co jest sygnałem błędu rachunkowego lub interpretacyjnego. Dopiero po poprawnym Rf korzystaj z tabeli i wiedzy z farmakognozji do przypisania surowca.
