KWALIFIKACJA ROL4 + ROL10 - STYCZEŃ 2012

PYTANIE NR 44.
Na podstawie analizy danych zawartych w tabeli wskaż, w jakim przedziale pH należy zwapnować glebę pod uprawę pszenicy ozimej.
Ilustracja przedstawia tabelę, która klasyfikuje gleby w zależności od ich odczynu pH.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Pszenica ozima jest wrażliwa na zakwaszenie, a wapnowanie wykonuje się wtedy, gdy pH jest poniżej zakresu korzystnego dla tej uprawy.
Z tabeli wynika, że pH do 6,5 oznacza gleby od bardzo kwaśnych do słabo kwaśnych, dlatego przed siewem pszenicy ozimej zaleca się wapnowanie przy pH poniżej 6,5.

Pełne wyjaśnienie:

Wapnowanie to zabieg, którego celem jest podniesienie pH gleby i ograniczenie negatywnych skutków zakwaszenia. W środowisku kwaśnym rośnie udział form toksycznych (m.in. glinu i manganu), co osłabia system korzeniowy oraz utrudnia pobieranie składników pokarmowych, a w efekcie obniża plon.

Na ilustracji (tabela) podano klasyfikację odczynu:

  • gleby kwaśne i słabo kwaśne obejmują przedziały do pH 6,5 (włącznie),
  • pH 6,6–7,2 to gleby obojętne,
  • pH 7,3–8,0 to gleby słabo alkaliczne, a powyżej 8,1 alkaliczne.

Pszenica ozima ma relatywnie wysokie wymagania stanowiskowe i jest szczególnie wrażliwa na zakwaszenie, dlatego wskazaniem do wapnowania jest pH niższe od progu odpowiadającego glebom obojętnym. W praktyce oznacza to, że gdy gleba ma odczyn z przedziałów kwaśnych (do pH 6,5), należy rozważyć zabieg podnoszący pH, aby poprawić warunki wzrostu.

Dlatego poprawna odpowiedź to: pH poniżej 6,5 – obejmuje ona wszystkie klasy gleb kwaśnych i słabo kwaśnych z tabeli.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe?

  • pH 6,6–7,2 – to odczyn obojętny, czyli w tabeli nie jest traktowany jako kwaśny; nie jest to typowy przedział "do wapnowania" w celu odkwaszenia.
  • pH 7,3–8,0 – to odczyn słabo alkaliczny; wapnowanie mogłoby dodatkowo podnieść pH, co nie rozwiązuje problemu zakwaszenia.
  • pH powyżej 8,1 – to odczyn alkaliczny; przy tak wysokim pH problemem nie jest zakwaszenie, a zabieg wapnowania jest co do zasady niecelowy w kontekście podnoszenia pH.

Wskazówka egzaminacyjna: zawsze odróżniaj optymalny zakres pH dla rośliny od progu, przy którym podejmuje się decyzję o wapnowaniu. Tabela pomaga sklasyfikować glebę, a wiedza o wymaganiach uprawy pozwala wybrać właściwy przedział.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Wapnowanie to zabieg polegający na dostarczeniu wapnia w celu podniesienia pH gleby i ograniczenia skutków zakwaszenia. Poprawia warunki dla korzeni, zmniejsza toksyczność niektórych jonów w kwaśnym środowisku i zwykle zwiększa wykorzystanie nawozów, co przekłada się na stabilniejszy plon.
Najpierw znajdź w tabeli przedział pH, a potem przypisaną mu nazwę. W typowym podziale: wartości do ok. 6,5 obejmują gleby od bardzo silnie kwaśnych do słabo kwaśnych. Przedział 6,6–7,2 to zwykle gleby obojętne, a wyższe wartości oznaczają odczyn alkaliczny.
W kwaśnym odczynie rośnie ryzyko występowania form niekorzystnych dla roślin (np. toksycznych jonów), co hamuje rozwój systemu korzeniowego. To utrudnia pobieranie składników pokarmowych i wody, dlatego pszenica ozima – jako zboże wrażliwe na zakwaszenie – szybciej reaguje spadkiem plonu niż gatunki bardziej tolerancyjne.
W wielu tabelach klasyfikacyjnych odczyn obojętny przypada na zakres około pH 6,6–7,2. Taki odczyn jest zwykle korzystny dla dostępności wielu składników pokarmowych. W zadaniach egzaminacyjnych kluczowe jest jednak, aby zawsze kierować się konkretną tabelą podaną w pytaniu.
Wapnowanie ma sens wtedy, gdy pH gleby jest niższe od progu zalecanego dla danej uprawy i chcemy zredukować zakwaszenie. Dla pszenicy ozimej typowym sygnałem jest odczyn należący do przedziałów kwaśnych/słabo kwaśnych z tabeli, czyli wartości poniżej 6,5.
Częsty błąd to mylenie optymalnego pH z progiem wapnowania. Uczniowie wybierają też odczyn "obojętny", zakładając, że skoro jest najlepszy, to tam trzeba wapnować. W rzeczywistości wapnowanie dotyczy sytuacji, gdy gleba jest zbyt kwaśna i trzeba pH podnieść.
Z punktu widzenia podnoszenia pH – zwykle nie. Gleby alkaliczne mają już wysoki odczyn, więc dodanie wapna może go jeszcze zwiększyć. W zadaniach opartych o tabelę pH należy pamiętać, że wapnowanie jest odpowiedzią na zakwaszenie, a nie na zbyt wysoki odczyn.
Odczyn reguluje rozpuszczalność i formy chemiczne składników w glebie. Przy zbyt niskim pH część składników jest gorzej dostępna, a jednocześnie mogą pojawiać się formy niekorzystne dla korzeni. Dlatego utrzymywanie pH bliżej obojętnego często poprawia efektywność nawożenia i stabilność wzrostu roślin.
Najpierw sklasyfikuj wynik pH według tabeli (kwaśne/obojętne/alkaliczne). Następnie przypomnij sobie wymagania uprawy: jeśli roślina jest wrażliwa na zakwaszenie, to przy pH zaliczanym do gleb kwaśnych/słabo kwaśnych wybierasz odpowiedź wskazującą na konieczność podniesienia pH, czyli wapnowanie.
pH w praktyce rolniczej ocenia się jako zakresy, bo gleby różnią się buforowością, a wynik zależy też od metody pomiaru. Dlatego zalecenia podaje się w przedziałach, które odpowiadają klasom odczynu w tabelach (kwaśne, obojętne, alkaliczne). Na egzaminie wybierasz przedział najlepiej pasujący do kryterium z pytania.
info

Około 44% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Materiały:

  • Podstawy gleboznawstwa i chemii rolnej (rozdziały o odczynie i sorpcji)
  • Poradniki agrotechniczne dotyczące uprawy pszenicy ozimej (wymagania stanowiskowe)
  • Materiały o interpretacji wyników badań gleby i zasadach wapnowania

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego