KWALIFIKACJA MEC8 - CZERWIEC 2014

PYTANIE NR 33.
Na podstawie danych w tabeli określ indeks łożyska, którego średnica otworu w pierścieniu montowanym na wale wynosi 400 mm, a średnica zewnętrzna pierścienia montowanego w oprawie wynosi 540 mm
Ilustracja przedstawia przekrój poprzeczny łożyska kulkowego oraz tabelę z danymi technicznymi dotyczącymi różnych typów
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Indeks łożyska dobiera się przez dopasowanie dwóch wymiarów z tabeli: średnicy otworu d (dla pierścienia na wale) oraz średnicy zewnętrznej D (dla pierścienia w oprawie). Dla d=400 mm i D=540 mm jedyną pozycją w zestawieniu odpowiadającą obu wymiarom jest oznaczenie 61980.

Pełne wyjaśnienie:

W zadaniu trzeba dobrać indeks (oznaczenie) łożyska na podstawie danych wymiarowych. Podane są dwie średnice:

  • d – średnica otworu w pierścieniu montowanym na wale (czyli średnica wewnętrzna łożyska),
  • D – średnica zewnętrzna pierścienia montowanego w oprawie (czyli średnica zewnętrzna łożyska).

Poprawna procedura polega na odszukaniu w tabeli (z dołączonego zestawienia) wiersza, w którym jednocześnie występują wartości d = 400 mm oraz D = 540 mm. Ponieważ oba wymiary muszą pasować równocześnie, poprawny wybór jest jednoznaczny: 61980.

Dlaczego pozostałe oznaczenia są błędne? W typowych tabelach wymiarowych łożysk różne serie i końcówki oznaczeń odpowiadają innym zestawom wymiarów. Odpowiedzi błędne reprezentują najczęstsze pomyłki: dopasowanie tylko jednego wymiaru (np. samego d), pomylenie serii (pierwszych cyfr), albo wybór oznaczenia o podobnym zapisie bez weryfikacji w tabeli.

Wskazówka egzaminacyjna: zawsze sprawdzaj w tabeli oba wymiary (d i D), a dopiero potem wybieraj oznaczenie. Jeśli dwa oznaczenia mają tę samą końcówkę, nie znaczy to, że mają identyczne D – o tym decyduje także seria.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Średnica d to średnica wewnętrzna łożyska, czyli wymiar otworu w pierścieniu wewnętrznym montowanym na wale. Ten wymiar musi odpowiadać średnicy czopa wału (z uwzględnieniem pasowania), aby łożysko dało się poprawnie osadzić.
Średnica D to średnica zewnętrzna pierścienia zewnętrznego łożyska, montowanego w oprawie. Ten wymiar musi pasować do gniazda w obudowie/oprawie, aby zapewnić właściwe osadzenie i przenoszenie obciążeń.
Najpierw odczytaj z treści zadania wartości d i D. Następnie w tabeli znajdź wiersz, w którym występuje d o wymaganej wartości, i sprawdź, czy w tym samym wierszu zgadza się D. Wybierz oznaczenie tylko wtedy, gdy pasują oba wymiary.
Ten sam wymiar d może występować w wielu seriach łożysk, które różnią się D i szerokością. Jeśli dopasujesz tylko d, możesz wybrać łożysko, które wejdzie na wał, ale nie pasuje do oprawy albo nie spełni wymagań konstrukcyjnych.
W praktyce przemysłowej oznaczenie jest powiązane z wymiarami wg norm i katalogów, ale trzeba uważać na wykonania specjalne. Na egzaminie przyjmuje się dobór z tabeli dołączonej do zadania, więc jednoznaczność wynika z tego konkretnego zestawienia.
Najczęstsze błędy to: zamiana d z D (bo obie są średnicami), odczyt z niewłaściwej kolumny, nieuwzględnienie serii łożyska oraz wybór "podobnego" numeru bez sprawdzenia, czy wiersz spełnia jednocześnie oba warunki wymiarowe.
To celowy zabieg: podobne oznaczenia sprawdzają, czy zdający faktycznie dopasowuje wymiary, a nie wybiera numer "na oko". Różnice w serii i końcówce oznaczenia mogą oznaczać inne D lub inne wymiary towarzyszące.
Najczęściej przy wymianie łożysk w maszynach, gdy trzeba dobrać zamiennik do istniejącego wału i oprawy, a oznaczenie jest nieczytelne. Wtedy mierzy się d i D (czasem też szerokość) i dopasowuje po tabelach katalogowych producenta.
Porównaj średnicę zewnętrzną D z wymiarem gniazda w oprawie oraz zalecane pasowanie. Dodatkowo zweryfikuj typ łożyska i ewentualne cechy wykonania (np. uszczelnienia). W zadaniu egzaminacyjnym kluczowe są zgodne d i D.
Ćwicz czytanie tabel wymiarowych: wyszukiwanie po d, a potem weryfikację D. Ucz się rozróżniania pojęć: pierścień wewnętrzny (wał) i zewnętrzny (oprawa). Warto też pracować na katalogach producentów, bo układ tabel bywa podobny.
info

Około 63% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Specjaliści zwracają uwagę: "Indeks łożyska dobiera się przez dopasowanie dwóch wymiarów z tabeli: średnicy otworu d (dla pierścienia na wale) oraz średnicy zewnętrznej D (dla pierścienia w oprawie)."

Źródła:

  • ISO 15, Rolling bearings — Radial bearings — Boundary dimensions — General plan (tabele wymiarów granicznych d i D)
  • SKF, "Rolling bearings catalogue" (rozdział: Designations / Boundary dimensions; tabele wymiarów łożysk serii 61..)
  • Schaeffler (FAG/INA), Catalogue "Rolling Bearings" (rozdział o oznaczeniach i wymiarach granicznych łożysk)

Materiały:

  • Katalogi producentów łożysk (tabele wymiarów i oznaczeń)
  • Podstawy konstrukcji maszyn: rozdział o łożyskach tocznych
  • Normy dotyczące wymiarów granicznych łożysk promieniowych

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego