KWALIFIKACJA BUD8 - STYCZEŃ 2021

PYTANIE NR 39.
Na podstawie danych zamieszczonych w tabeli określ dopuszczalną odchyłkę montażową długości drewnianej kratownicy, jeżeli zgodnie z projektem jej długość wynosi 580 cm.
Ilustracja przedstawia tabelę z dopuszczalnymi odchyłkami wymiarowymi dla konstrukcji drewnianych.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Tabela podaje tolerancje w milimetrach, więc 580 cm trzeba przeliczyć na 5800 mm.
Następnie odczytuje się przedział obejmujący 5800 mm, czyli 3001–6000 mm. Dla tego zakresu dopuszczalna odchyłka montażowa długości kratownicy wynosi ±20 mm.

Pełne wyjaśnienie:

Odchyłka montażowa (tolerancja) to dopuszczalne odstępstwo wymiaru rzeczywistego od wymiaru projektowego. W konstrukcjach drewnianych tolerancje rosną wraz z długością elementu, m.in. ze względu na właściwości materiału i proces montażu.

W zadaniu długość kratownicy w projekcie wynosi 580 cm, natomiast tabela tolerancji jest podana w milimetrach. Dlatego najpierw wykonuje się przeliczenie jednostek:

580 cm = 5800 mm (ponieważ 1 cm = 10 mm).

Następnie należy znaleźć w tabeli przedział wymiarów, do którego należy 5800 mm. Wartość 5800 mm mieści się w zakresie 3001–6000 mm, a przypisana do niego odchyłka wynosi ±20 mm. Oznacza to, że w praktyce akceptowalny zakres długości to 5800 mm ± 20 mm, czyli 5780–5820 mm.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • Wartość ±10 mm dotyczy krótszych elementów z przedziału 1201–3000 mm, więc nie obejmuje 5800 mm.
  • Wartość ±15 mm nie wynika z przedstawionej tabeli tolerancji, więc nie może być prawidłowym odczytem.
  • Wartość ±5 mm odpowiada jeszcze krótszym elementom (251–1200 mm), a zastosowanie jej do kratownicy 5800 mm jest zbyt restrykcyjne i niezgodne z tabelą.

Wskazówka egzaminacyjna: zawsze sprawdzaj jednostki w nagłówkach tabeli. Najczęstszy błąd to wybór złego przedziału z powodu pozostania przy cm zamiast mm.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Użyj zależności: 1 cm = 10 mm. Mnożysz więc 580 przez 10 i otrzymujesz 5800 mm. Dopiero tę wartość porównujesz z przedziałami w tabeli, bo nagłówki tabeli są podane w [mm].
Tabela działa na zasadzie przedziałów: każdej długości z danego zakresu przypisana jest jedna tolerancja. "Najbliższa" liczba może prowadzić do błędu, bo liczy się to, czy wartość mieści się w przedziale (np. 5800 mm jest w 3001–6000 mm).
Zapis ±20 mm oznacza, że wymiar rzeczywisty może być zarówno większy, jak i mniejszy od projektowego o maksymalnie 20 mm. Czyli dla 5800 mm dopuszczalny zakres to 5780–5820 mm (o ile zadanie nie wskazuje innych wymagań projektu).
Najczęściej pojawia się: pomylenie jednostek (cm zamiast mm), wybór złego przedziału (np. 1201–3000 zamiast 3001–6000), odczyt z niewłaściwej kolumny oraz "wymyślenie" wartości spoza tabeli. Pomaga kontrola nagłówków i sprawdzenie granic zakresu.
Porównaj liczbę z granicami: 5800 jest większe od 3001 i mniejsze od 6000, więc należy do tego przedziału. Jeśli wartość jest równa granicy, zwykle nadal należy do przedziału opisującego tę granicę (zgodnie z zapisem tabeli w zadaniu).
Dłuższe elementy są bardziej narażone na kumulację błędów wykonania i montażu oraz na zmiany wynikające z pracy drewna (np. wilgotność). Dlatego w praktycznych wytycznych tolerancja rośnie wraz z długością, co ogranicza ryzyko nieuzasadnionego odrzucania elementów spełniających wymagania.
Nie zawsze. Tabela daje typowe, dopuszczalne wartości, ale w praktyce projekt lub dokumentacja producenta może wymagać większej dokładności albo wskazywać inne zasady kontroli. Na egzaminie należy jednak postępować zgodnie z danymi podanymi w zadaniu (tabela + wymiar projektu).
Najczęściej stosuje się taśmę mierniczą lub przymiar stalowy o odpowiedniej długości, a przy kontroli geometrii także łaty i kątowniki. Ważne jest poprawne przyłożenie, odczyt na właściwej skali i uwzględnienie, że wynik porównuje się z wymiarem projektowym oraz tolerancją.
Jeśli pytanie brzmi o odchyłkę, podajesz zapis ± (np. ±20 mm). Jeśli pytanie dotyczy, czy element mieści się w tolerancji, wygodnie przeliczyć to na zakres (np. 5780–5820 mm). Oba zapisy opisują to samo ograniczenie.
Najpierw sprawdź jednostki w tabeli, potem przelicz wymiar i zaznacz liczbę. Następnie znajdź pierwszy przedział, którego dolna granica jest mniejsza lub równa tej liczbie, a górna większa lub równa. Na końcu odczytaj tolerancję z tej samej linijki tabeli.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 67% zdających egzamin. średnie

Źródła:

  • Ilustracja w zadaniu: tabela "Dopuszczalne odchyłki wymiarowe konstrukcji z drewna" (wiersz 3001–6000 mm → ±20,0 mm) – źródło z załączonego materiału egzaminacyjnego

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty do montażu konstrukcji drewnianych omawiające tolerancje
  • Materiały szkolne z metrologii budowlanej (pomiary i błędy pomiarowe)
  • Instrukcje producentów wiązarów/kratownic dotyczące kontroli wymiarów

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego