KWALIFIKACJA BUD14 - CZERWIEC 2019

PYTANIE NR 6.
Na podstawie danych zawartych w tabeli określ, ile wynosi zalecane pochylenie obciążonych skarp wykopu o głębokości 3,5 m, wykonywanego w gruncie kategorii II.
Ilustracja przedstawia tabelę z danymi dotyczącymi zalecanego nachylenia skarp wykopu w zależności od kategorii gruntu i
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Zalecane pochylenie skarpy wykopu dobiera się z tabeli w zależności od: głębokości wykopu, kategorii gruntu oraz tego, czy skarpa jest obciążona. Dla wykopu o głębokości 3,5 m w gruncie kategorii II i przy skarpie obciążonej właściwy odczyt z tabeli daje pochylenie 1 : 1,25.

Pełne wyjaśnienie:

Pochylenie skarpy wykopu określa, jak "łagodnie" ma być uformowana ściana wykopu, aby zachować stateczność gruntu i ograniczyć ryzyko obrywu lub osunięcia. W praktyce dobór nachylenia zależy od kilku czynników, dlatego w zadaniach egzaminacyjnych stosuje się tabele techniczne.

W tym pytaniu kluczowe są trzy informacje, które prowadzą do jednego pola w tabeli:

  • głębokość wykopu: 3,5 m (należy wybrać wiersz/zakres głębokości obejmujący 3,5 m),
  • grunt kategorii II (należy korzystać z kolumny przeznaczonej dla tej kategorii),
  • skarpa obciążona (tabela zwykle rozróżnia wartości dla skarp obciążonych i nieobciążonych; obciążenie przy krawędzi pogarsza warunki stateczności, więc wymaga łagodniejszego nachylenia).

Po poprawnym odczycie z tabeli dla tych warunków otrzymuje się wartość 1 : 1,25, czyli na 1 jednostkę w pionie przypada 1,25 jednostki w poziomie (skarpa jest bardziej "rozłożysta" niż przy 1:1,00). To odpowiada zwiększonym wymaganiom bezpieczeństwa dla skarpy obciążonej.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne w kontekście tego zadania?

  • 1 : 0,71 i 1 : 0,60 opisują skarpy bardziej strome (mniejszy "poziom" na tę samą wysokość), co typowo nie pasuje do warunku "obciążone" przy tej głębokości i kategorii gruntu.
  • 1 : 1,00 jest wartością częstą i "intuicyjną", ale w zadaniu decyduje odczyt z tabeli dla konkretnej kombinacji warunków, a nie przybliżenie.

Wskazówka egzaminacyjna: zawsze najpierw podkreśl w treści kwalifikatory ("obciążone/nieobciążone", kategoria gruntu, głębokość), a dopiero potem szukaj pola w tabeli. To zmniejsza ryzyko odczytu z niewłaściwej kolumny lub wiersza.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Zapis 1 : 1,25 oznacza stosunek pion : poziom. Czyli na 1 jednostkę wysokości (w pionie) skarpa powinna mieć 1,25 jednostki "rozłożenia" w poziomie. Im większa liczba po prawej stronie, tym skarpa jest łagodniejsza i zwykle bezpieczniejsza.
Obciążenie przy krawędzi wykopu (np. urobek, sprzęt, materiały) zwiększa naprężenia w gruncie i może ułatwiać poślizg lub osuwanie. Dlatego dla skarp obciążonych zaleca się mniejsze "strome" nachylenie, czyli większą wartość po prawej stronie w zapisie 1 : x.
Najpierw ustal trzy parametry: głębokość wykopu, kategorię gruntu i informację, czy skarpa jest obciążona. Następnie znajdź w tabeli odpowiedni wiersz (głębokość) i kolumnę (kategoria + obciążenie). Odczytana wartość to szukane pochylenie.
Najczęstsze pomyłki to: zignorowanie słowa "obciążone", odczyt z kolumny dla innej kategorii gruntu oraz odwrócenie interpretacji 1 : x (np. traktowanie tego jako procentu). Często też wybiera się 1 : 1,00 "z przyzwyczajenia" zamiast sprawdzić tabelę.
Zwykle nie. Wartości nachyleń skarp są podawane w tabelach technologicznych/normatywnych i zależą od przyjętej klasyfikacji gruntów oraz założeń bezpieczeństwa. Bez wskazanej tabeli można co najwyżej ocenić trend (obciążone → łagodniej), ale nie da się pewnie wybrać konkretnej liczby.
W zadaniach z robót ziemnych "kategoria gruntu" to przyjęty w materiałach egzaminacyjnych podział, który wpływa na zalecenia wykonawcze (w tym nachylenie skarp). Żeby rozwiązać pytanie, trzeba użyć tej samej definicji kategorii, która obowiązuje w dołączonej tabeli, a nie własnej intuicji.
Umocnienia (np. obudowy, rozparcia, ścianki) stosuje się, gdy nie ma miejsca na łagodne skarpy, gdy grunt jest niepewny, gdy wykop jest głęboki lub gdy warunki obciążenia i otoczenia zwiększają ryzyko osunięcia. Wtedy sama zmiana nachylenia może nie wystarczyć.
Wymusza większą ostrożność: odkład urobku i składowanie materiałów powinny być odsunięte od krawędzi, a ruch maszyn ograniczony w strefie zagrożenia. Jeśli obciążenia muszą wystąpić, należy przyjąć bezpieczniejsze rozwiązanie (np. łagodniejsze skarpy lub dodatkowe zabezpieczenia).
Porównaj liczbę po prawej stronie: przy 1 : 0,60 na 1 m wysokości przypada tylko 0,60 m w poziomie, więc skarpa jest "węższa" i bardziej pionowa. Przy 1 : 1,25 skarpa ma 1,25 m w poziomie, czyli jest łagodniejsza. Mniejsza prawa liczba zwykle oznacza większą stromość.
Ćwicz pracę z tabelami: odczyty dla różnych głębokości, kategorii gruntów i warunków obciążenia. Ustal, co oznacza zapis 1 : x i naucz się szybko porównywać stromość. Warto też znać praktyczne zasady BHP w wykopach, bo pomagają logicznie ocenić, czy wynik jest "bardziej łagodny" dla trudniejszych warunków.
info

Około 54% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że zalecane pochylenie skarpy wykopu dobiera się z tabeli w zależności od: głębokości wykopu, kategorii gruntu oraz tego, czy skarpa jest obciążona.

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z robót ziemnych i geotechniki dla branży budowlanej (tabele nachyleń skarp, definicje kategorii gruntów)
  • Instrukcje BHP dotyczące prac w wykopach (zasady obciążania krawędzi wykopu, strefy niebezpieczne)
  • Podręczniki/opracowania do kwalifikacji BUD.1 z działu: roboty ziemne i przygotowanie stanowiska

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego