KWALIFIKACJA CHM5 - CZERWIEC 2019

PYTANIE NR 15.
Na podstawie danych zawartych w tabeli określ, która substancja przekroczyła dopuszczalny poziom stężenia.
Ilustracja przedstawia tabelę z danymi dotyczącymi stężenia różnych substancji w powietrzu.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Aby wskazać substancję z przekroczeniem, porównuje się dla każdej pozycji z tabeli wartość zmierzoną z poziomem dopuszczalnym.
W danych z zadania przekroczenie dotyczy pozycji "Pył zawieszony", a pozostałe zanieczyszczenia nie przekraczają swoich limitów.

Pełne wyjaśnienie:

W tego typu zadaniu kluczowe jest poprawne rozumienie pojęcia przekroczenia dopuszczalnego poziomu stężenia. Oznacza ono sytuację, w której wartość zmierzona (podana w tabeli) jest większa niż wartość dopuszczalna/limit odniesienia wskazany dla tej samej substancji i tego samego sposobu uśredniania (np. średnia z określonego okresu).

Poprawna metoda rozwiązania:

  • Odczytaj z tabeli wartość stężenia dla każdej substancji (pył zawieszony, SO2, NO2, CO).
  • Odczytaj odpowiadającą jej wartość dopuszczalną (jeżeli tabela zawiera osobną kolumnę z limitem).
  • Wykonaj porównanie: jeśli stężenie zmierzone > dopuszczalne, to mamy przekroczenie.
  • Wybierz tę substancję, dla której warunek przekroczenia zachodzi.

Odpowiedź "Pył zawieszony" jest poprawna, ponieważ w danych z tabeli to właśnie ta substancja ma wartość wyższą od dopuszczalnej. Odpowiedzi "SO2", "NO2" i "CO" są niepoprawne, bo w przedstawionych danych nie spełniają kryterium przekroczenia (ich wartości są równe lub niższe od limitu właściwego dla danej substancji).

Typowe pułapki egzaminacyjne to: pomylenie zapisu indeksu dolnego w symbolach (SO2 i NO2), nieuwzględnienie jednostek lub uśredniania oraz porównanie do niewłaściwej kolumny w tabeli. Najbezpieczniej jest zawsze sprawdzić każdą substancję po kolei tym samym schematem porównania.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
To wartość graniczna, z którą porównuje się wynik pomiaru stężenia zanieczyszczenia. Jeśli wynik jest większy od poziomu dopuszczalnego, uznaje się, że wystąpiło przekroczenie. Na egzaminie zawsze porównuj tę samą substancję i ten sam sposób uśredniania.
Przejdź wiersz po wierszu: dla każdej substancji zestaw "wynik pomiaru" z "wartością dopuszczalną". Zaznacz te przypadki, gdzie wynik jest większy od limitu, a następnie wybierz jedyną pozycję spełniającą warunek przekroczenia.
Pył zawieszony jest jednym z najczęściej monitorowanych zanieczyszczeń i bywa problemowy w sezonie grzewczym oraz przy intensywnym ruchu drogowym. W zadaniach egzaminacyjnych dobrze sprawdza umiejętność interpretacji danych i porównania z progiem dopuszczalnym.
Najczęściej: porównanie do złej kolumny (np. innego okresu uśredniania), pominięcie jednostek, przeoczenie znaku ">" lub "=" oraz wybór "na wyczucie" bez sprawdzenia wszystkich substancji. Pomaga systematyczne porównanie każdej pozycji.
Zwykle przekroczenie oznacza sytuację, gdy wynik jest większy od wartości dopuszczalnej, a nie równy. Jednak definicja użyta w zadaniu może zależeć od przyjętych kryteriów. Na egzaminie trzymaj się zapisu w tabeli i treści polecenia.
Pył zawieszony to drobne cząstki stałe lub ciekłe unoszące się w powietrzu. Ma znaczenie, bo wpływa na zdrowie ludzi i środowisko, a jego źródłem mogą być m.in. spalanie paliw, transport i procesy pylenia. W ocenie stanu środowiska analizuje się jego stężenia i przekroczenia.
SO2 to dwutlenek siarki, a NO2 to dwutlenek azotu. Uważaj na zapisy z cyfrą "2" w indeksie oraz na literę w symbolu (S vs N). W zadaniach tabelarycznych sprawdzaj też, czy limit i wynik odnoszą się do tej samej substancji.
Analizę przekroczeń wykonuje się m.in. w monitoringu jakości powietrza, w raportowaniu środowiskowym, przy ocenie wpływu zakładów na środowisko oraz przy planowaniu działań naprawczych. Wynik wskazuje, które zanieczyszczenie wymaga priorytetowych działań ograniczających.
Nie. Dla różnych zanieczyszczeń stosuje się różne progi i często różne okresy uśredniania (np. krótkookresowe i długookresowe). Dlatego nie porównuje się "na oko" między substancjami, tylko zawsze wynik danej substancji do limitu przypisanego tej samej substancji.
Ćwicz odczyt tabel (kolumny, jednostki, uśrednianie), a potem wykonuj szybkie porównania wynik–limit dla każdej pozycji. Ustal własny schemat: najpierw jednostki, potem okres uśredniania, na końcu porównanie "większe/mniejsze". To minimalizuje błędy nieuwagi.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 60% zdających egzamin. średnie

Źródła:

  • Dyrektywa 2008/50/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 21 maja 2008 r. w sprawie jakości powietrza i czystszego powietrza dla Europy
  • World Health Organization (WHO), "WHO global air quality guidelines", 2021

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z monitoringu jakości powietrza (odczyt tabel i wskaźników)
  • Podstawy ochrony powietrza: rodzaje zanieczyszczeń i skutki zdrowotne
  • Strony informacyjne inspekcji ochrony środowiska o zanieczyszczeniach powietrza

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego