Kwalifikacje w Zawodzie - Testy zawodowe online | Egzaminy Zawodowe

KWALIFIKACJA BUD13 - STYCZEŃ 2017



PYTANIE NR 40.
Na podstawie danych zawartych w tabeli określ różnicę rzędnych wysokości pomiędzy początkiem a końcem odcinka drogi o długości 150 m i największym dopuszczalnym pochyleniu niwelety dla prędkości projektowej równej 30 km/h.
Ilustracja przedstawia tabelę z danymi dotyczącymi największego dopuszczalnego pochylenia niwelety w zależności od prędkości
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Różnica rzędnych na odcinku oblicza się z zależności: ΔH = i · L, gdzie L to długość odcinka (150 m), a i to największe dopuszczalne pochylenie niwelety odczytane z tabeli dla prędkości projektowej 30 km/h. Po podstawieniu wartości z tabeli otrzymuje się wynik 18 m.

Pełne wyjaśnienie:

W zadaniach dotyczących profilu podłużnego drogi kluczowe jest rozróżnienie między:

  • rzędną wysokości (wysokość punktu),
  • różnicą rzędnych (o ile zmienia się wysokość między początkiem i końcem odcinka),
  • pochyleniem niwelety (spadkiem podłużnym, zwykle podawanym w %).

Jeżeli z tabeli (dla prędkości projektowej 30 km/h) odczytujesz największe dopuszczalne pochylenie, to oznacza ono maksymalny spadek/wzniesienie na jednostce długości. Aby policzyć zmianę wysokości na odcinku L, stosuje się prostą zależność:

ΔH = i · L

gdzie:

  • L = 150 m (długość odcinka),
  • i = pochylenie (wartość z tabeli, po przeliczeniu z % na ułamek, jeśli tabela podaje %).

Po podstawieniu danych z tabeli dla 30 km/h otrzymuje się ΔH = 18 m. To oznacza, że przy dopuszczalnym maksymalnym pochyleniu różnica wysokości między końcami 150-metrowego odcinka wynosi 18 m.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • 15 m i 12 m typowo wynikają z użycia zbyt małego pochylenia (np. pomyłka w odczycie wiersza/kolumny tabeli) albo z błędu rachunkowego.
  • 24 m często pojawia się przy przyjęciu zbyt dużego pochylenia (np. wartości dla innej prędkości projektowej) albo przy pominięciu przeliczenia jednostek.

Wskazówka egzaminacyjna: zawsze sprawdź, czy pochylenie jest w % i czy zostało zamienione na ułamek przed mnożeniem przez długość. Na końcu oceń, czy wynik ma sens (rzędu kilku–kilkunastu metrów dla 150 m, a nie np. ułamków metra lub setek metrów).

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Co to jest niweleta w budowie dróg?
Niweleta to linia (rzędne wysokości) wyznaczająca projektowany przebieg wysokościowy osi drogi w profilu podłużnym. Określa, jak droga ma się wznosić lub opadać na kolejnych metrach trasy, co wpływa na roboty ziemne, odwodnienie i bezpieczeństwo ruchu.
Jak obliczyć różnicę rzędnych na odcinku drogi?
Najczęściej liczy się ją ze wzoru ΔH = i · L, gdzie L to długość odcinka, a i to pochylenie podłużne (spadek). Jeśli pochylenie jest w procentach, trzeba je zamienić na ułamek (np. 10% = 0,10).
Dlaczego pochylenie niwelety podaje się w procentach?
Procenty są wygodne, bo bezpośrednio mówią, o ile metrów zmienia się wysokość na 100 m długości. Ułatwia to szybkie szacowanie i kontrolę robót. W obliczeniach matematycznych procent zawsze zamienia się na wartość bezwymiarową (ułamek).
Jakie błędy najczęściej robi się w zadaniach o pochyleniu niwelety?
Najczęstsze pomyłki to: brak zamiany % na ułamek, odczyt pochylenia z niewłaściwej kolumny tabeli (inna prędkość projektowa), pomylenie spadku podłużnego ze spadkiem poprzecznym oraz błędne przepisanie długości odcinka (np. 150 m jako 15 m).
Czy pochylenie niwelety może być dodatnie i ujemne?
Tak. Znak zależy od kierunku: przy wzniesieniu (droga "idzie do góry") pochylenie można traktować jako dodatnie, a przy spadku jako ujemne. W zadaniach o "różnicy rzędnych" zwykle podaje się wartość bezwzględną, czyli samą wielkość zmiany wysokości.
Kiedy w praktyce potrzebna jest znajomość różnicy rzędnych?
Jest potrzebna przy planowaniu robót ziemnych: określaniu wysokości nasypów i głębokości wykopów, doborze ilości urobku oraz kontroli wykonania profilowania (np. równiarką). Pomaga też ocenić, czy wykonany odcinek spełnia wymagany spadek.
Jak odczytywać tabelę dopuszczalnych pochyleń dla prędkości projektowej?
Najpierw wybierz w tabeli wiersz/kolumnę odpowiadającą danej prędkości projektowej (np. 30 km/h), a potem odczytaj wartość "największego dopuszczalnego pochylenia niwelety". Następnie sprawdź jednostkę (często %) i dopiero wtedy wykonaj obliczenia dla długości odcinka.
Dlaczego prędkość projektowa wpływa na dopuszczalne pochylenie?
Im większa prędkość, tym zwykle bardziej ogranicza się skrajne pochylenia ze względu na bezpieczeństwo, komfort jazdy i warunki ruchu (np. hamowanie, przyczepność, widoczność). Dlatego w projektowaniu geometrii drogi parametry dobiera się zależnie od prędkości projektowej.
Jak sprawdzić, czy wynik różnicy wysokości ma sens na egzaminie?
Zrób szybkie oszacowanie: pochylenie rzędu kilku–kilkunastu procent na 150 m daje zmianę wysokości rzędu kilku–kilkunastu metrów. Jeśli wychodzi np. 0,18 m albo 180 m, to zwykle sygnał błędu w procentach lub długości. Zawsze sprawdź też jednostkę końcową: metry.
Jakie pojęcia trzeba znać do zadań o profilu podłużnym drogi?
Warto znać: rzędna, niweleta, pochylenie podłużne, profil podłużny, kilometraż oraz zasady przeliczania procentów. Przydaje się też rozumienie, jak te wielkości przekładają się na roboty ziemne i kontrolę wykonania (pomiary, tyczenie, odbiór robót).
info

Około 48% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Eksperci podkreślają: "Po podstawieniu wartości z tabeli otrzymuje się wynik 18 m."

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z geodezji inżynieryjnej (dział: niwelacja i profile podłużne)
  • Materiały dydaktyczne do kwalifikacji BUD.13 (ćwiczenia z obliczeń spadków i niwelety)
  • Instrukcje/wytyczne projektowe dotyczące geometrii drogi (tabele dopuszczalnych pochyleń)
Zobacz też:

Aktualizacja pytania: 31.03.2026

Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego