KWALIFIKACJA CHM5 - CZERWIEC 2017

PYTANIE NR 37.
Na podstawie danych zawartych w tabeli, wskaż która wartość poziomu hałasu już po 5 minutach całkowicie paraliżuje działanie organizmu.
Ilustracja przedstawia tabelę z tekstem dotyczącym oddziaływania hałasu na organizm ludzki.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Poziomy hałasu powyżej 150 dB należą do skrajnie wysokich i mogą powodować natychmiastowe, gwałtowne reakcje organizmu (silny ból, dezorientację i utratę zdolności działania).
Zakresy 70–130 dB są uciążliwe lub szkodliwe, ale nie odpowiadają opisowi "całkowitego paraliżu po 5 minutach", a poniżej 35 dB to poziom niski.

Pełne wyjaśnienie:

W zadaniu należy odczytać z tabeli taki poziom hałasu, który po krótkim czasie (5 minut) powoduje skrajnie ciężki skutek opisany jako "całkowite paraliżowanie działania organizmu". Taki opis dotyczy wyłącznie ekstremalnych poziomów dźwięku, a więc wartości zdecydowanie wyższych niż typowe poziomy hałasu środowiskowego.

Odpowiedź "Powyżej 150 dB" jest zgodna z logiką klasyfikacji skutków: są to wartości, przy których bodziec akustyczny jest tak silny, że może wywoływać natychmiastowy ból, gwałtowne reakcje stresowe, dezorientację i praktyczną niezdolność do wykonywania czynności. W kontekście pytania (5 minut) chodzi o efekt bardzo szybki i skrajny, więc musi to być najwyższy próg z podanych.

Dlaczego pozostałe propozycje nie pasują do opisu:

  • "W granicach 70–85 dB" – to poziomy, które bywają uciążliwe i mogą szkodzić przy dłuższej ekspozycji, ale zwykle nie wiążą się z natychmiastowym "paraliżem" funkcjonowania po kilku minutach.
  • "W granicach 85–130 dB" – to zakres, w którym rośnie ryzyko uszkodzeń słuchu i silnego dyskomfortu, jednak opis "całkowitego paraliżu" po 5 minutach nadal wskazuje na próg bardziej ekstremalny.
  • "Poniżej 35 dB" – to poziom niski (ciche tło), niepowodujący takich skutków.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli w treści pojawia się kategoryczny skutek ("całkowicie"), a czas ekspozycji jest krótki, zwykle chodzi o najwyższy poziom w zestawieniu, ale poprawny wybór powinien zawsze wynikać z danych z tabeli.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
dB (decybel) to logarytmiczna jednostka poziomu dźwięku. W praktyce niewielki wzrost liczby dB może oznaczać duży wzrost energii akustycznej i odczuwalnej głośności. Dlatego porównania skutków zdrowotnych zawsze odnoszą się do konkretnych progów dB i czasu ekspozycji.
Skutek hałasu zależy nie tylko od dB, ale i od czasu narażenia. Krótka ekspozycja na bardzo wysoki poziom może dać natychmiastowe efekty (ból, dezorientacja), a dłuższa ekspozycja na niższy poziom może prowadzić do stopniowych uszkodzeń słuchu. W tabelach często łączy się oba czynniki.
Bardzo wysoki hałas może wywoływać silny ból, reakcje stresowe, zaburzenia równowagi i koncentracji oraz praktyczną niezdolność do działania. W materiałach dydaktycznych opisuje się to czasem jako "paraliż" funkcjonowania, czyli sytuację, w której człowiek nie jest w stanie normalnie wykonywać czynności.
Hałas uciążliwy zwykle powoduje dyskomfort, zdenerwowanie i trudności w komunikacji. Hałas groźny dla zdrowia to taki, który przy danym czasie narażenia może prowadzić do trwałych skutków (np. uszkodzeń słuchu) albo natychmiastowych reakcji bólowych. W zadaniach egzaminacyjnych rozróżnienie wynika z progów w tabeli.
Można mieć intuicję, że skrajnie wysokie skutki wiążą się z najwyższymi wartościami dB, ale na egzaminie należy opierać się na danych z tabeli/załącznika. Różne źródła mogą inaczej opisywać progi skutków, więc bez tabeli łatwo o błąd wynikający z samego "wrażenia", a nie z informacji.
W praktyce używa się sonometru (miernika poziomu dźwięku). Umożliwia pomiar poziomu dźwięku w dB oraz dobór parametrów pomiaru (np. charakterystyki czasowej). W ochronie środowiska ważne jest też właściwe prowadzenie pomiarów i interpretacja wyniku w odniesieniu do warunków i celu oceny.
Skala logarytmiczna ułatwia opisywanie bardzo szerokiego zakresu natężeń dźwięku. W praktyce oznacza to, że wzrost o kilkanaście dB to nie "trochę głośniej", lecz istotny wzrost energii i zwykle wyraźnie większa uciążliwość. Dlatego w tabelach skutków różnice progów dB mają duże znaczenie.
Hałas środowiskowy to dźwięki pochodzące ze źródeł w otoczeniu (np. komunikacja, przemysł), które oddziałują na ludzi i środowisko w danym miejscu. W zadaniach egzaminacyjnych ocenia się go przez pomiar lub analizę danych oraz przez interpretację skutków i uciążliwości w zależności od poziomu dB.
Częsty błąd to mylenie zakresów (np. wybór 70–85 dB jako "bardzo groźnego", bo brzmi wysoko). Inny błąd to pomijanie czasu ekspozycji, gdy tabela rozróżnia skutki dla różnych czasów. Pomaga uważne czytanie nagłówków, jednostek oraz opisów skutków przypisanych do progów.
Warto opanować podstawowe pojęcia (dB, ekspozycja, uciążliwość) oraz nauczyć się czytać zestawienia: poziom dźwięku + czas + skutek. Dobrą metodą jest robienie krótkich notatek z progami skutków i trenowanie na zadaniach z tabelami, aby nie polegać wyłącznie na intuicji.
info

Statystycznie 65% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Źródła:

  • World Health Organization (WHO), "Environmental Noise Guidelines for the European Region" (2018), Executive summary / sections on health effects of noise: https://www.who.int/europe/publications/i/item/9789289053563 (dostęp: 2026-03-01)
  • NIOSH, "Criteria for a Recommended Standard: Occupational Noise Exposure" (1998), sections on noise exposure and health effects: https://www.cdc.gov/niosh/docs/98-126/default.html (dostęp: 2026-03-01)

Materiały:

  • Podstawy akustyki środowiskowej (pojęcia: dB, źródła hałasu, propagacja)
  • Materiały dydaktyczne o wpływie hałasu na zdrowie (tabele skutków, progi oddziaływania)
  • Instrukcje obsługi i metodyka pomiarów sonometrem (w kontekście interpretacji wyników)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego