Wysadzinowość gruntu oznacza jego podatność na wysadziny mrozowe, czyli zwiększanie objętości i unoszenie podłoża podczas zamarzania wody w porach. Zjawisko to jest szczególnie istotne w robotach drogowych, bo prowadzi do nierówności, spękań i degradacji konstrukcji nawierzchni.
O tym, czy grunt jest wysadzinowy, decydują przede wszystkim:
- udział frakcji drobnych (np. <0,063 mm – pyły i iły, oraz bardzo drobna frakcja <0,02 mm),
- parametry pośrednio opisujące "zanieczyszczenie" drobnymi cząstkami, takie jak wskaźnik piaskowy (im niższy, tym zwykle większy wpływ frakcji drobnej).
W tej konstrukcji zadania kluczowe jest porównanie wyników próbek z kryteriami podanymi w tabeli (załączonej w materiale egzaminacyjnym). Próbka, która spełnia warunki "gruntu wysadzinowego", będzie miała relatywnie duży udział cząstek drobnych i parametry wskazujące na obecność frakcji ilasto-pyłowej.
Odpowiedź "Próbka IV: zawartość frakcji <0,063 = 33%, zawartość frakcji <0,02 = 17%, wskaźnik piaskowy = 20%" jest poprawna, bo to zestaw danych najbardziej typowy dla gruntu o wysokiej zawartości frakcji drobnej i najsłabszej "czystości piaskowej". Takie uziarnienie sprzyja kapilarnemu podciąganiu wody, a podczas mrozu – tworzeniu się soczewek lodowych.
Pozostałe propozycje są mniej prawdopodobne w świetle klasyfikacji tabelarycznej:
- "Próbka II … 15% / 2% / 46%" wskazuje na znacznie mniejszy udział frakcji <0,02 oraz wyraźnie wyższy wskaźnik piaskowy, co typowo oznacza mniejszą podatność na wysadziny.
- "Próbka III … 11% / 1% / 58%" ma najniższe udziały frakcji drobnych i najwyższy wskaźnik piaskowy, więc zwykle jest klasyfikowana jako najmniej wysadzinowa spośród podanych.
- "Próbka I … 25% / 4% / 28%" ma podwyższoną frakcję <0,063, ale bardzo niską frakcję <0,02 w porównaniu z próbką IV; wskaźnik piaskowy jest też wyższy niż w próbce IV, więc częściej nie spełnia kryteriów "gruntu wysadzinowego" z tabeli.
Wskazówka egzaminacyjna: jeśli w zadaniu występuje tabela klasyfikacyjna, nie opieraj wyboru na intuicji "największa liczba = wysadzinowy". Zawsze sprawdź, czy wymagane są jednocześnie określone progi dla frakcji i wskaźnika, czy wystarczy spełnienie jednego warunku.
