KWALIFIKACJA TWO6 - STYCZEŃ 2022

PYTANIE NR 12.
Na podstawie fragmentu dokumentacji techniczno-ruchowej silnika głównego o nominalnej średnicy tulei cylindrowej 620 mm określ, która z podanych wartości zużycia tulei kwalifikuje ją do wymiany na nową.
Ilustracja przedstawia fragment dokumentacji techniczno-ruchowej dotyczącej silnika, a dokładniej pomiaru zużycia tulei
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
W dokumentacji techniczno-ruchowej dla danego silnika podaje się graniczne zużycie tulei, po którego przekroczeniu element kwalifikuje się do wymiany. Dla tulei o średnicy nominalnej 620 mm limit wymiany wynosi 3,5 mm, natomiast 0,5 mm, 1,5 mm i 2,5 mm nie osiągają progu granicznego.
Klucz: odczyt limitu z DTR.

Pełne wyjaśnienie:

W eksploatacji silników okrętowych decyzja o wymianie tulei cylindrowej nie wynika z samego faktu wystąpienia zużycia, tylko z porównania wyniku pomiaru z wartością graniczną podaną przez producenta w dokumentacji techniczno-ruchowej (DTR). DTR zwykle rozróżnia wartości dopuszczalne (przy których element może dalej pracować) oraz wartości graniczne, po których przekroczeniu wymagana jest naprawa lub wymiana.

W tym zadaniu kluczowy jest warunek: tuleja ma średnicę nominalną 620 mm i należy skorzystać z podanego fragmentu DTR. Zgodnie z przyjętym w zadaniu limitem, zużycie 3,5 mm odpowiada progowi, który kwalifikuje tuleję do wymiany na nową. Taka kwalifikacja ma znaczenie praktyczne, bo nadmierne zużycie tulei może prowadzić m.in. do pogorszenia szczelności układu tłok–pierścienie–tuleja, spadku sprężania, wzrostu zużycia oleju i ryzyka uszkodzeń wtórnych.

Pozostałe wartości (0,5 mm, 1,5 mm, 2,5 mm) są w tym ujęciu poniżej limitu wymiany, więc same w sobie nie przesądzają o konieczności wymiany tulei. Mogą natomiast wskazywać na potrzebę dalszej diagnostyki (np. oceny zużycia w różnych przekrojach, owalizacji, stożkowatości) i obserwacji trendu zużycia w czasie.

  • 1,5 mm i 2,5 mm: typowa pułapka polega na wyborze "środkowej" wartości jako intuicyjnie rozsądnej. W zadaniach opartych o DTR liczy się jednak próg graniczny, a nie intuicja.
  • 0,5 mm: może wyglądać na "małe zużycie", ale nadal wymaga poprawnej interpretacji definicji zużycia i sposobu pomiaru; sama mała liczba nie jest kryterium wymiany.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w treści jest odwołanie do DTR, zawsze szukaj w tabeli/fragmencie dokumentacji hasła typu "limit", "wartość graniczna", "wymiana" dla właściwej średnicy nominalnej. Dopiero potem porównuj z odpowiedziami.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Zużycie tulei cylindrowej to ubytek materiału i zmiana geometrii powierzchni cylindra (np. wzrost średnicy, owalizacja, stożkowatość) wynikające z tarcia i warunków pracy. Ocenia się je pomiarami i porównuje z limitami producenta, bo wpływa na szczelność i trwałość zespołu cylindrowo-tłokowego.
To znaczy, że zmierzona wartość przekroczyła (lub osiągnęła) limit graniczny określony przez producenta. Po takim przekroczeniu element nie powinien dalej pracować w eksploatacji, bo ryzyko awarii i spadku parametrów rośnie. Decyzja jest oparta na DTR, a nie na subiektywnej ocenie.
Średnica nominalna wskazuje, z której części tabeli/fragmentu DTR należy skorzystać. Producenci często podają różne limity zużycia dla różnych średnic lub wersji cylindrów. Bez tej informacji łatwo odczytać niewłaściwy próg i błędnie zakwalifikować tuleję do dalszej pracy albo do wymiany.
W praktyce wykonuje się pomiary średnicy w kilku wysokościach cylindra i w co najmniej dwóch prostopadłych kierunkach. Pozwala to ocenić nie tylko "zużycie w mm", ale też owalizację i stożkowatość. Następnie wyniki porównuje się z limitami w DTR oraz zapisuje w dokumentacji remontowej.
Nie zawsze. Często największa liczba faktycznie bywa limitem, ale na egzaminie trzeba kierować się kryterium z DTR, bo różne silniki mają różne progi. Mechaniczna zasada "wybierz maksimum" to heurystyka, która może zawieść, gdy limity są inne lub gdy pytanie dotyczy wartości dopuszczalnej, a nie granicznej.
Zużycie dopuszczalne to takie, przy którym tuleja może nadal pracować, choć zwykle wymaga monitorowania i oceny trendu. Zużycie graniczne to próg z DTR, po którego osiągnięciu/ przekroczeniu wymagana jest wymiana lub naprawa. Granice mogą zależeć od średnicy, typu silnika i zaleceń producenta.
Bo DTR zawiera wymagania producenta dla konkretnej konstrukcji silnika (materiały, obciążenia, tolerancje, warunki chłodzenia i smarowania). "Praktyka" bywa różna na statkach i w stoczniach, ale na egzaminie i w dokumentacji technicznej obowiązuje kryterium oparte o wartości graniczne z instrukcji producenta.
Nadmierne zużycie może pogorszyć szczelność zespołu tłok–pierścienie–tuleja, obniżyć sprężanie i zwiększyć przedmuchy. Skutkiem bywa spadek mocy, wzrost zużycia oleju, przegrzewanie, a nawet uszkodzenia pierścieni lub tłoka. Dlatego przekroczenie limitu z DTR traktuje się jako kryterium wymiany.
Najczęstsze błędy to odczyt limitu dla niewłaściwej średnicy/wersji cylindra, pomylenie zużycia średnicy z promieniem oraz nieuwzględnienie, że DTR może podawać różne progi dla różnych typów napraw. Częsty jest też błąd "intuicyjnego wyboru" zamiast sprawdzenia słowa "wymiana" w tabeli.
Ćwicz szybkie wyszukiwanie informacji w tabelach: średnica nominalna, limit dopuszczalny, limit graniczny, warunek "wymiana/naprawa". Warto trenować czytanie nagłówków i przypisów w dokumentacji oraz notowanie jednostek i definicji zużycia. Pomaga też praktyka w pomiarach i zapisie wyników.
info

Około 30% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. bardzo trudne

Eksperci podkreślają: "W dokumentacji techniczno-ruchowej dla danego silnika podaje się graniczne zużycie tulei, po którego przekroczeniu element kwalifikuje się do wymiany."

Materiały:

  • Instrukcje producenta silnika (DTR) dotyczące dopuszczalnych zużyć i kryteriów napraw
  • Materiały dydaktyczne z diagnostyki i remontu okrętowych silników spalinowych (skrypty szkolne)
  • Ćwiczenia z czytania dokumentacji technicznej i tabel limitów zużycia

Aktualizacja pytania: 03.04.2026



Aktualizacja pytania: 03.04.2026
📡 Brak połączenia internetowego