KWALIFIKACJA CHM2 - STYCZEŃ 2023

PYTANIE NR 34.
Na podstawie fragmentu karty charakterystyki substancji niebezpiecznej, wskaż piktogram i hasło ostrzegawcze, które należy umieścić na opakowaniu zawierającym skroplony schłodzony CO2.
Ilustracja przedstawia fragment karty charakterystyki substancji niebezpiecznej, która dotyczy skroplonego schłodzonego
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Skroplony schłodzony CO2 jest zwykle klasyfikowany jako "gaz pod ciśnieniem" (w tym gaz schłodzony skroplony). Dla tej klasy zagrożenia na etykiecie stosuje się piktogram "butla gazowa" oraz hasło ostrzegawcze "Uwaga". Pozostałe piktogramy dotyczą innych typów zagrożeń.

Pełne wyjaśnienie:

W zadaniu trzeba połączyć informacje z karty charakterystyki z zasadami oznakowania CLP/GHS. Dla skroplonego schłodzonego CO2 kluczowe jest to, że jest to gaz pod ciśnieniem (często wskazywany jako gaz schłodzony skroplony). W praktyce oznacza to ryzyko związane z energią sprężonego/skimlenego medium oraz skutkami uwolnienia pod ciśnieniem; dodatkowo bardzo niska temperatura może powodować odmrożenia, ale sama "niskość temperatury" nie oznacza automatycznie piktogramów żrących czy toksycznych.

Dla klasy "gazy pod ciśnieniem" właściwym znakiem jest piktogram przedstawiający butlę gazową. Jest to piktogram specyficzny dla zagrożeń wynikających z przechowywania gazu w pojemniku pod ciśnieniem lub w postaci schłodzonej skroplonej. Z tą klasą zagrożenia wiąże się też określone hasło ostrzegawcze – typowo "Uwaga", co jest istotnym elementem kompletnej etykiety (obok zwrotów H/P i danych dostawcy).

Dlaczego pozostałe odpowiedzi mogą kusić, ale są błędne? Często myli się CO2 z gazami silnie toksycznymi lub żrącymi i wtedy intuicyjnie wybiera się piktogramy "trucizna" albo "żrące". Inny częsty błąd to utożsamienie "schłodzony/skroplony" z zagrożeniem chemicznym wymagającym innych piktogramów. Na egzaminie należy konsekwentnie czytać klasyfikację w SDS (sekcja identyfikacji zagrożeń) i dopiero potem mapować ją na piktogram oraz hasło.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli w SDS pojawia się sformułowanie odpowiadające "gaz pod ciśnieniem / gaz schłodzony skroplony", pierwszym skojarzeniem powinien być piktogram "butla gazowa", a następnie sprawdzenie hasła ostrzegawczego przypisanego do tej klasy.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Piktogram "butla gazowa" informuje o zagrożeniu gazami pod ciśnieniem (sprężonymi, skroplonymi lub schłodzonymi skroplonymi). Stosuje się go, gdy klasyfikacja CLP/GHS wskazuje, że substancja jest gazem w pojemniku pod ciśnieniem, co wiąże się m.in. z ryzykiem rozerwania pojemnika.
Najczęściej szuka się tego w sekcji dotyczącej identyfikacji zagrożeń (często część o elementach oznakowania). Tam podaje się klasyfikację, piktogramy, hasło ostrzegawcze oraz zwroty H i P. Na egzaminie czytaj najpierw klasyfikację, a dopiero potem dobieraj oznakowanie.
CO2 w butlach lub zbiornikach jest przechowywany pod ciśnieniem albo w postaci schłodzonej skroplonej. Zagrożenie wynika z właściwości fizycznych: w razie ogrzania lub uszkodzenia opakowania może dojść do gwałtownego wzrostu ciśnienia i uwolnienia gazu. To typowa przesłanka do piktogramu "butla gazowa".
Dla wielu przypadków klasy "gazy pod ciśnieniem" stosuje się hasło ostrzegawcze "Uwaga". W praktyce zawsze należy potwierdzić to w karcie charakterystyki dostawcy, bo etykieta musi wynikać z klasyfikacji. Na egzaminie sprawdzaj spójność: klasa zagrożenia → piktogram → hasło.
Zwykle nie. "Schłodzony skroplony" oznacza bardzo niską temperaturę i ryzyko odmrożeń, ale piktogram "żrące" dotyczy głównie żrącego działania chemicznego na skórę/metale. O doborze piktogramu decyduje klasyfikacja w SDS, a nie sama informacja o niskiej temperaturze medium.
SDS to karta charakterystyki (Safety Data Sheet). Zawiera informacje o zagrożeniach, bezpiecznym obchodzeniu się, magazynowaniu, środkach ochrony i postępowaniu w awarii. Operator urządzeń przemysłu chemicznego korzysta z SDS przy doborze oznakowania, ocenie ryzyka i planowaniu pracy instalacji.
Częsty błąd to wybór piktogramów kojarzonych z "duszeniem" lub "trucizną" zamiast oceny klasyfikacji. Inny błąd to utożsamienie "zimny/skroplony" z żrącością. Poprawna metoda: przeczytaj w SDS klasę zagrożenia (np. gazy pod ciśnieniem), a potem przypisz właściwy piktogram i hasło.
Nie. Etykieta w systemie CLP/GHS obejmuje zwykle kilka elementów: piktogramy, hasło ostrzegawcze, zwroty wskazujące rodzaj zagrożenia (H), zwroty wskazujące środki ostrożności (P) oraz dane dostawcy. W zadaniu egzaminacyjnym sprawdza się często tylko część tych elementów.
Najczęściej przy przyjęciu dostawy, przed wprowadzeniem medium do procesu, podczas audytów BHP oraz przy zmianie dostawcy lub aktualizacji SDS. Dobra praktyka to porównanie oznakowania na opakowaniu z sekcją elementów oznakowania w SDS, aby uniknąć błędów magazynowych i operacyjnych.
"Gaz pod ciśnieniem" to głównie zagrożenie fizyczne związane z pojemnikiem i ciśnieniem (piktogram butli). Zagrożenia zdrowotne częściej mają piktogramy z sylwetką człowieka, wykrzyknikiem lub czaszką. Na egzaminie nie zgaduj z wyglądu: oprzyj się na klasyfikacji podanej w SDS.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 42% zdających egzamin. trudne

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że skroplony schłodzony CO2 jest zwykle klasyfikowany jako "gaz pod ciśnieniem" (w tym gaz schłodzony skroplony).

Źródła:

  • EUR-Lex: Regulation (EC) No 1272/2008 (CLP) on classification, labelling and packaging of substances and mixtures – consolidated text, Annex I (gases under pressure) https://eur-lex.europa.eu/eli/reg/2008/1272/oj (dostęp: 2026-03-01)
  • ECHA: Guidance on Labelling and Packaging in accordance with Regulation (EC) No 1272/2008 (CLP), guidance document page https://echa.europa.eu/guidance-documents/guidance-on-clp (dostęp: 2026-03-01)
  • UNECE: Globally Harmonized System of Classification and Labelling of Chemicals (GHS), 9th revised edition, 2021, Chapter 2.5 (Gases under pressure)

Materiały:

  • Podręczniki BHP i bezpieczeństwa chemicznego omawiające SDS i oznakowanie CLP/GHS
  • Materiały szkoleniowe ECHA dotyczące etykietowania i pakowania
  • Przykładowe karty charakterystyki CO2 (różni dostawcy) do ćwiczeń z sekcji 2

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego