KWALIFIKACJA BUD14 + BUD15 - STYCZEŃ 2020

PYTANIE NR 16.
Na podstawie informacji zamieszczonych w specyfikacji określ poziom, do którego można wykonać wykop metodą mechaniczną, jeżeli projektowany poziom posadowienia fundamentu wynosi -1,15 m.
Ilustracja przedstawia fragment specyfikacji technicznej dotyczącej wymagań wykonania i odbioru robót ziemnych metodą
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Poziom posadowienia wynosi -1,15 m, a z informacji w specyfikacji wynika, że wykop mechaniczny należy zakończyć wyżej, pozostawiając warstwę do ręcznego wybierania.
Jeśli naddatek wynosi 0,20 m, to: -1,15 m + 0,20 m = -0,95 m.

Pełne wyjaśnienie:

W praktyce robót ziemnych dno wykopu pod fundament nie powinno być "dobierane" koparką do samej rzędnej projektowej, ponieważ łatwo o przegłębienie i rozluźnienie gruntu. Dlatego w dokumentacji wykonawczej/specyfikacji (np. STWiOR) często wskazuje się, aby wykop mechaniczny zakończyć powyżej projektowanego poziomu posadowienia, a ostatnią warstwę gruntu usunąć ręcznie i doprofilować dno.

W tym zadaniu projektowany poziom posadowienia fundamentu to -1,15 m. Z treści wynika, że trzeba skorzystać z wartości podanej w specyfikacji (naddatek do ręcznego wybierania). Skoro prawidłowym wynikiem jest -0,95 m, oznacza to pozostawienie 0,20 m (20 cm) gruntu ponad rzędną projektową do wykonania ręcznego.

Obliczenie polega na przesunięciu poziomu "w górę" (czyli ku mniejszej głębokości bezwzględnej):

  • poziom projektowany: -1,15 m,
  • naddatek do ręcznego wybierania: 0,20 m,
  • poziom wykopu mechanicznego: -1,15 m + 0,20 m = -0,95 m.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • "-1,00 m" nie odpowiada naddatkowi wynikającemu z podanej specyfikacji (daje inny zapas niż wymagany).
  • "-1,15 m" oznacza wykonanie koparką do poziomu posadowienia, co przeczy zasadzie pozostawienia warstwy do ręcznego wykończenia dna wykopu.
  • "-1,35 m" to przegłębienie względem projektu, które może skutkować koniecznością uzupełnień (np. podsypką/warstwą wyrównawczą) i ryzykiem pogorszenia warunków posadowienia.

Wskazówka egzaminacyjna: przy liczbach ujemnych łatwo o błąd znaku. "Wyżej" oznacza wartość mniej ujemną (bliżej zera), czyli np. -0,95 m jest wyżej niż -1,15 m.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
To rzędna (poziom) dna posadowienia fundamentu względem przyjętego poziomu odniesienia, zwykle "0,00". Wartość ujemna oznacza, że fundament ma być poniżej poziomu odniesienia. Dla robót ziemnych to docelowa głębokość przygotowanego podłoża pod fundament.
Koparka łatwo przegłębia i rozluźnia grunt na dnie wykopu, co pogarsza nośność podłoża. Dlatego często zostawia się warstwę gruntu do ręcznego wybierania i doprofilowania, aby zachować wymaganą dokładność i nie naruszyć warstwy nośnej.
Trzeba znać projektowaną rzędną posadowienia i naddatek (grubość warstwy) pozostawiany do ręcznego wybierania z dokumentacji/specyfikacji. Poziom wykopu mechanicznego = poziom posadowienia + naddatek. Uwaga na znak: dodanie naddatku daje wartość mniej ujemną.
To celowo pozostawiona warstwa gruntu nad docelowym dnem wykopu, której nie usuwa się koparką. Usuwa się ją ręcznie (łopatą) i wyrównuje dno, aby uniknąć przegłębienia i uzyskać właściwą równość oraz nie naruszyć podłoża pod fundament.
Najczęściej myli się kierunek: "większa głębokość" to wartość bardziej ujemna (np. -1,35 m), a "płycej" to wartość mniej ujemna (np. -0,95 m). Drugi błąd to mechaniczne odejmowanie bez sprawdzenia, czy trzeba dodać naddatek, czy odjąć.
Tylko wtedy, gdy specyfikacja nie wymaga pozostawienia warstwy do ręcznego wybierania i dopuszcza wykonanie dna wykopu mechanicznie do rzędnej projektowej. Jeśli jednak specyfikacja przewiduje naddatek, to -1,15 m oznacza zbyt głęboki wykop mechaniczny.
Stosuje się je przy końcowym dochodzeniu do poziomu posadowienia, szczególnie w gruntach wrażliwych na rozluźnienie oraz tam, gdzie wymagana jest większa dokładność. Ręczne wybieranie ogranicza ryzyko przegłębienia i ułatwia kontrolę równości dna.
Kontrolę wykonuje się poprzez pomiary niwelatorem lub łatą z reperem/poziomem odniesienia oraz sprawdzenie lokalnych przegłębień. Dla betoniarza-zbrojarza ważne jest potwierdzenie, że podłoże jest równe i na właściwej rzędnej przed chudym betonem i zbrojeniem.
Przegłębienie może wymagać uzupełnienia warstwą wyrównawczą i prowadzi do dodatkowych kosztów oraz ryzyka gorszych warunków posadowienia. Może też zaburzyć geometrię fundamentu i wysokości betonu podkładowego. Dlatego dąży się do kontroli głębokości i pozostawienia naddatku.
Ćwicz czytanie typowych zapisów STWiOR i opisów robót ziemnych: tolerancje, sposób wykonania (mechanicznie/ręcznie), zasady odbioru. Rób krótkie obliczenia na rzędnych (wartości ujemne) i ucz się interpretacji: "zostawić warstwę" oznacza zakończyć wykop wyżej.
info

Statystycznie 49% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Źródła:

  • PN-EN 1997-1:2008 Eurokod 7: Projektowanie geotechniczne — Część 1: Zasady ogólne
  • PN-EN 1997-2:2009 Eurokod 7: Projektowanie geotechniczne — Część 2: Rozpoznanie i badanie podłoża gruntowego

Materiały:

  • Podręczniki/opracowania z robót ziemnych w budownictwie (wykopy, dokładność dna wykopu, wykonywanie ręczne i mechaniczne)
  • Dokumentacje techniczne i STWiOR dla robót ziemnych (zapisy o pozostawianiu naddatku do ręcznego wybierania)
  • Materiały szkoleniowe z czytania rysunku budowlanego i rzędnych wysokościowych

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego