Kwalifikacje w Zawodzie - Testy zawodowe online | Egzaminy Zawodowe

KWALIFIKACJA BUD2 + BUD8 + BUD12 - STYCZEŃ 2022



PYTANIE NR 26.
Na podstawie informacji zawartych w tabeli dobierz średnicę otworu na śrubę M18.
Ilustracja przedstawia tabelę, która jest częścią pytania egzaminacyjnego związanego z kwalifikacjami zawodowymi dla montera
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Dla śruby M18 średnica otworu przelotowego dobierana z tabel normalizacyjnych jest większa od średnicy nominalnej gwintu, aby zapewnić luz montażowy.
Typowa wartość dla M18 to do = 20 mm, natomiast 18–19 mm są zbyt małe, a 21 mm odpowiada większemu luzowi niż wskazany w tabeli.

Pełne wyjaśnienie:

Oznaczenie M18 informuje o średnicy nominalnej gwintu metrycznego równej 18 mm. W praktyce otwór pod śrubę (zwłaszcza otwór przelotowy) nie jest wykonywany "na 18 mm", ponieważ połączenie ma pozwolić na swobodne przejście trzpienia śruby i kompensację typowych niedokładności wykonania oraz ustawienia elementów.

Dlatego w tablicach/ tabelach normalizacyjnych podaje się średnice otworów większe od średnicy nominalnej. Dla M18 typowa średnica otworu z luzem montażowym wynosi do = 20 mm. Taka wartość umożliwia przełożenie śruby przez otwór bez "wciskania" i bez ryzyka zacięć przy niewielkich odchyłkach osiowania.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe?

  • "do = 18 mm" to najczęstsza pułapka: jest to średnica nominalna gwintu, a nie średnica otworu przelotowego. W praktyce śruba nie przejdzie swobodnie, a montaż będzie wymagał rozwiercania lub spowoduje uszkodzenia krawędzi otworu.
  • "do = 19 mm" nadal jest zwykle zbyt małe dla standardowego otworu przelotowego pod M18; może odpowiadać nietypowemu, ciasnemu dopasowaniu, ale nie temu, które wskazują typowe tabele otworów z luzem.
  • "do = 21 mm" daje większy luz niż wartość standardowo przypisana w tabeli dla M18, co może pogorszyć pozycjonowanie elementów i zmniejszyć kontrolę nad wzajemnym położeniem łączonych części.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli pytanie odwołuje się do tabeli, zawsze sprawdź, czy dotyczy ona otworu zwykłego, ciasnego czy powiększonego. Właśnie ta informacja najczęściej decyduje o wyborze 19/20/21 mm.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Co oznacza oznaczenie śruby M18 w praktyce?
M18 oznacza gwint metryczny o średnicy nominalnej 18 mm. To nie jest automatycznie średnica otworu w elemencie. Otwór przelotowy dobiera się z tabel tak, aby śruba przeszła swobodnie i żeby montaż był możliwy mimo drobnych niedokładności.
Dlaczego otwór pod śrubę M18 nie ma średnicy 18 mm?
Śruba ma gwint i rzeczywista średnica zewnętrzna jest zbliżona do 18 mm, więc otwór 18 mm byłby "na styk". W praktyce potrzebny jest luz montażowy, aby śruba weszła bez wciskania oraz żeby dało się złożyć elementy, gdy otwory nie są idealnie współosiowe.
Jak dobrać średnicę otworu przelotowego do śruby M18 z tabeli?
Najpierw znajdź w tabeli wiersz dla rozmiaru gwintu M18, a potem odczytaj kolumnę odpowiadającą typowi otworu (np. zwykły/ciasny/powiększony). Wynik w mm to średnica otworu do. Na egzaminie kluczowe jest, by nie pomylić kolumn.
Jakie są typowe błędy przy odczycie tabeli otworów pod śruby?
Najczęściej myli się średnicę nominalną gwintu z średnicą otworu, przesuwa odczyt o jedną kolumnę (zwykły vs powiększony), albo wybiera wartość "na oko" bez sprawdzenia jednostek. Pomaga zaznaczenie palcem wiersza M18 i czytanie tabeli w dwóch krokach.
Kiedy stosuje się otwory powiększone pod śruby?
Otwory powiększone stosuje się, gdy montaż jest utrudniony (np. długie elementy, większe tolerancje wykonania, trudne ustawienie na budowie) i potrzebny jest większy luz na dopasowanie. Trzeba jednak pamiętać, że zbyt duży luz może pogorszyć pozycjonowanie i estetykę połączenia.
Czy średnica otworu zależy od klasy śruby (np. 8.8)?
Zwykle nie: tabela otworów przelotowych zależy od rozmiaru śruby (np. M18) i typu otworu (ciasny/zwykły/powiększony), a nie od klasy wytrzymałości. Klasa wpływa na nośność połączenia, dobór momentu dokręcania i warunki pracy, ale nie definiuje standardowej średnicy otworu.
Jakie wiertło dobrać, jeśli w tabeli jest do = 20 mm?
Dobiera się wiertło o średnicy 20 mm (lub etapowo: mniejsze wiertło prowadzące, a potem 20 mm), zależnie od materiału i możliwości narzędzi. W praktyce ważne jest też stabilne zamocowanie elementu i kontrola prostopadłości, bo odchyłki zwiększają ryzyko problemów montażowych.
Gdzie na budowie spotyka się połączenia śrubowe z otworami przelotowymi?
Takie połączenia występują m.in. w deskowaniach i ich osprzęcie, elementach tymczasowych mocowań, uchwytach montażowych, a także w różnych łącznikach stalowych. Dla betoniarza-zbrojarza ważne jest, by umieć poprawnie przygotować otwory w elementach pomocniczych i rozpoznawać błędy montażowe.
Jak sprawdzić, czy wykonany otwór ma właściwą średnicę?
Najprościej zmierzyć średnicę suwmiarką lub sprawdzianem i porównać z wartością z dokumentacji/tabeli. W praktyce liczy się też jakość krawędzi (zadziory) i prostopadłość. Otwór o dobrej średnicy, ale z zadziorami, może nadal utrudniać przejście śruby.
Jak przygotować się do pytań egzaminacyjnych o dobór otworów pod śruby?
Warto opanować logikę tabel: rozmiar M… w wierszu, typ otworu w kolumnie i wynik w mm. Ćwicz na kilku popularnych rozmiarach (np. M12, M16, M18, M20), aby nie działać "z pamięci" przypadkowo. Na egzaminie zawsze czytaj, czy chodzi o otwór przelotowy i jaki typ luzu.
info

Około 59% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Źródła:

  • ISO 273: "Fasteners — Clearance holes for bolts and screws" (tabela średnic otworów przelotowych dla śrub metrycznych, w tym M18)
  • PN-EN ISO 273: "Elementy złączne — Otwory przelotowe do śrub i wkrętów — Wymiary" (odpowiednik krajowy normy ISO 273; część tabelaryczna dla M18)

Materiały:

  • Tablice warsztatowe/normalizacyjne otworów pod śruby metryczne (otwory przelotowe)
  • Podręczniki z podstaw konstrukcji i montażu połączeń śrubowych
  • Materiały szkoleniowe BUD.1 dotyczące narzędzi i osprzętu montażowego na budowie
Zobacz też:

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego