KWALIFIKACJA BUD13 - STYCZEŃ 2020

PYTANIE NR 10.
Na podstawie informacji zawartych w zamieszczonym fragmencie Specyfikacji Technicznych określ, przy jakiej wilgotności gruntu należy przerwać wykonywanie nasypu z uwagi na nadmierne zawilgocenie gruntu, jeżeli wilgotność optymalna wbudowywanego gruntu wynosi 11,00%.
Ilustracja przedstawia fragment specyfikacji technicznej dotyczącej wykonywania nasypów w okresie deszczowym.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Aby ocenić nadmierne zawilgocenie, porównuje się wilgotność rzeczywistą z wilgotnością optymalną. Z fragmentu ST wynika, że roboty ziemne należy przerwać po przekroczeniu wopt o 1,5 punktu procentowego. Dla wopt=11,00% granica to 12,50%. Dlatego poprawna jest wartość 12,50%.

Pełne wyjaśnienie:

W robotach ziemnych (formowanie i zagęszczanie nasypów) kluczowa jest wilgotność gruntu, ponieważ wpływa ona na możliwość uzyskania wymaganego zagęszczenia i nośności. W zadaniu podano wilgotność optymalną wbudowywanego gruntu: 11,00%. Z przytoczonego w arkuszu fragmentu Specyfikacji Technicznych (ST) wynika kryterium przerwania robót z powodu nadmiernego zawilgocenia: należy je wstrzymać po przekroczeniu wilgotności optymalnej o określony margines (tolerancję).

Jeżeli ST wskazuje próg wopt + 1,5 punktu procentowego, to wartość graniczna wynosi:

11,00% + 1,50% = 12,50%

Stąd poprawna jest odpowiedź: 12,50% – po osiągnięciu (lub przekroczeniu) tej wilgotności dalsze wbudowywanie i zagęszczanie powinno zostać przerwane, bo grunt jest zbyt mokry względem wymagań technologicznych.

Dlaczego pozostałe wartości są niepoprawne?

  • 10,90% i 10,00% są niższe od wopt, więc nie opisują sytuacji "nadmiernego zawilgocenia". Takie wartości mogłyby dotyczyć raczej niedowilgocenia (za sucho), a nie przerwania z powodu zbyt dużej wilgotności.
  • 12,05% jest wyższe od wopt, ale nie odpowiada progowi wynikającemu z ST. To typowy błąd "pozornej precyzji" (wybór liczby z dwoma miejscami po przecinku), gdy nie zastosuje się właściwego marginesu lub pomyli sposób jego liczenia.

Wskazówka egzaminacyjna: zawsze odczytaj z ST, czy tolerancja jest podana jako punkty procentowe (dodajesz bezpośrednio) czy jako procent wartości (liczysz część z wopt). Dopiero potem wykonaj rachunek i wybierz odpowiedź identyczną z wynikiem obliczeń.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Wilgotność optymalna (wopt) to taka zawartość wody w gruncie, przy której dla danego nakładu zagęszczania można uzyskać największą gęstość (najlepsze zagęszczenie). W praktyce porównuje się do niej wilgotność wbudowywanego materiału, bo zbyt mokry lub zbyt suchy grunt trudno zagęścić zgodnie z wymaganiami.
Najpierw z dokumentu (ST) odczytaj, jaki jest próg "nadmiernego zawilgocenia", np. wopt powiększone o określoną tolerancję. Następnie dodaj tę tolerancję do wopt. Przykładowo, gdy ST podaje +1,5 p.p., to granica = wopt + 1,5.
Nadmierna wilgotność powoduje "rozmiękczenie" gruntu: spada tarcie wewnętrzne i rośnie podatność na odkształcenia. W efekcie walce lub inne maszyny zagęszczające nie osiągają wymaganego stopnia zagęszczenia, a warstwa może się koleinować i tracić nośność podczas ruchu technologicznego.
Zależy od zapisu w ST. Jeśli tolerancja jest podana jako "+1,5%" rozumiane jako punkty procentowe, dodajesz ją bezpośrednio do wopt. Jeśli byłaby podana jako procent wartości (np. +10% wopt), wtedy liczysz 10% z wopt i dopiero dodajesz. Na egzaminie kluczowe jest odczytanie formy zapisu.
Najczęstsze pomyłki to: mylenie punktów procentowych z procentem względnym, dodawanie lub odejmowanie tolerancji "na oko", nieuwzględnienie, że chodzi o przerwanie robót z powodu zawilgocenia (czyli wartości powyżej wopt), oraz wybieranie odpowiedzi najbliższej 11,00% bez wykonania obliczenia.
Decyzję podejmuje się wtedy, gdy pomiary wilgotności materiału (lub ocena warunków po opadach) wskazują przekroczenie progu określonego w ST dla danej warstwy i rodzaju gruntu. Celem jest uniknięcie wbudowania materiału, którego nie da się poprawnie zagęścić i który pogorszy trwałość konstrukcji.
Typowe działania to: czasowe wstrzymanie robót i przesuszenie materiału (rozścielenie, przewietrzanie), wymieszanie z suchszym materiałem, ewentualna wymiana gruntu, a w niektórych technologiach także stabilizacja spoiwem (jeśli przewidziana w projekcie i ST). Dobór metody zależy od wymagań kontraktu.
Wilgotność optymalna jest punktem odniesienia do oceny, czy grunt jest w odpowiednich warunkach do zagęszczania. Stopień zagęszczenia jest wynikiem końcowym kontroli, a wilgotność to parametr wejściowy procesu. Gdy wilgotność jest poza tolerancją, uzyskanie wymaganego zagęszczenia bywa nierealne lub nieekonomiczne.
Tak, w praktyce również zbyt niska wilgotność może uniemożliwiać osiągnięcie wymaganego zagęszczenia, bo grunt "nie układa się" i nie tworzy stabilnej struktury. Jednak to konkretna ST określa, przy jakich odchyłkach od wopt należy korygować wilgotność lub wstrzymać roboty.
Ćwicz czytanie krótkich fragmentów ST i wyłapywanie warunków granicznych: tolerancji, zakazów i wartości progowych. Rób zadania, w których trzeba przeliczyć próg z wopt (dodawanie/odejmowanie), a także rozróżnić, czy zapis dotyczy "przekroczenia", "nie mniej niż", czy "nie więcej niż". To minimalizuje typowe pomyłki.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 40% zdających egzamin. trudne

Eksperci podkreślają: "Aby ocenić nadmierne zawilgocenie, porównuje się wilgotność rzeczywistą z wilgotnością optymalną."

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z geotechniki i robót ziemnych (wilgotność optymalna, zagęszczanie)
  • Przykładowe Specyfikacje Techniczne (STWiORB) dla robót ziemnych – część dotycząca nasypów i kontroli wilgotności
  • Zadania rachunkowe z interpretacji progów technologicznych (wopt ± tolerancja) w robotach drogowych

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego