KWALIFIKACJA BUD1 + BUD8 + BUD12 + BUD14 + BUD15 - CZERWIEC 2009

PYTANIE NR 39.
Na podstawie podanych wyników analizy sitowej oraz trójkąta Fereta określ rodzaj badanego gruntu.
Ilustracja przedstawia diagram trójkątny używany do klasyfikacji gruntów na podstawie analizy sitowej, co jest istotne w
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Glina pylasta to grunt spoisty, w którym istotny udział mają frakcje drobne (zwłaszcza pyłowa) i na diagramie klasyfikacyjnym (trójkąt Fereta) punkt uziarnienia trafia do pola glin z domieszką pyłu. Wynik analizy sitowej powinien wskazywać przewagę frakcji drobnych nad piaskową, co odróżnia ją od piasków pylastych i glin piaszczystych.

Pełne wyjaśnienie:

W tym typie zadania łączy się dwa źródła informacji: wyniki analizy sitowej (ile materiału przechodzi przez kolejne sita, czyli udział frakcji) oraz klasyfikację na diagramie (trójkąt Fereta), który pozwala nazwać grunt na podstawie proporcji frakcji drobnych i grubszych.

Odpowiedź "Glina pylasta." jest zgodna z sytuacją, gdy badany materiał ma charakter spoisty, a więc znaczący udział frakcji bardzo drobnych, i jednocześnie frakcja pyłowa jest na tyle duża, że przesuwa punkt klasyfikacyjny w stronę pól opisanych jako gliny z domieszką pyłu. Taki grunt zachowuje się inaczej niż piaski: jest bardziej wrażliwy na zawilgocenie i ma większą ściśliwość, co w praktyce wpływa na roboty ziemne i przygotowanie podłoża.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne?

  • "Piasek pylasty." oznacza grunt niespoisty, w którym nadal dominuje frakcja piaskowa, a pył jest tylko domieszką. Jeśli trójkąt Fereta wskazuje pole glin, to nie jest to piasek.
  • "Pył piaszczysty." to materiał, w którym dominuje frakcja pyłowa, ale z domieszką piasku. Taki wybór byłby typowy, gdy punkt w trójkącie trafia do obszarów pyłów, a nie glin.
  • "Glina piaszczysta." to również grunt spoisty, ale z istotniejszą domieszką frakcji piaskowej niż w glinie pylastej. W trójkącie Fereta odpowiada to innemu polu – bliżej komponentu piaskowego.

Wskazówka egzaminacyjna: najpierw ustal, czy grunt jest bardziej spoisty (dużo frakcji drobnych) czy niespoisty (dominuje piasek/żwir). Dopiero potem rozróżniaj, czy domieszka dotyczy głównie pyłu czy piasku, aby nie pomylić podobnych nazw.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Analiza sitowa to badanie uziarnienia, czyli udziału ziaren o różnych rozmiarach. Przesiewa się próbkę przez zestaw sit i wyznacza procent masy pozostający na sitach lub przechodzący przez nie. Wynik pomaga sklasyfikować grunt i ocenić jego zachowanie w budowie (zagęszczanie, filtracja, podatność na rozmakalność).
Trójkąt Fereta to diagram, na którym nanosi się punkt wynikający z udziału podstawowych frakcji. Następnie z pola, w które wpada punkt, odczytuje się nazwę gruntu. Kluczowe jest poprawne przyjęcie udziałów frakcji i niepomylenie kierunków odczytu na osiach diagramu.
Glina pylasta zalicza się do gruntów spoistych, ponieważ ma istotny udział frakcji drobnych, które wiążą wodę i wpływają na plastyczność oraz wytrzymałość w stanie wilgotnym. W praktyce oznacza to większą wrażliwość na zawilgocenie niż w piaskach i inne wymagania co do robót ziemnych.
Różnica dotyczy dominującej domieszki: w glinie pylastej większy udział ma frakcja pyłowa, a w glinie piaszczystej większy jest udział frakcji piaskowej. W diagramach klasyfikacyjnych przekłada się to na inne położenie punktu i inne pole nazwy, mimo że oba grunty są spoiste.
Najczęstsze pomyłki to: mylenie frakcji pyłowej z ilastą, błędne przeliczenie udziałów procentowych, odczyt z niewłaściwej skali oraz wybór nazwy "na oko" zamiast zgodnie z polem diagramu. Pomaga sprawdzenie, czy suma udziałów frakcji daje 100% i czy punkt logicznie pasuje do wyniku sit.
Nie zawsze. Analiza sitowa dobrze rozdziela frakcje grubsze (np. piasek, żwir), ale dla bardzo drobnych cząstek bywa potrzebne uzupełniające badanie (metody dla frakcji drobnych). W zadaniach egzaminacyjnych zwykle podaje się komplet danych potrzebnych do odczytu z diagramu.
Ma to znaczenie przy doborze technologii robót ziemnych i przygotowania podłoża: piasek zwykle łatwiej zagęścić i odwodnić, a glina może silnie zmieniać parametry po zawilgoceniu. Różnice wpływają na nośność, ryzyko koleinowania, konieczność stabilizacji i sposób zabezpieczenia wykopów.
Duża zawartość pyłu może pogarszać filtrację i zwiększać podatność na rozmakalność oraz pylenie w stanie suchym. Taki grunt bywa trudniejszy do zagęszczenia w niekorzystnej wilgotności i może wymagać kontroli parametrów wbudowania. Wpływa też na ocenę przydatności gruntu do podsypek i nasypów.
Warto ćwiczyć: odczyt procentowych udziałów frakcji z tabel uziarnienia, nanoszenie punktu na trójkąt oraz rozróżnianie podobnych nazw (glina pylasta, glina piaszczysta, pył piaszczysty, piasek pylasty). Pomaga też zapamiętanie, że o nazwie często decyduje dominacja frakcji i typ domieszki.
Same sita opisują rozkład uziarnienia, ale nazwa gruntu w wielu systemach klasyfikacji wynika z kombinacji frakcji i ich proporcji, co wygodnie przedstawia diagram. Diagram porządkuje nazewnictwo i ogranicza dowolność interpretacji. Połączenie obu informacji zmniejsza ryzyko pomyłki przy podobnych składach.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 64% zdających egzamin. średnie

Specjaliści zwracają uwagę: "Glina pylasta to grunt spoisty, w którym istotny udział mają frakcje drobne (zwłaszcza pyłowa) i na diagramie klasyfikacyjnym (trójkąt Fereta) punkt uziarnienia trafia do pola glin z domieszką pyłu."

Materiały:

  • Podręczniki z geotechniki/technologii robót ziemnych omawiające analizę sitową i klasyfikację gruntów
  • Instrukcje laboratoryjne do badań granulometrycznych (metody sitowe i dla frakcji drobnych)
  • Materiały dydaktyczne szkół budowlanych dotyczące trójkąta Fereta i nazewnictwa gruntów

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego