KWALIFIKACJA BUD18 - STYCZEŃ 2024

PYTANIE NR 17.
Na podstawie przedstawionego fragmentu mapy zasadniczej określ, co oznaczają wartości wpisane do
207,12 licznika i mianownika ułamka znajdującego się przy znaku studzienki kanalizacyjnej. 204,88
Ilustracja przedstawia fragment mapy zasadniczej, używanej w kontekście egzaminu zawodowego dla technika geodety.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
W zapisie ułamkowym przy symbolu studzienki kanalizacyjnej licznik oznacza rzędną elementu górnego (włazu/pokrywy), a mianownik rzędną elementu dolnego (dna/inwertu).
Dlatego 207,12 to rzędna włazu studzienki, a 204,88 to rzędna jej dna.

Pełne wyjaśnienie:

Na mapie zasadniczej przy obiektach uzbrojenia terenu często podaje się rzędne wysokościowe, aby można było odczytać położenie elementów ważnych dla eksploatacji i robót ziemnych. Dla studzienki kanalizacyjnej typowo istotne są dwie wysokości:

  • rzędna włazu (pokrywy) – informuje, na jakiej wysokości znajduje się element dostępowy w poziomie terenu/jezdni,
  • rzędna dna studzienki (często powiązana z inwertem) – mówi, na jakiej wysokości jest najniższy punkt komory, istotny dla spadków i głębokości posadowienia.

W zapisie w postaci ułamka wartości w liczniku odnoszą się do elementu "górnego" obiektu (w tym przypadku włazu), natomiast w mianowniku podaje się wysokość elementu "dolnego" (dno studzienki). Stąd poprawna interpretacja to: 207,12 – rzędna włazu oraz 204,88 – rzędna dna.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • Odwrócenie włazu i dna prowadzi do sprzeczności z typową geometrią obiektu: właz powinien mieć rzędną wyższą niż dno, a nie odwrotnie.
  • Warianty z "rzędną terenu" są mylące, bo choć właz bywa zbliżony do terenu/jezdni, zapis przy studzience ma na celu podanie parametrów studzienki (właz i dno), a nie ogólnej wysokości terenu w punkcie.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli w liczniku jest wartość wyższa, a w mianowniku niższa, to zwykle odpowiada to relacji góra–dół. Różnica tych rzędnych daje przybliżoną głębokość studzienki, co jest praktycznie użyteczne w pracach projektowych i wykonawczych.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Zapis ułamkowy przy symbolu studzienki służy do podania dwóch rzędnych wysokościowych obiektu. Najczęściej dotyczy to elementu górnego (włazu/pokrywy) oraz elementu dolnego (dna studzienki). Dzięki temu można ocenić położenie i głębokość obiektu.
W praktyce mapowej wartość przypisana do "góry" zapisu (licznik) odnosi się do elementu górnego studzienki, czyli włazu/pokrywy. Dodatkowo logicznie właz ma zwykle wyższą rzędną niż dno, więc liczba większa najczęściej odpowiada włazowi.
Rzędna dna pozwala ocenić głębokość posadowienia, zaplanować roboty ziemne i sprawdzić spadki w kanalizacji. Jest też potrzebna przy analizie kolizji z innymi sieciami oraz przy pracach inwentaryzacyjnych i projektowych, gdy liczy się rzeczywiste położenie przewodów.
Głębokość można oszacować jako różnicę rzędnej włazu i rzędnej dna: głębokość ≈ (rzędna włazu) − (rzędna dna). To przybliżenie, bo nie uwzględnia np. konstrukcji pokrywy czy lokalnych nieregularności, ale jest bardzo użyteczne w praktyce terenowej.
Nie zawsze. Właz może być zlicowany z nawierzchnią, ale w terenie mogą wystąpić różnice (np. regulacje włazów, remonty nawierzchni, zapadnięcia). Dlatego na mapie rozróżnia się dane obiektu (właz) od ogólnej rzędnej terenu, jeśli ta jest podawana osobno.
Najczęstszy błąd to mechaniczne odwrócenie wartości (przypisanie licznika do dna i mianownika do włazu). Drugi typ błędu to zastąpienie jednej z rzędnych "rzędną terenu", bo brzmi ogólnie. Pomaga zasada: wyższa wartość zwykle dotyczy góry obiektu.
Rzędna to wysokość punktu odniesiona do przyjętego układu wysokościowego. W geodezji służy do opisu położenia obiektów w pionie, projektowania spadków, kontroli robót oraz opracowania map i profili. Na mapie zasadniczej ułatwia ocenę sytuacji wysokościowej terenu i sieci.
Mapa zasadnicza może zawierać przebieg przewodów, symbole urządzeń (np. studzienki), opisy średnic/materiałów (jeśli są wykazane) oraz rzędne kluczowych punktów. Pozwala to ocenić kolizje, planować trasę prac i wstępnie analizować warunki terenowe przed pomiarem lub projektem.
Zawsze, gdy odpowiedzi różnią się przypisaniem "góra–dół" albo pojawia się "teren" jako opcja. W studzience właz powinien mieć wyższą rzędną niż dno. Jeśli w danej odpowiedzi dno ma wartość większą od włazu, to sygnał ostrzegawczy, że odpowiedź jest nielogiczna.
Najlepiej pracować na rzeczywistych lub przykładowych fragmentach map zasadniczych: wyszukuj symbole studzienek, odczytuj ułamki wysokościowe i sprawdzaj, co oznacza licznik oraz mianownik. Warto też robić krótkie zadania: oblicz różnicę rzędnych i zinterpretuj ją jako głębokość.
info

Około 50% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z geodezyjnej mapy zasadniczej i symboliki uzbrojenia terenu
  • Ćwiczenia z czytania mapy zasadniczej (studzienki, kanały, przewody)
  • Zadania praktyczne: interpretacja rzędnych i wyznaczanie głębokości obiektów

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego