KWALIFIKACJA CHM4 - CZERWIEC 2022

PYTANIE NR 38.
Na podstawie przedstawionego Indeksu jakości powietrza i uzyskanych wyników pomiaru wskaż, który z parametrów wskazuje na bardzo złą jakość powietrza.
Ilustracja przedstawia tabelę związaną z jakością powietrza, która jest częścią pytania egzaminacyjnego dla kwalifikacji
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
O jakości "Bardzo złej" decyduje przekroczenie progów z tabeli IJP. Dla PM10 próg wynosi > 150 µg/m³, a wynik pomiaru to 175,2 µg/m³, więc warunek jest spełniony. PM2,5 ma próg > 110, lecz 108,5 µg/m³ go nie przekracza, a SO2 i NO2 są dużo niższe.

Pełne wyjaśnienie:

Indeks Jakości Powietrza (IJP) klasyfikuje powietrze do jednej z kategorii na podstawie porównania zmierzonych stężeń wybranych zanieczyszczeń z progami podanymi w tabeli. W zadaniu należy wskazać ten parametr, którego wynik odpowiada kategorii "Bardzo zły".

Dla kategorii "Bardzo zły" w tabeli progów podano warunki (w µg/m³): SO2 > 500, NO2 > 400, PM10 > 150, PM2,5 > 110. Kluczowe jest, że znak > oznacza ściśle większe (a nie "większe lub równe" i nie "prawie równe").

Porównanie wyników pomiaru:

  • PM10 = 175,2 i próg "Bardzo zły" to > 150, więc 175,2 > 150 — parametr spełnia kryterium "Bardzo zły".
  • PM2,5 = 108,5 przy progu "Bardzo zły" > 110 — tutaj 108,5 < 110, więc to jeszcze nie jest "Bardzo zły" (mieści się w kategorii "Zły", bo jej zakres kończy się na 110).
  • SO2 = 54,5 wobec progu > 500 — wartość jest zdecydowanie niższa, więc nie wskazuje na "Bardzo zły".
  • NO2 = 46,8 wobec progu > 400 — również zdecydowanie poniżej progu "Bardzo zły".

Z tego powodu jedynym parametrem wskazującym na bardzo złą jakość powietrza jest PM10. Typową pułapką jest wybór PM2,5, ponieważ 108,5 jest "blisko" 110, ale w zadaniach progowych liczy się dokładne spełnienie warunku z tabeli, a nie intuicyjne "prawie".

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
IJP to skala opisująca jakość powietrza na podstawie stężeń wybranych zanieczyszczeń (np. SO2, NO2, PM10, PM2,5). Służy do szybkiej oceny sytuacji w danej lokalizacji i komunikowania jej w kategoriach typu "dobry", "zły" czy "bardzo zły", zamiast samych liczb.
W przedstawionym schemacie IJP uwzględnia się cztery parametry: SO2, NO2, PM10 oraz PM2,5. Każdy z nich ma własne progi stężeń (w µg/m³) przypisane do kategorii jakości. Ostateczna ocena wynika z porównania pomiaru z tymi progami.
Znaki nierówności określają warunek klasyfikacji. ">" oznacza "ściśle większe", więc wartość równa progowi lub tylko do niego zbliżona nie spełnia warunku. To częsty powód pomyłek na egzaminie: uczniowie traktują ">" jak "≥" i zawyżają kategorię jakości.
Trzeba porównać każdą zmierzoną wartość z progiem dla kategorii "Bardzo zły" w tabeli IJP. Parametr wskazuje "Bardzo zły" wtedy, gdy jego stężenie przekracza (zgodnie z warunkiem, zwykle ">") odpowiedni próg. Wystarczy, że jeden parametr spełni kryterium.
PM10 to pył zawieszony o średnicy cząstek mniejszej niż 10 µm. Jest ważnym wskaźnikiem zanieczyszczenia powietrza, bo cząstki mogą wnikać do układu oddechowego. W zadaniach z IJP PM10 porównuje się z progami stężeń (µg/m³) przypisanymi do kategorii jakości.
Różnią się wielkością frakcji pyłu: PM10 obejmuje cząstki <10 µm, a PM2,5 cząstki <2,5 µm. Mniejsza frakcja zwykle łatwiej penetruje drogi oddechowe, ale w IJP każda frakcja ma własne progi klasyfikacji. Nie wolno ich porównywać "na oko" między sobą.
Bo o klasyfikacji decyduje spełnienie dokładnego warunku z tabeli, np. "PM2,5 > 110". Jeśli pomiar wynosi 108,5, to nadal jest mniejszy od 110, więc nie spełnia kryterium "Bardzo zły", mimo że jest "prawie" na granicy. Na egzaminie liczy się matematyczne porównanie.
Nie. W typowym podejściu IJP porównuje się każdy parametr z jego progami, a o końcowej kategorii informacyjnej decyduje parametr o najgorszej (najbardziej niekorzystnej) klasyfikacji. Dlatego nawet gdy trzy parametry są niskie, jeden przekroczony próg może "podnieść" kategorię do "zły" lub "bardzo zły".
Najczęstsze błędy to: mylenie wierszy kategorii ("Zły" vs "Bardzo zły"), pomijanie jednostek, niedokładne czytanie znaku ">" oraz wybór parametru "najbliższego" progowi zamiast parametru, który próg rzeczywiście przekroczył. Pomaga systematyczne porównanie wszystkich wartości po kolei.
Ćwicz czytanie tabel progowych i szybkie porównywanie liczb z warunkami nierówności. Zapamiętaj, że ">" jest warunkiem ścisłym. Dodatkowo utrwal, co oznaczają skróty SO2, NO2, PM10 i PM2,5 oraz w jakich jednostkach podaje się stężenia. Rozwiązuj zadania na danych przykładowych.
info

Statystycznie 59% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że o jakości "Bardzo złej" decyduje przekroczenie progów z tabeli IJP.

Źródła:

  • Opis ilustracji w zadaniu (tabela "Indeks jakości powietrza" oraz "Wyniki pomiaru jakości powietrza"; progi "Bardzo zły" i wartości pomiarów) – materiał egzaminacyjny z bazy pytań

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z analityki środowiskowej dotyczące zanieczyszczeń powietrza
  • Instrukcje/opracowania o interpretacji Indeksu Jakości Powietrza (progi i kategorie)
  • Zestawy ćwiczeń z odczytu tabel i porównywania wartości z progami (nierówności)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego