Zadania "na podstawie receptury" sprawdzają przede wszystkim umiejętność przeliczenia zużycia jednostkowego składników mieszanki na wymaganą objętość betonu. Receptura (pokazana na ilustracji) zwykle podaje, ile kilogramów danego składnika przypada na 1 m3 betonu (czasem na inną jednostkę – wtedy trzeba to najpierw jednoznacznie rozpoznać).
Metoda obliczeń jest zawsze taka sama:
- Krok 1: odczytaj z receptury zużycie cementu na jednostkę objętości oraz zużycie piasku na jednostkę objętości.
- Krok 2: oblicz zapotrzebowanie dla 30 m3 przez mnożenie proporcjonalne: wartość jednostkowa × 30.
- Krok 3: wykonaj kontrolę sensowności wyniku (czy liczby są w tysiącach kilogramów dla 30 m3, a nie w setkach).
Odpowiedź "Cement – 13 200 kg; piasek – 18 000 kg" jest spójna z zasadą skalowania: przedstawia wartości odpowiednio większe dla większej objętości betonu. Dystraktory z "Cement – 1 320 kg; piasek – 1 800 kg" oraz "Cement – 1 320 kg; piasek – 1 740 kg" wyglądają na wynik, w którym zgubiono jedno zero (typowy błąd nieuwagi przy przepisywaniu lub mnożeniu). Z kolei wariant "Cement – 13 200 kg; piasek – 17 400 kg" sugeruje błąd w przeliczeniu tylko jednego składnika (np. pomylenie wartości z receptury albo pominięcie części piasku), co jest częste, gdy uczeń mnoży jedną kolumnę poprawnie, a drugą odczytuje z innego wiersza.
Na egzaminie warto stosować prostą kontrolę: jeśli receptura jest podana w kg na 1 m3, to dla 30 m3 wynik powinien być około 30 razy większy, a nie "prawie taki sam" lub 10 razy mniejszy.
