KWALIFIKACJA ELM6 - STYCZEŃ 2017 (test 2)

PYTANIE NR 15.
Na podstawie przedstawionych diagramów czasowych pracy siłowników A i B, określ, w którym momencie zostanie zainicjowane wycofywanie się tłoczyska siłownika A?
Ilustracja przedstawia diagram czasowy pracy dwóch siłowników oznaczonych jako A i B.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Wycofywanie tłoczyska siłownika A jest inicjowane wtedy, gdy na diagramie pojawia się sygnał zdarzenia b1, a następnie upływa zdefiniowane opóźnienie Δt. Oznacza to, że sam moment aktywacji b1 nie uruchamia jeszcze ruchu powrotnego, lecz dopiero b1 + Δt wskazuje start wycofywania A.

Pełne wyjaśnienie:

W tego typu zadaniach kluczowe jest rozróżnienie między zdarzeniem inicjującym (np. aktywacją czujnika b1) a momentem rozpoczęcia ruchu (tu: wycofywania tłoczyska siłownika A). Diagram czasowy zwykle pokazuje przebiegi sygnałów (a1, b1) oraz przedziały czasu, w których siłowniki wykonują ruch (wysuw/powrót).

Poprawna odpowiedź "Po czasie Δt od chwili aktywacji b1" oznacza, że układ sterowania przewiduje opóźnienie: po wystąpieniu b1 uruchamiany jest element czasowy (timer), a dopiero po odmierzeniu Δt następuje przełączenie sterowania powodujące ruch powrotny siłownika A. W praktyce takie opóźnienie stosuje się np. do zapewnienia zakończenia operacji przez siłownik B, ustabilizowania detalu w chwytaku lub zsynchronizowania cyklu.

Odpowiedź "W chwili aktywacji b1" jest typowym błędem polegającym na pominięciu timera: uczący się widzi b1 jako warunek i zakłada natychmiastową reakcję, mimo że diagram pokazuje zwłokę Δt. Z kolei warianty "Po czasie Δt od chwili aktywacji a1" oraz "W chwili aktywacji a1" wynikają z mylenia sygnałów: a1 zwykle dotyczy położenia/zdarzenia związanego z siłownikiem A (np. krańcówka przy wysunięciu), ale w tej sekwencji inicjacja powrotu zależy od b1 (zdarzenia powiązanego z siłownikiem B lub innym warunkiem procesu). Dlatego właściwy punkt startu należy odczytać jako b1, a następnie uwzględnić oznaczone na diagramie opóźnienie Δt.

Wskazówka egzaminacyjna: najpierw zidentyfikuj na diagramie fragment odpowiadający ruchowi powrotnemu A, potem cofnij się do zdarzenia, które go poprzedza, i sprawdź, czy między zdarzeniem a ruchem jest zaznaczony odcinek opóźnienia (Δt). To ogranicza pomyłki wynikające z "strzelania" na podstawie samej nazwy sygnału.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Diagram czasowy pokazuje, jak w czasie zmieniają się sygnały (np. czujników a1, b1) oraz stany/ruche siłowników (wysuw, powrót). Dzięki niemu można ustalić kolejność zdarzeń i momenty przełączeń sterowania, w tym opóźnienia typu Δt.
Szukaj odcinka, w którym stan siłownika przechodzi z wysuniętego do wsuniętego (albo sygnał "powrót" jest aktywny). Następnie sprawdź, jaki sygnał go poprzedza i czy między nimi jest zaznaczone opóźnienie (np. Δt).
Δt oznacza, że sterownik nie reaguje natychmiast na zdarzenie (np. b1), tylko czeka określony czas. Takie zwłoki stosuje się do synchronizacji ruchów, zapewnienia zakończenia operacji lub stabilizacji procesu przed uruchomieniem kolejnego kroku cyklu.
Najczęściej są to sygnały z czujników położenia/krańcówek przypisanych do siłowników A i B (np. osiągnięcie skrajnego położenia). Dokładne znaczenie wynika z konwencji w zadaniu oraz z przebiegów na diagramie czasowym.
Najczęstsze pomyłki to: pomijanie zaznaczonego opóźnienia Δt, mylenie sygnału inicjującego z momentem ruchu, oraz przypisywanie zdarzenia a1 do procesu sterowanego przez b1 (lub odwrotnie). Pomaga analiza od ruchu do przyczyny, a nie od nazwy sygnału.
Nie. W wielu układach aktywacja czujnika jest warunkiem uruchomienia kolejnego kroku, ale sterownik może dodać dodatkowe warunki (np. drugi sygnał) albo opóźnienie czasowe (timer). Wtedy ruch zaczyna się dopiero po spełnieniu wszystkich warunków.
Najczęściej używa się timera (np. opóźnienie załączenia). Wejściem timera jest sygnał b1, a wyjście timera staje się prawdą po upływie Δt. To wyjście dopiero uruchamia cewkę/wyjście sterujące ruchem powrotnym siłownika A.
Zwłokę stosuje się np. gdy trzeba odczekać na dociśnięcie elementu, zakończenie chwytania, zadziałanie innego mechanizmu lub ustabilizowanie położenia. W maszynach produkcyjnych minimalizuje to kolizje i błędy synchronizacji w cyklu.
Sygnały warunków (a1, b1) zwykle są krótkimi impulsami lub zmianą stanu czujnika, natomiast "ruch" widać jako przedział czasu, w którym stan siłownika się zmienia. Warunek poprzedza ruch; jeśli jest Δt, między nimi widać odstęp czasowy.
Spójrz, czy na diagramie pomiędzy aktywacją danego sygnału (np. b1) a początkiem ruchu powrotnego A zaznaczono odcinek czasu opisany jako Δt. Jeśli tak, odpowiedź "po czasie Δt od …" jest zgodna z wykresem; jeśli nie, szukaj innego zdarzenia inicjującego.
info

Około 45% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Według specjalistów z branży: "Wycofywanie tłoczyska siłownika A jest inicjowane wtedy, gdy na diagramie pojawia się sygnał zdarzenia b1, a następnie upływa zdefiniowane opóźnienie Δt."

Źródła:

  • IEC 61131-3:2013, Programmable controllers – Part 3: Programming languages (timery i logika sekwencyjna w sterowaniu)
  • Festo Didactic, Pneumatics Basic Level (TP101) / Electro-Pneumatics Basic Level (TP201) – zagadnienia sekwencji i diagramów czasowych (materiały dydaktyczne)

Materiały:

  • Podręczniki i ćwiczenia z elektropneumatyki (diagramy czasowe i sekwencje)
  • Materiały szkoleniowe z programowania PLC dotyczące timerów i zdarzeń inicjujących
  • Instrukcje/dydaktyczne zestawy laboratoryjne z siłownikami A/B i czujnikami krańcowymi

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego