KWALIFIKACJA ELM6 - CZERWIEC 2023

PYTANIE NR 26.
Na podstawie przedstawionych schematów: przekaźnikowo-stycznikowego oraz układu ze sterownikiem PLC, wybierz program w języku LD, który prawidłowo odwzorowuje działanie układu, w którym S1 jest przyciskiem NO, a S2 wyłącznikiem NC (awaryjnym).
Ilustracja przedstawia schematy elektryczne i logiczne związane ze sterowaniem układem start-stop.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Wyłącznik awaryjny S2 jest fizycznie NC, więc w stanie normalnym daje na wejściu PLC stan 1, a po wciśnięciu awaryjnym przechodzi na 0. Aby układ działał przy 1 i zatrzymywał się przy 0, w LD dla I0.1 należy użyć styku NO. S1 (NO) także wymaga styku NO oraz podtrzymania na Q0.0.

Pełne wyjaśnienie:

W języku LD (zgodnie z IEC 61131-3) symbole styków NO/NC oznaczają warunek logiczny dla bitu wejściowego, a niekoniecznie "taki sam" typ styku jak w aparacie fizycznym.

Jak zachowuje się S1 (fizyczny NO)? Gdy nie jest wciśnięty, obwód jest otwarty i typowo na wejściu PLC mamy 0. Po wciśnięciu S1 zamyka obwód, więc wejście I0.0 przyjmuje 1. Żeby start następował po wciśnięciu, w programie stosuje się styk programowy NO, który przewodzi, gdy I0.0=1.

Jak zachowuje się S2 (fizyczny NC, awaryjny)? W stanie normalnym (awaria nieaktywna) styk jest zamknięty, więc PLC widzi 1 na I0.1. Po wciśnięciu awaryjnym styk się rozwiera i wejście przechodzi na 0. Wymagana funkcja to: układ ma działać, gdy I0.1=1 oraz ma się zatrzymać, gdy I0.1=0. To dokładnie odpowiada zastosowaniu styku programowego NO dla I0.1 (przewodzi przy 1, blokuje przy 0).

Dlaczego pozostałe warianty są błędne?

  • Wariant z I0.1 jako styk NC odwraca logikę: przy normalnym I0.1=1 styk NC w LD blokuje tor i układ nie wystartuje (albo będzie działał "na awarii").
  • Wariant z I0.0 jako styk NC powoduje, że start jest aktywny bez naciśnięcia S1 (bo NC przewodzi przy 0), co nie odwzorowuje przycisku NO.
  • Wariant z oboma stykami NC odwraca działanie zarówno startu, jak i awaryjnego stopu, przez co zachowanie układu staje się nielogiczne i niezgodne ze schematem.

Podtrzymanie realizuje się przez włączenie styku wyjścia Q0.0 równolegle do S1 (I0.0). Dzięki temu po krótkim naciśnięciu S1 wyjście pozostaje w stanie 1, aż do przerwania toru (np. zadziałaniem S2).

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Styk NO w LD oznacza warunek logiczny "przewodzi, gdy bit ma wartość 1". Nie opisuje on bezpośrednio budowy mechanicznej przycisku, tylko sprawdza stan sygnału na wejściu PLC (np. I0.0=1). Dzięki temu można dobrać symbol styku do wymaganej logiki działania.
Styk NC w LD przewodzi wtedy, gdy sprawdzany bit ma wartość 0. Jest to więc negacja sygnału wejściowego. Częstym błędem jest dobieranie NC "bo przycisk jest NC" bez sprawdzenia, czy w spoczynku PLC widzi 1 czy 0.
Fizyczny styk NC jest zamknięty w stanie spoczynku, więc obwód wejścia PLC jest wtedy zasilany i na wejściu pojawia się sygnał (logiczna 1). Po naciśnięciu (np. awaryjnym) styk się rozwiera, obwód zanika i wejście przechodzi na 0.
Najpierw ustal stany wejścia PLC: dla E-STOP NC zwykle jest I=1 w stanie normalnym i I=0 po zadziałaniu. Jeśli układ ma pracować przy stanie normalnym i zatrzymać się przy awarii, w torze sterowania stosuje się styk programowy NO dla tego wejścia (przewodzi przy 1, odcina przy 0).
Podtrzymanie to "zatrzask" realizowany stykiem własnym wyjścia, np. Q0.0, włączonym równolegle do przycisku start. Po krótkim naciśnięciu startu wyjście załącza się i samo podtrzymuje obwód, aż do przerwania warunku (np. STOP/E-STOP).
Typowo przycisk START (NO) chwilowo podaje 1 na wejście, co załącza wyjście. Wyjście podtrzymuje się własnym stykiem. Przycisk awaryjny (często NC) po zadziałaniu zmienia stan wejścia tak, aby warunek logiczny w drabince przestał być spełniony i wyjście natychmiast się wyłączyło.
Nie. Typ styku fizycznego (NO/NC) opisuje budowę i zachowanie w obwodzie elektrycznym, a typ styku programowego w LD opisuje test bitu (1 lub 0). Dobór w LD robi się pod wymaganą funkcję: kiedy układ ma działać, a kiedy ma się zatrzymać.
Najczęstszy błąd to "kopiowanie" NC z przycisku awaryjnego do programu jako styk NC. Skutek: w normalnym stanie wejście ma 1 i tor w LD zostaje zablokowany. Drugi błąd to użycie NC dla START, przez co logika startu działa odwrotnie niż oczekiwano.
Można przeanalizować tabelę stanów: wypisz wartości wejść w spoczynku i po naciśnięciu (np. START: 0→1, E-STOP: 1→0). Następnie sprawdź, czy warunek w drabince jest spełniony dokładnie wtedy, gdy wyjście ma być włączone, oraz czy podtrzymanie działa po puszczeniu START.
Ćwicz na krótkich układach start–stop z podtrzymaniem i awaryjnym stopem. Zawsze zaczynaj od stanów wejść PLC (0/1), a dopiero potem dobieraj NO/NC w LD. Rozwiązuj zadania, w których fizyczny NC musi być w programie NO, bo to najczęściej sprawdzany "haczyk".
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 69% zdających egzamin. średnie

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że wyłącznik awaryjny S2 jest fizycznie NC, więc w stanie normalnym daje na wejściu PLC stan 1, a po wciśnięciu awaryjnym przechodzi na 0.

Źródła:

  • IEC 61131-3:2013, Programmable controllers — Part 3: Programming languages (standard opisujący m.in. LD/LAD oraz semantykę elementów logicznych)
  • CODESYS Online Help – Ladder Diagram (LD) / Contacts (NO/NC), https://help.codesys.com/ (sekcja pomocy dotycząca styków w LD) - accessed 2026-02-28
  • Siemens Industry Online Support – dokumentacja LAD/LBD (Ladder) i elementy logiczne styków dla S7 (opis styków NO/NC w programie), https://support.industry.siemens.com/ - accessed 2026-02-28

Materiały:

  • Podręczniki i kursy do IEC 61131-3 (LD/LAD, FBD, ST) z ćwiczeniami na stykach NO/NC
  • Dokumentacja producenta sterownika PLC (opis wejść cyfrowych i symboli styków w LAD/LD)
  • Ćwiczenia laboratoryjne: symulacja stanów I0.0/I0.1 i weryfikacja działania podtrzymania

Aktualizacja pytania: 03.04.2026



Aktualizacja pytania: 03.04.2026
📡 Brak połączenia internetowego