KWALIFIKACJA BUD18 - STYCZEŃ 2020 (test 2)

PYTANIE NR 6.
Na podstawie szkicu z pomiaru współrzędnych punktu 200 metodą wcięcia liniowego oblicz współrzędne X, Y tego punktu.
Ilustracja przedstawia szkic geodezyjny związany z pomiarem współrzędnych punktu 200 metodą wcięcia liniowego.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Wcięcie liniowe polega na wyznaczeniu punktu 200 jako przecięcia dwóch okręgów o środkach w punktach 100 i 101 oraz promieniach równych zmierzonym odległościom. Po obliczeniu współrzędnych wybiera się rozwiązanie zgodne ze szkicem (położenie punktu 200) i sprawdza podstawieniem do obu równań odległości.

Pełne wyjaśnienie:

W metodzie wcięcia liniowego położenie punktu 200 wyznacza się na podstawie odległości do dwóch punktów o znanych współrzędnych. Geometrycznie oznacza to przecięcie dwóch okręgów:

  • okrąg o środku w punkcie 100 i promieniu d100-200,
  • okrąg o środku w punkcie 101 i promieniu d101-200.

Analitycznie zapisuje się to jako układ równań:

(X200−X100)2+(Y200−Y100)2=d100-2002
(X200−X101)2+(Y200−Y101)2=d101-2002

Po rozwiązaniu układu mogą pojawić się dwa punkty przecięcia okręgów (symetryczne względem prostej łączącej punkty 100 i 101). Dlatego wynik trzeba zweryfikować szkicem: punkt 200 ma leżeć we wskazanej stronie względem odcinka 100–101 (zgodnie z orientacją i położeniem na rysunku). Następnie wykonuje się kontrolę rachunkową, podstawiając uzyskane X200, Y200 do obu równań odległości – różnice powinny wynikać jedynie z zaokrągleń.

Odpowiedź X200=227,30 m; Y200=150,50 m spełnia warunki wcięcia oraz odpowiada właściwemu rozwiązaniu zgodnemu ze szkicem. Odpowiedzi błędne reprezentują typowe pomyłki:

  • Zamiana X i Y (warianty z przestawionymi wartościami) – to błąd zapisu, a nie inny punkt w terenie.
  • Wybór niewłaściwego przecięcia lub błąd rachunkowy – liczby mogą wyglądać "wiarygodnie", ale nie spełnią jednocześnie obu równań odległości albo dadzą punkt po niewłaściwej stronie odcinka 100–101.

Wskazówka egzaminacyjna: po obliczeniach zawsze wykonaj (1) sprawdzenie w obu równaniach i (2) kontrolę położenia na szkicu – te dwa kroki najczęściej eliminują błędy.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Wcięcie liniowe to metoda wyznaczania położenia punktu na podstawie dwóch zmierzonych odległości do punktów o znanych współrzędnych. Geometrycznie jest to przecięcie dwóch okręgów o promieniach równych tym odległościom.
Potrzebujesz współrzędnych co najmniej dwóch punktów bazowych (X, Y) oraz zmierzonych odległości od tych punktów do punktu szukanego. Dodatkowo przydaje się szkic, aby wybrać właściwe rozwiązanie, gdy istnieją dwa przecięcia.
Dwa okręgi najczęściej przecinają się w dwóch punktach. Oba spełniają równania odległości, ale tylko jeden odpowiada położeniu terenowemu. Wybór właściwego punktu wykonuje się na podstawie szkicu i orientacji względem odcinka łączącego punkty bazowe.
Najpewniejsza kontrola to podstawienie X i Y do obu równań odległości i porównanie z danymi pomiarowymi. Drugi krok to kontrola szkicem: punkt powinien leżeć w tej samej stronie/ćwiartce, którą pokazuje rysunek i strzałka północy.
Najczęściej pojawia się zamiana współrzędnych X i Y, wybór złego punktu przecięcia (gdy są dwa), oraz błędy rachunkowe w potęgowaniu i odejmowaniu. Częsty błąd to także brak końcowej kontroli przez podstawienie do równań odległości.
Nie. Wcięcie liniowe opiera się na odległościach. To przydatne, gdy pomiar kątów jest utrudniony lub gdy pracujesz dalmierzem. Trzeba jednak pamiętać o dwuznaczności przecięcia okręgów i konieczności kontroli szkicem.
Jeśli w wariancie odpowiedzi wartości X i Y są dokładnie przestawione miejscami, to zwykle oznacza błąd zapisu kolejności współrzędnych. Taki wariant można wykryć, porównując położenie punktu ze szkicem i sprawdzając odległości do punktów bazowych.
Stosuje się je m.in. w geodezji realizacyjnej do wyznaczania punktów tyczenia, a także przy pomiarach szczegółów terenowych, gdy łatwiej zmierzyć dwie odległości do punktów osnowy niż wykonywać obserwacje kątowe. Wymaga dobrej kontroli wyników.
Podstawą jest układ dwóch równań okręgów: suma kwadratów różnic współrzędnych daje kwadrat odległości. W praktyce często odejmuje się równania, aby otrzymać zależność liniową, a następnie wyznacza się jednoznacznie X i Y (z kontrolą drugiego rozwiązania).
Najpierw przepisz dane (współrzędne punktów bazowych i odległości), potem zapisz dwa równania odległości. Po obliczeniu współrzędnych wykonaj dwie kontrole: podstawienie do obu równań oraz zgodność położenia z rysunkiem (strona odcinka, orientacja północy).
info

Statystycznie 61% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Eksperci podkreślają: "Wcięcie liniowe polega na wyznaczeniu punktu 200 jako przecięcia dwóch okręgów o środkach w punktach 100 i 101 oraz promieniach równych zmierzonym odległościom."

Materiały:

  • Podręczniki z geodezji inżynieryjnej omawiające metody wcięć
  • Zbiory zadań rachunkowych z geodezji: wcięcie liniowe i kątowe
  • Materiały szkolne/kwalifikacyjne dotyczące obliczeń współrzędnych i kontroli wyników

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego