KWALIFIKACJA ELE2 - STYCZEŃ 2015 (test 2)

PYTANIE NR 36.
Na podstawie tabeli dobierz dopuszczalny prąd znamionowy zabezpieczenia nadprądowego w instalacji jednofazowej dla przewodu YDY 3x1,5 mm2 przy sposobie ułożenia A2?
Ilustracja przedstawia tabelę związaną z egzaminem zawodowym dla elektryków, dotyczącą doboru zabezpieczeń nadprądowych w
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
W instalacji jednofazowej obciążone są 2 żyły (L i N), a żyła ochronna PE nie jest liczona jako obciążona. W tabeli dla przewodu YDY 3x1,5 mm² i sposobu ułożenia A2 należy więc wybrać podkolumnę "2 żyły obciążone", gdzie dopuszczalny prąd znamionowy zabezpieczenia wynosi 16 A.

Pełne wyjaśnienie:

Dobór prądu znamionowego zabezpieczenia nadprądowego wykonuje się na podstawie obciążalności prądowej przewodu w danych warunkach ułożenia. Zabezpieczenie (np. wyłącznik nadprądowy) ma chronić przewód przed przeciążeniem i zwarciem, więc jego prąd znamionowy nie może być większy niż dopuszczalny prąd wynikający z tabel doboru.

W zadaniu kluczowe są trzy kroki:

  • Identyfikacja przewodu: YDY 3x1,5 mm², czyli przekrój żyły roboczej 1,5 mm² (Cu).
  • Wybór sposobu ułożenia: A2. Ten sposób ułożenia oznacza warunki chłodzenia gorsze niż przy prowadzeniu "na powietrzu", dlatego obciążalności w tabeli są odpowiednio niższe.
  • Ustalenie liczby żył obciążonych: instalacja jednofazowa oznacza, że prąd roboczy płynie żyłą fazową L i wraca żyłą neutralną N. To są 2 żyły obciążone. Trzecia żyła (PE) jest ochronna i nie przenosi prądu roboczego w normalnej pracy, więc nie powinna być traktowana jako obciążona.

Dopiero po poprawnym ustaleniu "2 żyły obciążone" odczytuje się wartość z tabeli: w wierszu 1,5 mm² oraz w kolumnie A2 dla 2 żył obciążonych znajduje się 16 A. To jest dopuszczalny prąd znamionowy zabezpieczenia nadprądowego dla tego przypadku.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • "13 A" odpowiada sytuacji, gdy obciążone są 3 żyły (typowo obwód trójfazowy), co zwiększa nagrzewanie wiązki przewodów i wymusza niższe In. W zadaniu jest jednak instalacja jednofazowa.
  • "20 A" oraz "25 A" są wartościami zbyt dużymi dla wskazanego przekroju 1,5 mm² w sposobie ułożenia A2. Takie zabezpieczenie mogłoby nie chronić przewodu przed długotrwałym przeciążeniem.

Wskazówka egzaminacyjna: zawsze rozdzielaj pojęcia "ile żył ma przewód" od "ile żył jest obciążonych". W przewodzie 3-żyłowym w układzie jednofazowym standardowo obciążone są tylko dwie żyły.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
To liczba żył, którymi płynie prąd roboczy w normalnej pracy obwodu. W jednofazie są to zwykle L i N (2 żyły), a PE nie jest żyłą obciążoną. W trójfazie często obciążone są 3 żyły fazowe. Od tego zależy nagrzewanie i dopuszczalny prąd.
Oznaczenie 3x1,5 mm² mówi o liczbie żył w kablu, ale nie o tym, które przenoszą prąd roboczy. W układzie jednofazowym prąd płynie L→odbiornik→N, więc obciążone są 2 żyły. Żyła ochronna PE nie przewodzi prądu w normalnej pracy.
Sposób ułożenia A2 opisuje warunki prowadzenia przewodu (m.in. w rurze/osłonie w izolacji termicznej), co pogarsza chłodzenie. Gorsze odprowadzanie ciepła oznacza niższą dopuszczalną obciążalność prądową, więc i niższy dopuszczalny prąd znamionowy zabezpieczenia.
1) Wybierz wiersz z przekrojem 1,5 mm².
2) Wybierz kolumnę odpowiadającą sposobowi ułożenia (tu A2).
3) Wybierz podkolumnę z liczbą żył obciążonych (dla jednofazy: 2).
4) Odczytaj wartość In z przecięcia wiersza i kolumny.
W typowej pracy instalacji ochronna żyła PE nie przenosi prądu roboczego, więc nie zalicza się jej do żył obciążonych. Wyjątkiem są sytuacje awaryjne (uszkodzenia), ale tabele doboru obciążalności odnoszą się do pracy normalnej. Dlatego w jednofazie zwykle przyjmuje się 2 żyły obciążone.
Im więcej żył przewodzi prąd, tym większe łączne wydzielanie ciepła w przewodzie i gorsze warunki jego odprowadzania. To podnosi temperaturę izolacji i wymusza ograniczenie prądu, aby nie przekroczyć dopuszczalnych temperatur pracy. Stąd redukcja wartości przy 3 żyłach obciążonych.
Najczęstsze to: pomylenie liczby żył w kablu z liczbą żył obciążonych, odczyt z niewłaściwej podkolumny (2 zamiast 3 lub odwrotnie), pomylenie sposobu ułożenia (np. A2 z C) oraz odczyt z niewłaściwego wiersza przekroju. Pomaga metoda "wiersz–kolumna–podkolumna".
Z punktu widzenia zasad doboru zabezpieczeń nie powinno się przekraczać wartości wynikającej z obciążalności przewodu dla danych warunków ułożenia. "Rzadkie obciążenie" bywa założeniem błędnym i trudnym do utrzymania w eksploatacji. Zbyt duże In może dopuścić długotrwałe przeciążenie i przegrzewanie przewodu.
W dokumentacji i na schematach jednofaza jest opisana jako L+N(+PE), a trójfaza jako L1+L2+L3(+N)+PE. W rozdzielnicy widać też liczbę torów aparatu (np. 1P+N vs 3P). Dla doboru z tabeli kluczowe jest, ile żył przewodzi prąd roboczy.
Instalacje gazowe często współpracują z urządzeniami i automatyką zasilaną elektrycznie (kotłownie, szafki sterownicze, detektory). Umiejętność odczytu tabel i doboru zabezpieczeń pomaga ocenić poprawność zasilania pomocniczego, uniknąć przegrzewania przewodów i zapewnić bezpieczną eksploatację układów towarzyszących instalacji gazowej.
info

Statystycznie 51% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że w instalacji jednofazowej obciążone są 2 żyły (L i N), a żyła ochronna PE nie jest liczona jako obciążona.

Źródła:

  • Opis tabeli z ilustracji w zadaniu: "Przyporządkowanie bezpieczników instalacyjnych typu gG i nadmiarowych wyłączników instalacyjnych typu B i C..." – wiersz 1,5 mm², kolumna A2, 2 żyły obciążone = 16 A; 3 żyły obciążone = 13 A.

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z elektrotechniki instalacyjnej (dobór przewodów i zabezpieczeń)
  • Instrukcje i tabele doboru zabezpieczeń publikowane przez producentów aparatury instalacyjnej
  • Komentarze i opracowania dotyczące sposobów ułożenia przewodów (A1–E) i obciążalności

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego