KWALIFIKACJA MTL5 - STYCZEŃ 2023

PYTANIE NR 23.
Na podstawie tabeli określ przedział temperatur walcowania miedzi.
Ilustracja przedstawia tabelę dotyczącą temperatur stosowanych w procesach metalurgicznych dla różnych metali.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
W tabeli dla metalu miedź należy odczytać dane z kolumny Przeróbka plastyczna, ponieważ walcowanie jest jej rodzajem. W tej kolumnie podano zakres 850÷950°C (równoważnie 1120÷1220 K). Pozostałe zakresy nie dotyczą przeróbki plastycznej miedzi lub wynikają z pomylenia kolumn/jednostek.

Pełne wyjaśnienie:

Walcowanie miedzi jest procesem przeróbki plastycznej (najczęściej na gorąco), czyli trwałego odkształcania materiału pod działaniem sił ściskających między walcami. Dlatego, korzystając z przedstawionej tabeli, należy szukać informacji nie w kolumnach dotyczących obróbki cieplnej (różnych rodzajów wyżarzania), lecz w kolumnie opisanej jako Przeróbka plastyczna.

W wierszu "Miedź" tabela podaje dla przeróbki plastycznej zakres 850÷950°C. Jest to temperatura zapewniająca dobrą plastyczność miedzi i możliwość znacznych odkształceń bez pękania, przy jednoczesnej konieczności kontroli procesu (zbyt wysoka temperatura sprzyja nadmiernemu utlenianiu powierzchni).

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe?

  • 970÷1170°C – ten zakres nie odpowiada wartościom przypisanym w tabeli do przeróbki plastycznej miedzi; może wynikać z błędnego odczytu dla innego metalu lub z pomylenia procesów.
  • 1120÷1220°C – w tabeli liczby 1120÷1220 odnoszą się do Kelwinów dla przeróbki plastycznej miedzi, a nie do °C. Po przeliczeniu (odjęciu 273) odpowiada to około 850÷950°C.
  • 700÷900°C – dolna granica jest zbyt niska względem tabeli dla przeróbki plastycznej miedzi; taki wybór jest typowy, gdy uczeń sugeruje się intuicją albo wybiera zakres "podobny" do innych procesów/stopów bez sprawdzenia właściwej kolumny.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w źródle (tabela) obok siebie występują różne procesy, najpierw przyporządkuj technologię do kategorii (tu: walcowanie → przeróbka plastyczna), a dopiero potem odczytuj liczby i sprawdź jednostki (K vs °C).

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
"Przeróbka plastyczna" to grupa procesów kształtowania metalu przez trwałe odkształcenie, np. walcowanie, kucie czy ciągnienie. W tabeli należy ją odróżnić od kolumn wyżarzania (obróbki cieplnej), bo dotyczą innych zjawisk i innych temperatur.
Najpierw wybierz wiersz Miedź, a następnie kolumnę Przeróbka plastyczna, bo walcowanie jest jej rodzajem. Odczytaj zakres w °C (często podany w nawiasie). Dla miedzi w tabeli jest to 850÷950°C.
W technicznych zestawieniach temperatur spotyka się zapis w K oraz przybliżenie w °C, bo obie skale są używane w nauce i praktyce. Ułatwia to porównania. Trzeba zwracać uwagę, czy wybierasz wartość w K, czy w °C, aby nie podać błędnej odpowiedzi.
Stosuje się zależność: T[°C] = T[K] − 273 (dokładniej 273,15). Przykładowo 1120 K − 273 ≈ 847°C, a 1220 K − 273 ≈ 947°C. To odpowiada zakresowi około 850÷950°C, który zwykle podaje się w tabeli jako wartość w °C.
W tym typie zadań zwykle nie: liczby 1120÷1220 dotyczą w tabeli skali K, a nie °C. Gdyby potraktować je jako °C, otrzymasz temperatury skrajnie wysokie i niezgodne z odczytem w nawiasie. Dlatego zawsze sprawdzaj jednostkę i zapis w tabeli.
Przy zbyt niskiej temperaturze miedź ma mniejszą plastyczność i rośnie opór odkształcenia. W praktyce zwiększa to ryzyko pękania, powstawania rys i wad podczas walcowania oraz pogarsza stabilność procesu. Dlatego stosuje się zakres zapewniający bezpieczne odkształcenie.
Zbyt wysoka temperatura sprzyja intensywniejszemu utlenianiu powierzchni i tworzeniu zgorzeliny, co może pogarszać wygląd i parametry powierzchni wyrobu. Może też utrudniać dalszą obróbkę. Właściwy zakres temperatur pomaga zachować kompromis między plastycznością a jakością.
Najczęstsze pomyłki to: odczyt z niewłaściwej kolumny (np. wyżarzanie zamiast przeróbki plastycznej), przeoczenie nawiasu z °C i podanie wartości w K jako °C oraz przenoszenie temperatur znanych ze stali na metale nieżelazne. Pomaga systematyczne sprawdzanie: metal → proces → jednostka.
Najłatwiej pomylić walcowanie z wyżarzaniem rekrystalizującym, bo oba pojęcia dotyczą zmian struktury i często występują w tym samym zestawieniu. Mechanizm błędu polega na skupieniu się na słowie "rekrystalizacja" zamiast na tym, czy chodzi o odkształcanie (przeróbka plastyczna) czy nagrzewanie bez odkształcania (wyżarzanie).
Ćwicz pracę na tabelach: najpierw identyfikuj proces (np. walcowanie → przeróbka plastyczna), potem metal i jednostkę. Rób krótkie przeliczenia K↔°C, ucz się typowych zakresów dla metali nieżelaznych i analizuj skutki zbyt niskiej i zbyt wysokiej temperatury w praktyce produkcyjnej.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 56% zdających egzamin. średnie

Specjaliści zwracają uwagę: "W tabeli dla metalu miedź należy odczytać dane z kolumny Przeróbka plastyczna, ponieważ walcowanie jest jej rodzajem."

Źródła:

  • Ilustracja do zadania: tabela "Metal / Temperatura, K (°C około)" z kolumną "Przeróbka plastyczna", wiersz "Miedź" (wartość 850÷950°C oraz 1120÷1220 K) – materiał egzaminacyjny w treści zadania.
  • Dostarczony opis ilustracji (analiza modelu wizyjnego): wiersz "Miedź", kolumna "Przeróbka plastyczna" zawiera 1120÷1220 K oraz w nawiasie 850÷950°C – informacja kontekstowa do weryfikacji zadania.

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z przeróbki plastycznej metali (walcowanie, kucie, ciągnienie)
  • Materiały dydaktyczne z obróbki cieplnej metali nieżelaznych (rekrystalizacja, wyżarzanie)
  • Zadania ćwiczeniowe z odczytu tabel technologicznych (K vs °C) dla metali

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego