KWALIFIKACJA GIW5 - CZERWIEC 2018

PYTANIE NR 12.
Na podstawie tabeli przedstawiającej twardość minerałów według skali Mohsa wskaż minerał rysujący szkło.
Ilustracja przedstawia tabelę związaną z twardością minerałów według skali Mohsa, co jest istotne w kontekście egzaminu
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
W skali Mohsa minerał twardszy potrafi zarysować materiał o mniejszej twardości.
W tabeli właściwość "rysuje szkło" przypisana jest do kwarcu (twardość 7), więc to on może porysować szkło. Apatyt, fluoryt i kalcyt są bardziej miękkie i szkła nie rysują.

Pełne wyjaśnienie:

Skala Mohsa opisuje twardość minerałów jako odporność na zarysowanie. W praktyce działa to porównawczo: minerał o wyższym stopniu twardości rysuje (zarysowuje) minerały i materiały o niższej twardości, a sam jest rysowany przez twardsze.

W zadaniu kluczowe jest poprawne zrozumienie sformułowania "rysuje szkło". Oznacza ono, że dany minerał jest twardszy od szkła i może pozostawić na nim rysę. To jest coś innego niż opis "daje się zarysować szkłem", który oznacza sytuację odwrotną: szkło rysuje minerał, więc minerał jest miększy (lub na granicy twardości szkła).

Z przedstawionej tabeli skali Mohsa wynika, że:

  • kwarc ma stopień 7 i właściwość "rysuje szkło" — dlatego jest poprawną odpowiedzią.
  • apatyt (stopień 5) ma właściwość "daje się zarysować stalowym ostrzem", więc jest wyraźnie miększy od kwarcu i nie spełnia warunku rysowania szkła.
  • fluoryt (stopień 4) jest jeszcze miększy — również nie będzie rysował szkła.
  • kalcyt (stopień 3) jest miękki w porównaniu do szkła i nie będzie go rysował.

W przeróbce mechanicznej kopalin ta wiedza ma znaczenie praktyczne: obecność kwarcu (twardy minerał) zwykle zwiększa ścieranie elementów roboczych i może wymagać odporniejszych materiałów oraz odpowiedniego doboru parametrów rozdrabniania.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Skala Mohsa to porównawcza, 10‑stopniowa skala twardości minerałów oparta na teście zarysowania. Służy do szybkiej identyfikacji minerałów i oceny ich odporności na ścieranie, co ma znaczenie m.in. w górnictwie i przeróbce kopalin.
"Rysuje szkło" znaczy, że minerał jest twardszy od szkła i może pozostawić na nim rysę. W praktyce to informacja o tym, że twardość minerału jest wyższa niż twardość szkła (około 5,5 w skali Mohsa).
To przeciwne relacje. "Rysuje szkło" oznacza: minerał jest twardszy od szkła. "Daje się zarysować szkłem" oznacza: szkło jest wystarczająco twarde, by zarysować minerał, więc minerał jest miększy (lub blisko granicy twardości szkła).
Kwarc ma twardość 7 w skali Mohsa, więc jest twardszy od szkła. Dlatego w teście zarysowania kwarc może porysować powierzchnię szklaną. To też jeden z powodów, dla których kwarc bywa "ścierny" w procesach przeróbczych.
Nie. Apatyt ma twardość 5 w skali Mohsa, czyli niższą niż szkło (około 5,5). W tabelach zwykle opisuje się go jako minerał, który daje się zarysować stalowym ostrzem, a nie jako taki, który rysuje szkło.
Fluoryt ma twardość 4 w skali Mohsa, więc jest wyraźnie miększy od szkła. W teście zarysowania szkło będzie w stanie zarysować fluoryt, natomiast fluoryt nie powinien rysować szkła.
Twardość wpływa na energochłonność kruszenia i mielenia oraz na zużycie elementów roboczych. Im twardszy składnik (np. kwarc), tym większe ryzyko intensywnego ścierania wykładzin, bijaków czy kul mielących oraz potrzeba doboru odporniejszych materiałów.
Najczęstszy błąd to odwrócenie zależności: mylenie "rysuje szkło" z "daje się zarysować szkłem". Drugi błąd to wybór odpowiedzi "na skojarzenie" zamiast odczytania właściwości z tabeli i porównania jej z progiem twardości szkła.
Gdy analizuje się ścieralność i trwałość urządzeń: kruszarek, młynów, przesiewaczy oraz układów transportu. Kwarc jako twardy minerał może zwiększać zużycie, więc często wpływa na dobór wykładzin, częstotliwość remontów i parametry rozdrabniania.
Ucz się par: minerał–twardość–właściwość (np. kwarc–7–"rysuje szkło"). Ćwicz czytanie tabel i zwracaj uwagę na czasowniki "rysuje" vs "daje się zarysować". Dobrze działa też porównywanie kilku minerałów wokół progu szkła (5–7).
info

Około 60% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Eksperci podkreślają: "W skali Mohsa minerał twardszy potrafi zarysować materiał o mniejszej twardości.W tabeli właściwość "rysuje szkło" przypisana jest do kwarcu (twardość 7), więc to on może porysować szkło."

Źródła:

  • Encyclopaedia Britannica: "Mohs scale" (opis skali twardości i zasady zarysowania), https://www.britannica.com/science/Mohs-scale - accessed 2026-02-27
  • Geology.com: "Mohs Hardness Scale" (tabela minerałów wzorcowych, interpretacja testu zarysowania), https://geology.com/minerals/mohs-hardness-scale.shtml - accessed 2026-02-27
  • Mineralogy Database (Hudson Institute of Mineralogy): "Quartz" (twardość kwarcu w skali Mohsa), https://www.mindat.org/min-3337.html - accessed 2026-02-27

Materiały:

  • Podręczniki/miniskrypty z mineralogii i petrografii (działy: twardość, skala Mohsa, minerały wzorcowe)
  • Materiały szkoleniowe z przeróbki mechanicznej kopalin dotyczące ścieralności i doboru urządzeń
  • Tablice własności minerałów (w tym zestawienia skali Mohsa) do nauki porównawczej

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego