KWALIFIKACJA CHM3 - CZERWIEC 2019

PYTANIE NR 15.
Na podstawie wyciągu z karty charakterystyki butanolu wskaż piktogram zagrożenia, którym powinien być oznakowany ten odczynnik chemiczny.
Ilustracja przedstawia fragment egzaminu zawodowego dla technika analityka, kwalifikacja A59.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Zwroty H319 (działanie drażniące na oczy) i H336 (senność lub zawroty głowy – STOT SE kat. 3) wymagają piktogramu "wykrzyknik" (GHS07).
Wśród podanych symboli tylko wykrzyknik odpowiada tym zagrożeniom; pozostałe oznaczają inne klasy zagrożeń.

Pełne wyjaśnienie:

W zadaniu podano trzy zwroty wskazujące rodzaj zagrożenia: H225, H319 i H336. Aby wybrać właściwy piktogram, należy dopasować zwroty H do piktogramów stosowanych w systemie GHS/CLP.

Dlaczego poprawny jest "wykrzyknik" (GHS07)?
Zwrot H319 ("Działa drażniąco na oczy") jest klasycznym przypadkiem zagrożenia oznaczanego piktogramem GHS07. Również H336 ("Może wywoływać uczucie senności lub zawroty głowy") odnosi się do działania na narządy docelowe po jednorazowym narażeniu w kategorii 3 (STOT SE 3), co także jest oznaczane wykrzyknikiem. Dlatego spośród pokazanych symboli właściwy jest piktogram z wykrzyknikiem.

Dlaczego pozostałe piktogramy nie pasują?

  • "Korozja" dotyczy głównie substancji powodujących oparzenia skóry, poważne uszkodzenie oczu lub działanie żrące na metale. Same zwroty H319 i H336 nie wskazują na żrącość.
  • "Płomień nad okręgiem" oznacza substancje utleniające. To częsty błąd: symbol ten bywa mylony z "płomieniem" dla cieczy łatwopalnych.
  • "Sylwetka z gwiazdą na klatce piersiowej" odnosi się do poważniejszych zagrożeń zdrowotnych (np. kategorie wymagające innego typu ostrzeżenia). Dla H336 w kategorii 3 stosuje się wykrzyknik, a nie ten piktogram.

Uwaga praktyczna: butanol, jako ciecz wysoce łatwopalna (H225), w rzeczywistości bywa oznakowany także piktogramem "płomień" (GHS02). W tym zestawie odpowiedzi takiego piktogramu jednak nie ma, dlatego jedynym właściwym wyborem z dostępnych opcji pozostaje "wykrzyknik" dla H319 i H336.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Piktogram z wykrzyknikiem informuje m.in. o działaniu drażniącym (np. na oczy lub skórę), uczuleniu skóry oraz o niektórych skutkach działania na narządy docelowe po jednorazowym narażeniu (np. senność, zawroty głowy). W laboratorium to sygnał, by stosować środki ochrony i unikać wdychania par.
H319 oznacza "Działa drażniąco na oczy". Działanie drażniące jest klasycznie komunikowane piktogramem z wykrzyknikiem, aby ostrzec przed ryzykiem podrażnienia i koniecznością ochrony oczu. W praktyce oznacza to m.in. obowiązek stosowania okularów ochronnych podczas pracy z odczynnikiem.
H336 informuje, że substancja "Może wywoływać uczucie senności lub zawroty głowy". To typowe ryzyko przy wdychaniu par rozpuszczalników. W warunkach laboratoryjnych oznacza to potrzebę dobrej wentylacji (dygestorium) i ograniczania ekspozycji, zwłaszcza przy pracy w większej skali.
"Płomień" dotyczy substancji łatwopalnych (np. cieczy i par), natomiast "płomień nad okręgiem" odnosi się do substancji utleniających, które mogą intensyfikować pożar. To częsta pomyłka na egzaminach: podobny wygląd nie oznacza tego samego zagrożenia, więc zawsze analizuj zwroty H.
Tak, jedna substancja może mieć kilka klas zagrożeń i wtedy na etykiecie umieszcza się więcej niż jeden piktogram. Dla butanolu typowe są zagrożenia związane z łatwopalnością oraz działaniem drażniącym/uciążliwym przy wdychaniu. Na egzaminie czasem trzeba wybrać piktogram pasujący do wskazanych zwrotów H spośród dostępnych opcji.
Piktogram "zagrożenie dla zdrowia" (sylwetka z gwiazdą) jest kojarzony z poważniejszymi, długoterminowymi skutkami lub wyższymi kategoriami zagrożeń. H336 dotyczy STOT po jednorazowym narażeniu w kategorii 3 (senność/zawroty głowy), co standardowo sygnalizuje się wykrzyknikiem. Kluczowa jest kategoria zagrożenia, a nie sama nazwa efektu.
Zwroty H opisują rodzaj zagrożenia (np. łatwopalność, drażnienie oczu, działanie na OUN). Następnie dopasowuje się je do klas i kategorii zagrożeń, co determinuje piktogramy, hasło ostrzegawcze i zwroty P. W zadaniach egzaminacyjnych najczęściej chodzi o szybkie powiązanie konkretnych zwrotów H z właściwym piktogramem.
H225 oznacza ciecz i pary wysoce łatwopalne. Szczególna ostrożność jest potrzebna przy przelewaniu, ogrzewaniu, pracy w pobliżu źródeł zapłonu oraz przy niewystarczającej wentylacji, gdy pary mogą się gromadzić. Praktycznie: zakaz otwartego ognia, uziemianie przy większych ilościach i praca w dygestorium.
Przy ryzyku podrażnienia oczu (H319) kluczowe są okulary/gogle ochronne. Przy H336 należy ograniczać wdychanie par: praca w dygestorium, dobra wentylacja i unikanie długiej ekspozycji. Dodatkowo stosuje się rękawice dobrane do rozpuszczalników oraz zasady higieny pracy (brak jedzenia/picia, mycie rąk).
Najczęstsze pomyłki to: mylenie "płomienia" z "płomieniem nad okręgiem" (utleniający), wybieranie piktogramu "zagrożenie dla zdrowia" dla H336 oraz ignorowanie faktu, że jedna substancja może wymagać kilku piktogramów. Na egzaminie zawsze najpierw dopasuj zwroty H do właściwych symboli, a dopiero potem wybierz odpowiedź.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 50% zdających egzamin. trudne

Według specjalistów z branży: "Zwroty H319 (działanie drażniące na oczy) i H336 (senność lub zawroty głowy – STOT SE kat."

Źródła:

  • EUR-Lex: Regulation (EC) No 1272/2008 on classification, labelling and packaging of substances and mixtures (CLP) – full text, https://eur-lex.europa.eu/eli/reg/2008/1272/oj (dostęp: 2026-03-05)
  • ECHA: Hazard pictograms (CLP) – opis piktogramów i ich znaczenia, https://echa.europa.eu/pl/information-on-chemicals/clp-pictograms (dostęp: 2026-03-05)
  • PubChem: 1-Butanol (CID 263) – informacje o klasyfikacji i zagrożeniach, https://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/compound/1-Butanol (dostęp: 2026-03-05)

Materiały:

  • ECHA: materiały o piktogramach zagrożeń i zasadach oznakowania w CLP
  • Tekst rozporządzenia (WE) nr 1272/2008 (CLP) – załączniki dotyczące oznakowania
  • Przykładowe karty charakterystyki (SDS) dla 1-butanolu od producentów/ dostawców

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego