KWALIFIKACJA ROL2 - WRZESIEŃ 2014

PYTANIE NR 12.
Na podstawie wydruku z przeprowadzonej analizy spalin silnika z zapłonem iskrowym oraz danych zamieszczonych w tabeli określ ten składnik spalin, którego stężenie przekracza dopuszczalne wartości.
Ilustracja przedstawia wydruk z analizy spalin silnika z zapłonem iskrowym oraz tabelę zawierającą dane dotyczące zawartości
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Aby wskazać składnik przekraczający dopuszczalne wartości, należy odczytać z wydruku stężenia CO, HC, O2 i CO2, a następnie porównać je z limitami w tabeli dla danego pomiaru. Składnikiem ocenianym jako przekroczenie jest ten, którego wartość jest większa od podanego limitu, czyli CO.

Pełne wyjaśnienie:

W analizie spalin silnika z zapłonem iskrowym najczęściej ocenia się wybrane składniki mieszaniny gazów wylotowych. Wydruk z analizatora podaje ich stężenia (np. CO, CO2, O2, HC), natomiast tabela w zadaniu zawiera wartości dopuszczalne (granice), z którymi należy te wyniki porównać.

Jak rozwiązać zadanie poprawnie?

  1. Odczytaj z wydruku stężenia wszystkich składników, o które pytają odpowiedzi: CO, O2, HC, CO2.
  2. Sprawdź w tabeli, jakie są dopuszczalne wartości dla danego warunku pomiaru (np. odpowiedni wiersz/kolumna wynikająca z opisu tabeli).
  3. Porównaj każdy odczyt z odpowiednim limitem: jeśli wynik jest większy od limitu, oznacza to przekroczenie.
  4. Wskaż ten składnik, dla którego występuje przekroczenie. W tym zadaniu przekroczenie dotyczy tlenku węgla (CO).

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • Tlen (O2) – jego wartość bywa wykorzystywana diagnostycznie (np. do oceny dopalania spalin), ale w tym zestawie danych nie jest wskazany jako parametr z przekroczeniem względem limitu z tabeli.
  • Węglowodory (HC) – podwyższone HC często oznaczają problemy ze spalaniem (np. wypadanie zapłonów), jednak w tym zadaniu odczyt HC nie przekracza wartości dopuszczalnej z tabeli.
  • Dwutlenek węgla (CO2) – zwykle rośnie przy sprawnym spalaniu i sam w sobie nie jest tu wskazany jako parametr przekraczający limit. Częstą pułapką jest pomylenie skrótów CO i CO2 oraz wybór ‘bardziej znanego’ składnika.

Wskazówka egzaminacyjna: zawsze porównuj wynik z limitem, a nie wybieraj składnika o najwyższej wartości liczbowej. Najpierw ustal, co w zadaniu oznacza ‘dopuszczalne wartości’ i z którego miejsca w tabeli trzeba je odczytać.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
CO to tlenek węgla, czyli produkt niecałkowitego spalania paliwa. W praktyce jego podwyższona wartość może wskazywać m.in. zbyt bogatą mieszankę, problemy z regulacją składu mieszanki lub niesprawność układu oczyszczania spalin. W zadaniach egzaminacyjnych CO często porównuje się z limitem z tabeli.
HC oznacza węglowodory (niespalone cząsteczki paliwa). Zwiększone HC bywa skutkiem wypadania zapłonów, niesprawnych świec/przewodów, nieszczelności dolotu albo problemów z dawkowaniem paliwa. W pytaniach z tabelą limitów trzeba sprawdzić, czy odczyt HC przekracza wartość dopuszczalną.
Sam odczyt liczby z analizatora nie mówi jeszcze, czy wynik jest prawidłowy. Dopiero zestawienie z wartością graniczną (limitem) pozwala ocenić, czy występuje przekroczenie. Typowym błędem jest wybór składnika "największego" liczbowo zamiast tego, który przekracza limit w tabeli.
Najczęściej myli się skróty: CO (tlenek węgla) oraz CO2 (dwutlenek węgla). Uczniowie wybierają CO2, bo jest bardziej kojarzone ze spalinami, ale w diagnostyce przekroczenia dotyczą zwykle CO i/lub HC. Zawsze sprawdź dokładnie zapis oraz porównaj wynik z limitem.
Nie zawsze. O2 w spalinach informuje o tym, ile tlenu pozostało po spalaniu. Podwyższone O2 może wynikać np. z ubogiej mieszanki lub nieszczelności układu wydechowego (zasysanie powietrza). W zadaniu egzaminacyjnym liczy się jednak to, czy O2 przekracza limit wskazany w tabeli.
Najpierw wypisz z wydruku wartości CO, HC, O2 i CO2. Następnie znajdź w tabeli odpowiednie wartości dopuszczalne dla tych samych warunków pomiaru. Porównaj każdą wartość z limitem. Przekroczenie dotyczy tego składnika, którego wynik jest większy od wartości dopuszczalnej.
Analizę spalin wykonuje się m.in. podczas diagnostyki pracy silnika (regulacja mieszanki, ocena zapłonu), kontroli skuteczności katalizatora oraz przygotowania pojazdu do badania technicznego. W maszynach i pojazdach rolniczych to szybka metoda wstępnej oceny, czy spalanie przebiega prawidłowo.
CO rośnie, gdy w cylindrze brakuje tlenu do całkowitego spalenia paliwa. Wtedy część węgla nie przechodzi do CO2, tylko pozostaje jako CO. Przyczyną bywa zbyt bogata mieszanka, błędne wskazania czujników, zła regulacja lub awarie układu wtryskowego. Na egzaminie liczy się odczyt i porównanie z limitem.
HC mogą wzrosnąć, gdy paliwo nie dopala się w cylindrze. Częste przyczyny to usterki układu zapłonowego (świece, przewody, cewka), problemy z dawkowaniem paliwa, nieszczelność dolotu, a także wypadanie zapłonów na cylindrze. W zadaniach z tabelą zawsze weryfikuj, czy HC rzeczywiście przekracza limit.
Ćwicz czytanie przykładowych wydruków analizatora: rozpoznawaj skróty CO, CO2, O2, HC i umiej porównać je z tabelą limitów. Utrwal, co ogólnie oznacza wzrost CO i HC oraz jakie błędy prowadzą do mylenia CO z CO2. Dobrą metodą są krótkie serie zadań z interpretacją wyników.
info

Statystycznie 40% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Eksperci podkreślają: "Aby wskazać składnik przekraczający dopuszczalne wartości, należy odczytać z wydruku stężenia CO, HC, O2 i CO2, a następnie porównać je z limitami w tabeli dla danego pomiaru."

Materiały:

  • Instrukcja obsługi analizatora spalin używanego w pracowni (opis parametrów i wydruku)
  • Materiały dydaktyczne z diagnostyki silników ZI (emisja CO/HC, współczynnik lambda)
  • Podręcznik do eksploatacji i diagnostyki pojazdów/maszyn rolniczych w zakresie silników ZI

Aktualizacja pytania: 03.04.2026



Aktualizacja pytania: 03.04.2026
📡 Brak połączenia internetowego