KWALIFIKACJA MEC5 - STYCZEŃ 2017

PYTANIE NR 8.
Na podstawie wykresu określ chropowatość powierzchni po toczeniu ostrzem z promieniem naroża re = 1,2 mm z posuwem f = 0,35 mm/obr.
Ilustracja przedstawia wykres zależności chropowatości powierzchni R<sub>a(max)</sub> od posuwu f podczas toczenia.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Dla toczenia chropowatość Ra rośnie wraz ze wzrostem posuwu f, a zależy też od promienia naroża re.
Przy danych: re=1,2 mm oraz f=0,35 mm/obr należy z właściwej krzywej na wykresie odczytać Ra(max), co daje wartość 15 µm. Pozostałe wartości odpowiadają mniejszemu posuwowi lub innej krzywej.

Pełne wyjaśnienie:

W toczeniu jednym z podstawowych parametrów oceny jakości powierzchni jest chropowatość opisywana m.in. parametrem Ra. W zadaniu podano:

  • promień naroża ostrza: re = 1,2 mm,
  • posuw: f = 0,35 mm/obr.

Ponieważ polecenie brzmi "na podstawie wykresu", prawidłowa metoda polega na odczycie wartości z wykresu technologicznego dla wskazanego promienia naroża i posuwu (dobór właściwej krzywej/serii danych oraz poprawne odczytanie skali).

Ogólna zależność praktyczna jest taka, że większy posuw f zwykle powoduje większą chropowatość, ponieważ ślady po przejściach ostrza są "wyższe" i bardziej widoczne. Z kolei większy promień naroża re może sprzyjać wygładzaniu, ale przy dużym posuwie nadal można uzyskać istotnie większe Ra.

Dla zestawu danych re=1,2 mm i f=0,35 mm/obr odczyt z wykresu prowadzi do wartości Ra(max) = 15 µm. To jest odpowiedź zgodna z ideą zadania: odczyt dla dość dużego posuwu daje relatywnie większą chropowatość.

Dlaczego pozostałe propozycje są niepoprawne w tym kontekście?

  • Ra(max) = 1 µm i Ra(max) = 3 µm to wartości typowe raczej dla znacznie mniejszych posuwów i/lub obróbki wykończeniowej, więc nie pasują do f=0,35 mm/obr.
  • Ra(max) = 7 µm jest wartością pośrednią; może odpowiadać innemu punktowi na wykresie (np. mniejszemu posuwowi albo innemu re), ale nie temu konkretnemu zestawowi danych.

Wskazówka egzaminacyjna: przy odczycie z wykresu zawsze sprawdź, czy wybierasz właściwą krzywą dla re oraz czy odczytujesz Ra(max), a nie inny parametr chropowatości lub inną skalę.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Ra to średnia arytmetyczna odchyłek profilu chropowatości od linii średniej na odcinku oceny. W praktyce opisuje "gładkość" powierzchni po obróbce. Im mniejsze Ra, tym gładsza powierzchnia i zwykle lepsza jakość wykończenia.
Najczęściej większy posuw f powoduje większą chropowatość, bo rosną nierówności wynikające ze śladów kolejnych przejść ostrza. Dlatego przy wymaganej małej chropowatości zwykle zmniejsza się posuw lub stosuje obróbkę wykończeniową.
Promień naroża re wpływa na geometrię kontaktu ostrza z materiałem i kształt śladów skrawania. Zwiększenie re często sprzyja wygładzaniu, ale efekt zależy od posuwu, sztywności układu i warunków skrawania. Dlatego korzysta się z wykresów/nomogramów.
Najpierw wybierz krzywą lub serię danych odpowiadającą danemu re. Następnie na osi posuwu znajdź wartość f i poprowadź odczyt do krzywej, a potem do osi Ra. Zwróć uwagę na jednostki (mm/obr i µm) oraz skalę liniową/logarytmiczną.
Czasem stosuje się przybliżenia teoretyczne oparte na geometrii śladów ostrza, ale w praktyce wynik zależy też od wielu czynników (zużycie narzędzia, drgania, materiał, chłodzenie). W zadaniach egzaminacyjnych, gdy podany jest wykres, oczekuje się odczytu z niego.
Typowe błędy to: wybór krzywej dla innego re, pomylenie skali osi (np. odczyt z innej jednostki), odczyt innego parametru chropowatości niż wymagany oraz przesunięcie punktu odczytu (np. f=0,30 zamiast 0,35). Pomaga zaznaczanie punktów i kontrola jednostek.
Kontrolę Ra wykonuje się, gdy chropowatość jest wymaganiem z rysunku technicznego (np. powierzchnie pasowane, uszczelniające, współpracujące). Sprawdza się ją także przy doborze parametrów procesu i przy ocenie zużycia narzędzia, gdy jakość powierzchni zaczyna się pogarszać.
Najczęściej zmniejsza się posuw f, dobiera odpowiednią geometrię ostrza (w tym re), poprawia sztywność układu i ogranicza drgania. Ważne jest też ostre narzędzie i właściwe chłodzenie/smarowanie. Często pomocne są zalecenia producenta płytek i wykresy technologiczne.
Nie zawsze. W zadaniach technologicznych Ra(max) bywa wartością prognozowaną lub graniczną wynikającą z wykresu/nomogramu dla danych parametrów. Pomiary profilometrem zależą od warunków pomiaru i rzeczywistego procesu. Na egzaminie trzeba trzymać się oznaczeń użytych w treści.
Jeśli w treści pojawia się sformułowanie "na podstawie wykresu/nomogramu/tabeli", zwykle chodzi o odczyt. Gdy podane są wzory lub polecenie "oblicz", wtedy wymagane są rachunki. Warto też sprawdzić, czy w odpowiedziach występują wartości typowe dla wyników z wykresu.
info

Statystycznie 43% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że pozostałe wartości odpowiadają mniejszemu posuwowi lub innej krzywej.

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z obróbki skrawaniem (toczenie, wpływ posuwu i promienia naroża na chropowatość)
  • Materiały z metrologii warsztatowej dotyczące parametrów chropowatości (R<sub>a</sub>, R<sub>z</sub>)
  • Karty katalogowe i poradniki technologiczne producentów płytek skrawających (wykresy zależności chropowatości od posuwu i geometrii)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego