KWALIFIKACJA TLO3 - STYCZEŃ 2016

PYTANIE NR 6.
Na podstawie wykresu, określ, ile maksymalnie litrów paliwa może znajdować się w zbiornikach samolotu An-2 przy zabraniu na pokład ładunku o masie 1 000 kg.
Ilustracja przedstawia wykres liniowy, który obrazuje zależność między ilością paliwa w litrach a masą ładunku w
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Maksymalną ilość paliwa dla ładunku 1 000 kg wyznacza się przez odczyt z wykresu zależności ładunek–paliwo: dla wskazanego ładunku przechodzi się do krzywej ograniczeń i odczytuje dopuszczalną objętość paliwa w litrach. Z wykresu wynika wartość 1 100 l jako graniczna.

Pełne wyjaśnienie:

W tego typu zadaniu sprawdzana jest przede wszystkim umiejętność poprawnej interpretacji wykresu eksploatacyjnego, a nie wykonywanie obliczeń. Dla samolotu (tu: An-2) dokumentacja operacyjna zwykle zawiera diagram, który pokazuje kompromis między masą ładunku a ilością paliwa możliwą do zabrania przy zachowaniu ograniczeń masowych.

Aby uzyskać wynik, należy:

  • odnaleźć na wykresie wartość ładunku 1 000 kg (zwykle na osi poziomej lub pionowej),
  • wykonać odczyt w kierunku wskazanym przez konstrukcję wykresu (do krzywej/obszaru dopuszczalnego),
  • odczytać maksymalną dopuszczalną wartość paliwa w litrach.

Odpowiedź "1 100 l" jest poprawna, bo odpowiada wartości granicznej odczytanej z wykresu dla ładunku 1 000 kg, czyli największej ilości paliwa, przy której konfiguracja nadal mieści się w ograniczeniach przyjętych w tym diagramie.

Pozostałe propozycje są błędne typowo z następujących powodów:

  • "750 l" oraz "800 l" mogą odpowiadać wartościom pośrednim (np. innemu ładunkowi lub odczytowi nie z granicy, tylko z wnętrza obszaru), ale nie są wartością maksymalną dla 1 000 kg w tym odczycie.
  • "400 l" jest zbyt małą wartością i zwykle wynika z pomylenia krzywych, odczytania niewłaściwej skali albo błędnego założenia, że przy dużym ładunku paliwa musi być skrajnie mało.

Na egzaminie warto zwracać uwagę na słowo "maksymalnie" oraz na to, czy wykres podaje paliwo w litrach (objętość), czy w jednostkach masy. Najczęstsze błędy to odczyt z niewłaściwej osi, nieuwzględnienie krzywej ograniczeń oraz wybór "największej liczby" bez rzeczywistego odczytu.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Najpierw znajdź na osi wykresu wartość ładunku, a potem wykonaj odczyt do granicy obszaru dopuszczalnego lub do krzywej ograniczeń. Z drugiej osi odczytaj paliwo w jednostkach podanych na diagramie (tu: litry). Kluczowe jest czytanie wartości maksymalnej, nie przykładowej.
Ponieważ statek powietrzny ma ograniczenia masowe (np. dopuszczalna masa startowa). Jeśli rośnie ładunek, rośnie masa całkowita, więc aby nie przekroczyć limitu, trzeba zmniejszyć inną składową masy, najczęściej paliwo. Wykres pokazuje właśnie ten kompromis w konkretnych założeniach.
Chodzi o wartość graniczną: największą ilość paliwa, jaka może znajdować się w zbiornikach przy podanym ładunku, tak aby nadal spełnić ograniczenia przedstawione na wykresie. To zwykle odczyt z krzywej ograniczeń lub z brzegu pola dopuszczalnego, a nie wartość "typowa".
Najczęściej: pomylenie osi (ładunek vs paliwo), odczyt z niewłaściwej krzywej, nieuwzględnienie skali (np. podziałki co 50/100), pominięcie słowa "maksymalnie" oraz pomylenie jednostek (masa paliwa vs litry). Pomaga czytanie wykresu krok po kroku i sprawdzenie jednostek.
Zależy od tego, w jakich jednostkach przedstawiono wykres. Jeśli wykres podaje paliwo w litrach, zwykle nie trzeba nic przeliczać – wystarczy odczyt. Przeliczenia są potrzebne tylko wtedy, gdy wykres jest masowy (kg) albo gdy zadanie miesza jednostki. Zawsze sprawdź podpis osi.
Korzysta się z nich w planowaniu lotu i załadunku, gdy trzeba szybko ocenić, ile paliwa można zabrać przy danym ładunku (lub odwrotnie), bez pełnego bilansu. To przydatne przy lotach transportowych i szkolnych. Personel techniczny i załoga używają takich wykresów do wstępnej weryfikacji ograniczeń.
Wybór zależy od opisu wykresu (legendy), np. warunków lotu, wersji statku powietrznego, konfiguracji lub ograniczenia (masa startowa, masa do lądowania). Zawsze czytaj legendę i tytuł diagramu. Jeśli na wykresie jest obszar dopuszczalny, interesuje Cię jego granica dla wartości maksymalnej.
Intuicja często zakłada liniową zależność ładunek–paliwo, a wykres może uwzględniać dodatkowe ograniczenia i założenia (np. rezerwy, konfigurację, zakres dopuszczalny). Do tego litry są jednostką objętości, nie masy, więc porównania "na oko" z kilogramami bywają mylące. Rozstrzyga tylko poprawny odczyt.
Najpierw upewnij się, że identyfikujesz podziałkę i jednostki. Następnie wykonaj odczyt w dwóch krokach: od wartości ładunku do krzywej/obszaru i dopiero potem do osi paliwa. Jeśli wynik wypada "między" kreskami, wybierz najbliższą wartość zgodną z logiką wykresu i poleceniem "maksymalnie".
Warto powtórzyć: pojęcia MTOW i ograniczeń eksploatacyjnych, składniki masy (ładunek, paliwo, załoga), podstawy wyważenia (środek ciężkości), wpływ paliwa na masę i zasięg oraz czytanie tabel i wykresów z dokumentacji. Te umiejętności często pojawiają się w zadaniach praktycznych.
info

Statystycznie 44% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że z wykresu wynika wartość 1 100 l jako graniczna.

Materiały:

  • Dokumentacja eksploatacyjna samolotu (instrukcja użytkowania w locie i wykresy ograniczeń)
  • Materiały szkoleniowe z zakresu masa i wyważenie oraz planowanie paliwa
  • Zadania treningowe z odczytu wykresów (różne wartości ładunku, różne ograniczenia)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego