KWALIFIKACJA MEC5 - CZERWIEC 2020

PYTANIE NR 15.
Na podstawie wykresu określ zalecany posuw narzędzia o promieniu naroża płytki re = 0,4 mm, aby uzyskać chropowatość powierzchni wynoszącą 10 µm.
Ilustracja przedstawia wykres zależności chropowatości powierzchni Rmax od posuwu narzędzia fn dla różnych promieni naroża
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Aby uzyskać chropowatość 10 µm dla narzędzia z promieniem naroża re=0,4 mm, należy na wykresie odszukać wartość 10 µm na osi chropowatości, przeciąć z krzywą dla re=0,4 mm i odczytać odpowiadający posuw.
Z wykresu wynika posuw 0,20 mm/obr.

Pełne wyjaśnienie:

W zadaniu kluczowe jest poprawne odczytanie zalecanego posuwu f (mm/obr) z wykresu przedstawiającego zależność chropowatości (podanej w µm) od posuwu przy określonym promieniu naroża płytki re. Promień naroża wpływa na geometrię śladu narzędzia: dla tego samego posuwu większy re zwykle daje mniejszą chropowatość, a aby osiągnąć wymaganą jakość powierzchni często trzeba ograniczać posuw.

Procedura odczytu z wykresu powinna wyglądać następująco:

  • Najpierw zidentyfikuj osie: gdzie jest chropowatość (µm), a gdzie posuw f (mm/obr).
  • Następnie wybierz właściwą krzywą/serię danych dla re=0,4 mm. Jeżeli na wykresie jest kilka promieni naroża, pomylenie krzywej jest najczęstszą przyczyną błędu.
  • Odszukaj na osi chropowatości wartość 10 µm (uważając na skalę liniową/logarytmiczną i ewentualne podziałki pośrednie).
  • Poprowadź linię do przecięcia z krzywą dla re=0,4 mm i z punktu przecięcia odczytaj na osi posuwu wartość f.

Wynik odczytu to 0,20 mm/obr. Taka wartość jest typowa dla obróbki, w której wymagana jest określona jakość powierzchni: posuw nie może być zbyt duży, bo wzrost posuwu zwiększa nierówności geometryczne po przejściu ostrza.

Dlaczego pozostałe propozycje są błędne? Wartości 0,30 mm/obr, 0,35 mm/obr i 0,60 mm/obr oznaczają większy posuw. Przy stałym re większy posuw prowadzi na ogół do większej chropowatości niż 10 µm (czyli gorszej jakości), dlatego nie spełniają wymagania z treści zadania. Największa z podanych, 0,60 mm/obr, odpowiada raczej obróbce zgrubnej lub sytuacjom, gdzie wymagania jakościowe są znacznie mniej restrykcyjne.

Wskazówka egzaminacyjna: przed zaznaczeniem odpowiedzi zawsze porównaj jednostki (µm vs mm/obr) i upewnij się, że odczytujesz wartość z krzywej dla właściwego re. To często ważniejsze niż "intuicyjne" ocenianie, czy posuw ma być mały czy duży.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Posuw mm/obr to przesunięcie narzędzia względem detalu przypadające na jeden obrót przedmiotu obrabianego. Im większy posuw, tym zwykle większa wydajność, ale też większe nierówności geometryczne na powierzchni, co może pogarszać chropowatość.
re to promień zaokrąglenia naroża ostrza (płytki skrawającej). Wpływa na kształt śladu narzędzia i na chropowatość po obróbce. Dla danego posuwu większy re często pozwala uzyskać gładszą powierzchnię, ale może zwiększać siły skrawania.
Najpierw znajdź na osi chropowatości wartość 10 µm, następnie przejdź do przecięcia z krzywą odpowiadającą re=0,4 mm, a na końcu odczytaj posuw na osi f (mm/obr). Uważaj na skalę wykresu i właściwą krzywą.
Większy posuw powoduje większy "skok" między kolejnymi przejściami ostrza, co tworzy wyraźniejsze nierówności geometryczne. Przy stałym promieniu naroża re prowadzi to zazwyczaj do wzrostu parametrów chropowatości. Dlatego obróbka wykańczająca często wymaga mniejszego posuwu.
W praktyce produkcyjnej i na rysunkach technicznych często spotyka się parametr Ra, ale zdarzają się też inne (np. Rz). Jeśli zadanie nie precyzuje, należy kierować się opisem wykresu w ilustracji. Na egzaminie kluczowe jest konsekwentne czytanie wykresu i jednostek.
Najczęstsze błędy to: odczyt z niewłaściwej krzywej (inny re), pomylenie osi (posuw vs chropowatość), nieuwzględnienie skali (np. podziałek pośrednich) oraz mylenie jednostek (µm vs mm). Warto też sprawdzić, czy wykres dotyczy tego samego parametru (Ra/Rz).
Można orientacyjnie szacować zależność jakości od posuwu na podstawie wiedzy technologicznej i modeli geometrycznych, ale w zadaniach egzaminacyjnych odpowiedź ma wynikać z konkretnego wykresu. Bez niego wynik zależy od przyjętego parametru chropowatości i założeń, więc może się różnić.
Promień naroża zwiększa się m.in. gdy chce się poprawić jakość powierzchni przy umiarkowanym posuwie lub wzmocnić krawędź skrawającą. Trzeba jednak uważać, bo większy re może zwiększać siły skrawania, ryzyko drgań i wymagania dotyczące sztywności układu OUPN.
Najpierw odczytaj z rysunku wymaganą chropowatość (np. Ra) i sprawdź narzędzie (geometria, re). Następnie korzystaj z tabel/wykresów producenta oraz prób technologicznych. Jeśli pomiar chropowatości jest zbyt wysoki, zwykle zmniejsza się posuw lub dobiera inne re.
Nie. Oprócz re i wymaganej chropowatości wpływ mają m.in. materiał obrabiany, prędkość skrawania, stan ostrza, chłodziwo, sztywność układu i drgania. Wykres z zadania pokazuje jedną zależność, ale w praktyce dobór parametrów zawsze jest kompromisem kilku czynników.
info

Statystycznie 48% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Źródła:

  • Sandvik Coromant, Knowledge: "Surface finish" (zależność chropowatości od posuwu i promienia naroża), https://www.sandvik.coromant.com/ - accessed 2026-03-01
  • Kennametal, Knowledge Center / Technical Resources: materiały o wpływie posuwu i geometrii naroża na chropowatość, https://www.kennametal.com/ - accessed 2026-03-01
  • EMAG, Tech Insights/Glossary: informacje o chropowatości powierzchni i wpływie parametrów skrawania, https://www.emag.com/ - accessed 2026-03-01

Materiały:

  • Poradniki producentów narzędzi skrawających (rozdziały o zależności Ra od f i r<sub>e</sub>)
  • Podręczniki do technologii mechanicznej/obróbki skrawaniem (toczenie – parametry i jakość powierzchni)
  • Materiały szkolne do kwalifikacji MEC.5 dotyczące doboru parametrów skrawania

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego