Nadwyżka budżetowa to wynik budżetu, w którym w danym roku dochody przewyższają wydatki. W ujęciu praktycznym oznacza to dodatnie saldo (można je rozumieć jako "zostaje więcej środków niż wydano" w danym okresie). Deficyt jest sytuacją odwrotną: wydatki są większe niż dochody, więc saldo jest ujemne.
W tym typie zadania kluczowa jest poprawna interpretacja wykresu:
- najpierw odczytaj legendę i sprawdź, co oznaczają kolory/serie (np. dochody i wydatki),
- następnie dla każdego samorządu porównaj wartości dla roku 2022,
- wybierz tę jednostkę, w której w 2022 r. dochody są wyraźnie większe niż wydatki (czyli saldo jest dodatnie).
Dlaczego pozostałe odpowiedzi mogą kusić, ale są błędne? Najczęściej wynika to z mechanicznych skojarzeń: wybierania gminy z najwyższą wartością jednego wskaźnika (np. samych dochodów) albo pominięcia warunku "w 2022 r." i odczytania danych z innego roku. Inną częstą pułapką jest odwrócenie relacji i uznanie, że większe wydatki świadczą o "lepszym wyniku", podczas gdy dla nadwyżki liczy się to, by wydatki były niższe od dochodów.
W pracy technika administracji ta umiejętność jest przydatna przy analizie materiałów budżetowych (np. prezentowanych mieszkańcom w formie wykresów) i przy udzielaniu informacji o tym, czy jednostka zakończyła rok nadwyżką czy deficytem.
