Kwalifikacje w Zawodzie - Testy zawodowe online | Egzaminy Zawodowe

KWALIFIKACJA CHM3 - STYCZEŃ 2020



PYTANIE NR 23.
Na podstawie wykresu wskaż substancję, której rozpuszczalność rośnie najszybciej w przedziale temperatury od 10°C do 20°C.
Ilustracja przedstawia wykres rozpuszczalności różnych substancji chemicznych w funkcji temperatury, co jest typowe dla
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
W przedziale 10–20°C należy porównać przyrost rozpuszczalności (różnicę wartości na wykresie) dla każdej substancji.
Największy przyrost, czyli najszybszy wzrost (największe nachylenie krzywej w tym zakresie), ma krzywa dla AgNO3, dlatego to jest poprawna odpowiedź.

Pełne wyjaśnienie:

Zadanie sprawdza umiejętność interpretacji wykresu rozpuszczalności. Nie chodzi o to, która substancja ma największą rozpuszczalność "ogólnie", lecz o to, która rośnie najszybciej w zakresie temperatur od 10°C do 20°C.

Aby to ocenić, dla każdej krzywej na wykresie wykonuje się ten sam krok:

  • odczytać rozpuszczalność w 10°C,
  • odczytać rozpuszczalność w 20°C,
  • porównać przyrost (różnicę) między tymi dwiema wartościami.

Wykresowo jest to porównanie nachylenia krzywej w przedziale 10–20°C: im bardziej stromy przebieg w tym zakresie, tym szybszy wzrost rozpuszczalności.

Odpowiedź "AgNO3" jest poprawna, ponieważ na dołączonym wykresie właśnie ta krzywa ma największe nachylenie między 10°C a 20°C (największą zmianę wartości w tym przedziale).

Pozostałe odpowiedzi są błędne typowo z jednego z dwóch powodów:

  • krzywa jest mniej stroma w zakresie 10–20°C (rozpuszczalność rośnie, ale wolniej),
  • albo zmiana w tym zakresie jest mała w porównaniu z AgNO3 (nawet jeśli w innych temperaturach przebieg może wyglądać inaczej).

W praktyce technologii chemicznej taka analiza jest ważna np. przy planowaniu krystalizacji: substancja o dużym wzroście rozpuszczalności wraz z temperaturą może silnie wytrącać się przy chłodzeniu roztworu, co wpływa na dobór temperatur, czasów i urządzeń procesu.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Co oznacza, że rozpuszczalność "rośnie najszybciej" na wykresie?
Oznacza to największy przyrost rozpuszczalności w danym zakresie temperatur, czyli najbardziej strome nachylenie krzywej między 10°C a 20°C. Nie wybiera się substancji o największej wartości w 20°C, tylko tę z największą różnicą: (wartość w 20°C) − (wartość w 10°C).
Jak porównać szybkość wzrostu rozpuszczalności w przedziale 10–20°C?
Dla każdej substancji odczytaj z wykresu rozpuszczalność w 10°C i w 20°C, a potem porównaj różnice. Największa różnica oznacza najszybszy wzrost w tym przedziale. To jest praktyczne "porównanie nachylenia" krzywych w zadanym zakresie.
Dlaczego nie wystarczy sprawdzić, która substancja ma najwyższą rozpuszczalność w 20°C?
Bo pytanie dotyczy tempa zmiany, a nie wartości bezwzględnej. Substancja może mieć wysoką rozpuszczalność w 20°C, ale jej wzrost od 10°C do 20°C może być mały. Poprawna metoda to analiza przyrostu w tym samym przedziale temperatur.
Jakie błędy najczęściej popełnia się przy takich wykresach rozpuszczalności?
Najczęstsze to: wybór substancji o największej rozpuszczalności zamiast największego przyrostu, odczyt punktów poza zakresem 10–20°C, pomylenie krzywych z legendą oraz niedokładny odczyt osi (np. złe jednostki lub przesunięcie o jedną działkę).
Czy "najszybszy wzrost" oznacza liniowy przebieg krzywej?
Nie. "Najszybszy wzrost" oznacza największe nachylenie krzywej w danym zakresie, niezależnie od tego, czy przebieg jest liniowy, czy zakrzywiony. Liczy się tylko fragment między 10°C a 20°C i to, jak mocno zmienia się tam wartość rozpuszczalności.
Kiedy w praktyce przemysłu chemicznego przydaje się analiza rozpuszczalności od temperatury?
Przy projektowaniu i prowadzeniu operacji takich jak rozpuszczanie surowców, krystalizacja, chłodzenie roztworów, a także przy zapobieganiu wytrącaniu osadów w aparaturze. Operatorzy wykorzystują takie dane do doboru temperatur pracy i oceny ryzyka zatykania instalacji.
Co to jest nachylenie krzywej na wykresie i jak je rozumieć?
Nachylenie krzywej opisuje, jak szybko zmienia się wartość na osi pionowej (rozpuszczalność) wraz ze zmianą osi poziomej (temperatury). Im bardziej stromy odcinek krzywej w zakresie 10–20°C, tym większy przyrost rozpuszczalności na każdy stopień temperatury.
Czy można rozwiązać takie zadanie bez obliczeń?
Tak, często wystarczy porównanie "na oko" stromizny krzywych w przedziale 10–20°C. Jednak gdy krzywe są do siebie podobne, bezpieczniej jest wykonać szybkie porównanie przyrostów: odczyt w 20°C minus odczyt w 10°C dla każdej substancji.
Jakie znaczenie ma wybór zakresu 10–20°C w interpretacji wykresu?
Zakres zawęża analizę do konkretnego fragmentu krzywej. Substancja może rosnąć szybko w innym przedziale (np. 40–60°C), ale wolniej w 10–20°C. Dlatego zawsze trzeba porównywać nachylenie tylko w podanym zakresie, a nie na całym wykresie.
Jak przygotować się do zadań z wykresów na egzamin CHM.2?
Ćwicz odczyt wartości z osi i legendy, porównywanie przyrostów w zadanym zakresie oraz rozróżnianie "wartości największej" od "największej zmiany". Dobrą strategią jest zawsze zapisanie dwóch odczytów (np. 10°C i 20°C) dla każdej krzywej i dopiero potem porównanie wyników.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 48% zdających egzamin. trudne

Źródła:

  • OpenStax Chemistry 2e, rozdział o roztworach i rozpuszczalności (zależność rozpuszczalności od temperatury) – https://openstax.org/details/books/chemistry-2e (dostęp 2026-03-02)

Materiały:

  • Podręcznik chemii ogólnej: rozdział o roztworach i rozpuszczalności
  • Zadania z interpretacji wykresów (przyrost, nachylenie, porównywanie trendów)
  • Tablice/wykresy rozpuszczalności soli w funkcji temperatury (materiały dydaktyczne do roztworów)
Zobacz też:

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego